• Pic Mgmt

    CỘI NGUỒN VĂN LANG VÀ LỊCH SỬ NHẬT BẢN

    ...Trong cuốn sách đầu tiên của tôi: "Thời Hùng Vương qua truyền thuyết và huyền thoại", tôi đã đặt giả thuyết cho rằng: Cội nguồn lịch sử của người Nhật là một bộ phận của tộc người trên đất Văn Lang xưa đã di cư sang đảo Phù Tang. Một trong những cơ sở của giả thuyết này là sự hiện diện của bài tổ tôm trong nền văn hóa Việt...

  • Pic Mgmt

    SOI TỎ PHẦN KHUYẾT SỬ THỜI TÂY SƠN

    Nhà nghiên cứu, TS Nguyễn Duy Chính vừa có cuộc giao lưu với bạn đọc sáng 25-10 tại phòng đọc Doanh nhân - Thư viện Khoa học tổng hợp TP.HCM về đề tài lịch sử, nổi bật là các ý kiến xung quanh triều đại Tây Sơn...

  • Pic Mgmt

    VIỆT NAM KHAI QUỐC - CÁC LẠC HẦU...

    Những truyền thống thuở sơ khai của Việt Nam, như đã được kể lại trong cuốn "Lĩnh Nam Chích Quái, một cuốn sách sưu tầm những truyền thuyết, được viết vào thế kỷ 15, đều có nói đến các vua Hùng cai trị nước Văn Lang. Các vua Hùng được cho là thuộc dòng dõi Lạc Long Quân–một anh hùng từ quê hương của mình từ biển khơi đến đồng bằng sông Hồng–nơi ngày nay là Bắc Việt Nam–và khuất phục được tất cả những yêu quái ở vùng đất đó, rồi truyền bá văn minh cho dân chúng, bằng cách dạy họ cách trồng lúa và may quần áo để mặc...

  • Pic Mgmt

    GIẢI MÃ ĐẤT PHÁT VƯƠNG CỦA NHÀ TRẦN

    Đất phát vương của nhà Trần nằm ở phía đông của thượng nguồn sống Phổ Đà. Nếu cơ nghiệp nhà Lý mở đầu bởi vị hoàng đế xuất thân từ vùng địa linh Cổ Pháp (Lý Công Uẩn) thì đất phát vương của nhà Trần lại nằm cách đó khá xa, về phía đông của thượng nguồn sông Phổ Đà...

  • Pic Mgmt

    CỘI NGUỒN CỦA VĂN MINH ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM

    Một số trống đồng vào loại Héger I và II, có di chỉ cách đây từ 2.200 – 2.700 năm do nông dân ở Bình Ðịnh và ở đảo Sơn Rái (Kiên Giang) tình cờ đào được, cho ta thấy, văn minh Lạc Việt qua văn minh Ðông Sơn (Thanh Hóa) bao trùm cả miền Ðông Dương...

  • Pic Mgmt

    PHÁT HIỆN THÊM DI TÍCH CHÙA THỜI TRẦN...

    Ông Lý Mạnh Thắng - Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang cho biết Đoàn khảo sát của Bảo tàng Tuyên Quang vừa phát hiện một di tích chùa thời Trần có niên đại khoảng thế kỷ XIII-XIV, với nhiều hiện vật quý ở Gò Chùa, thôn 17, xã Phú Lâm, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang)...

  • Pic Mgmt

    Người Việt duy nhất được Tần Thuỷ Hoàng phong quan, gả công chúa và đúc tượng

    ...Tần Thủy Hoàng binh chinh thiên hạ, thống nhất Trung Hoa, là bậc quân vương oai phong lừng lẫy, nhưng lại yêu mến và trọng dụng một thường dân đất Việt. Đó là Lý Thân, còn được gọi là Lý Ông Trọng...

  • Pic Mgmt

    GIỮA MỘT THẾ GIỚI VẠN BIẾN

    Tình hình quốc tế trong hai năm qua có những chuyển biến rõ rệt. Một kỷ nguyên mới cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn đã xuất hiện và có thể đang tiến vào trạng thái “chiến tranh lạnh mới”. Việt Nam cần nhận biết bản chất của những biến đổi, đẩy mạnh cải cách, nâng cao chất lượng hợp tác với các nước lớn và cộng đồng ASEAN...

  • Pic Mgmt

    VỀ CUỐN GIA PHẢ DÒNG HỌ CAO Ở PHÚ THỊ, GIA LÂM, HÀ NỘI

    Cuốn gia phả này, được cụ Cao Đức Bảo viết lần đầu – Ông là tổ đầu tiên của họ CAO từ nơi khác đến lập nghiệp ở Phú Thị. Lần thứ hai, do Cao Huy Dật (đời thứ 12) chép lại phả cũ, ghi bổ sung và viết tựa ngày 18 tháng 11 năm Bính Dần 1746, triều Cảnh Hưng thứ 7...

  • Pic Mgmt

    CHIA SẺ NGUỒN LỰC THÔNG TIN TRÊN MẠNG INTERNET...

    Viện Nghiên cứu Hán Nôm có vốn tài liệu tuy khiêm tốn, nhưng lại rất đa dạng và phong phú về mặt chủng loại, trong số đó có nhiều tài liệu quý và được lưu trữ duy nhất tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, vốn tài liệu của Viện hiện có, được hình thành từ 3 nguồn chính:...

  • Pic Mgmt

    HUYỀN BÍ XỨ MƯỜNG

    Chùa Kè ở xã Phú Vinh (huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình) không chỉ là một trong những ngôi chùa cổ nhất của xứ Mường ở tỉnh Hòa Bình mà còn gắn liền với lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm. Điều đặc biệt ngôi chùa này còn mang trong mình nhiều điều bí ẩn về mặt tâm linh cần được giải đáp...

  • Pic Mgmt

    BIA CHI HỌ CAO VĂN (LÀNG YÊN SỞ, HÀ NỘI)

    Lâu nay, có nhiều bà con trong họ hỏi tôi về nguồn gốc chi họ Cao Văn. Vừa qua, TS Cao Đắc Hiển có gửi cho tôi một số thông tin tóm tắt về nguồn gốc chi họ Cao Văn của ông ở Yên Sở, Hà Nội. Nhận thấy những nội dung này có thể là những đầu mối kết nối thông tin đối với các chi họ Cao Văn ở các tỉnh, thành khác, như: Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Thừa Thiên-Huế v.v...

  • Pic Mgmt

    TÁC DỤNG CHỮA BỆNH CỦA HẠT ĐẬU ĐEN

    Đậu đen, còn gọi là hắc đại đậu, ô đậu, đông đậu tử…, là một trong những loại ngũ cốc rất thông dụng trong đời sống hằng ngày. Đậu đen thường được dùng làm nguyên liệu cho các món ăn ngon, dân dã như xôi, chè… Với nhiều người, đậu đen không chỉ là thực phẩm mà còn có nhiều công dụng phòng, chữa bệnh rất hiệu quả. Theo y học cổ truyền, thì nó là một loại dược liệu có vị ngọt, tính bình, có tác dụng bổ can thận, bổ huyết, trừ phong, thanh thấp nhiệt, hạ khí, lợi tiểu, giải độc, tiêu khát, điề trị bệnh huyết áp...

  • Pic Mgmt

    XÓT XA LĂNG MỘ VUA TRẦN ANH TÔNG....

    Con đập Trại Lốc và sự vô tình của con người đã nhấn chìm luôn những bí ẩn thú vị về cuộc đời và cái chết của một vị vua oai hùng trong lịch sử Đại Việt. Đứng trên đập Trại Lốc, ông Nguyễn Hữu Tâm chỉ tay ra bốn hướng, mô tả dãy núi trùng điệp bao quanh hồ Trại Lốc rộng mênh mông. Xưa kia, giữa dãy núi trùng điệp ấy, có một thung lũng hữu tình, với con suối uốn lượn chảy qua. Giữa thung lũng, cạnh con suối, nổi lên một quả đồi nhỏ có tên là đồi Trán Quỷ...

  • Pic Mgmt

    LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CHÙA SỦI

    Chùa Sủi có tên là Đại Dương Sùng Phúc tự, là một ngôi chùa cổ, có từ trước thời Lý, tọa lạc tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Thời Lý - Trần, các vua thường qua đây ngủ đêm để ngóng mộng, chờ thông điệp của thần linh. Đây vốn là nơi nguyên phi Ỷ Lan (cô Tấm của quê hương Kinh Bắc) đời vua Lý Thánh Tông về cầu tự, sinh được thái tử Càn Đức – sau lên ngôi là vua Lý Nhân Tông. Thỏa nguyện ước, Bà cho xây dựng lại chùa và hoàn thành vào năm 1115...

Chi tiết

THẦN TÍCH LIÊN QUAN ĐẾN ĐẠI GIA ĐÌNH HÙNG VƯƠNG

Đăng lúc: 2014-03-12 09:25:14 - Đã xem: 1883

(bài viết của TS.Trịnh Khắc Mạnh & TS. Nguyễn Hữu Mùi)
http://giaovn.blogspot.com/2013/06/than-tich-lien-quan-en-ai-gia-inh-hung.html

Nghi thức tế lễ tại đền Quốc Tổ Lạc Long Quân. Ảnh: Phương Thanh
Nghi thức tế lễ tại đền Quốc Tổ Lạc Long Quân. Ảnh: Phương Thanh
Lời dẫn: Dưới đây là bài viết chung của hai nhà nghiên cứu thuộc Viện Nghiên cứu Hán Nôm (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam). Đã đăng trên báo Phú Thọ vào dịp tháng 3 năm ngoái.

Dấu ấn về thời kỳ Hùng Vương đã được các nhà nghiên cứu lịch sử, khảo cổ và các ngành khoa học khác chứng minh; và cũng được phản ánh sâu đậm qua nguồn tài liệu ngọc phả, thần phả, phả lục, cổ lục… mà theo thuật ngữ chuyên môn gọi chung là thần tích. Tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm hiện còn lưu giữ được 568 tập thần tích mang ký hiệu AE ghi chép về sự tích các thần và việc thờ cúng các thần ở Việt Nam. Theo điều tra của chúng tôi, tỉnh Phú Thọ có 42 tập thần tích với kí hiệu AE/a9, trong có nhiều tập ghi về việc thờ cúng các thần thời Hùng Vương của các làng xã thuộc tỉnh Phú Thọ trước đây.

Về không gian thờ tự, kết quả nghiên cứu tài liệu cho thấy, tỉnh Phú Thọ vào thời điểm trước Cách mạng tháng 8-1945 có 70 làng xã thuộc 6 huyện: Cẩm Khê, Hạ Hòa, Sơn Vi, Phù Ninh, Tam Nông và Thanh Ba thờ thần thời Hùng Vương. Các làng xã của châu Thanh Sơn và huyện Thanh Thủy (châu Thanh Sơn và huyện Thanh Thủy vốn là vùng núi của tỉnh Phú Tho), thần tích của các làng bản ở đây chủ yếu là dạng truyền miệng, chưa có điều kiện văn bản hóa như các xã trong 6 huyện nêu trên. Dựa trên số lượng thần tích hiện có lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm của tỉnh Phú Thọ, đã giúp  xác định rõ những đường nét cơ bản về không gian văn hóa thờ thần thời Hùng Vương trên địa bàn Phú Thọ. Đó là vùng không gian văn hóa rất rộng, gần như bao trùm cả vùng đồng bằng và trung du, chủ yếu nằm dọc theo hai bờ của sông Hồng - địa bàn làm ăn sinh sống của người Việt, trong đó huyện Cẩm Khê có 9 xã; huyện Hạ Hòa 7 xã; huyện Sơn Vi 22 xã; huyện Phù Ninh 15 xã, thôn; huyện Tam Nông 2 xã; huyện Thanh Ba 14 xã, giáp. Điều này chứng tỏ thời đại Hùng Vương đã đi vào tiềm thức của người dân Phú Thọ, cư dân nơi đây luôn hướng về tổ tiên, và phụng thờ các vị thần thời Hùng Vương để tỏ lòng tri ân.

Về đối tượng thờ tự: Việc thờ thần thời Hùng Vương khá đa dạng và phong phú, tựu trung có thể quy vào 4 đối tượng:

Thờ các vị vua Hùng: Các vị vua Hùng gồm 18 đời, ngoài tư cách là tổ tiên của dân tộc, họ còn được tôn thờ như các vị thần trên địa bàn một số xã: Hi Cương, Hà Lộc, Tiên Cương, Hy Cương của huyện Sơn Vi; thôn Yên Lãng xã Hạ Giáp của huyện Phù Ninh; xã Yên Khê của huyện Thanh Ba. Trong số này điểm thờ ở xã Hy Cương huyện Sơn Vi (nay là xã Hy Cương thành phố Việt Trì) là quan trọng nhất, bởi đây không chỉ có Đền Hùng được tạo dựng từ lâu đời, trở thành biểu tượng cho tinh thần “Uống nước nhớ nguồn” của đại đoàn kết toàn dân tộc, mà còn tàng trữ bản Ngọc phả quý với tên gọi đầy đủ là Hùng đồ thập bát diệp thánh vương Ngọc phả cổ truyện do Hàn lâm viện Trực học sĩ Nguyễn Cố biên soạn vào năm Nhâm Thìn niên hiệu Hồng Đức thứ 3 (1472) đời vua Lê Thánh Tông, Hàn lâm Thị độc Nguyễn Trọng trùng đính vào năm Canh Tý niên hiệu Hoàng Định thứ nhất (1600) đời vua Lê Kính Tông và Lễ phiên Lê Đình Hoan phụng sao. Điều đáng quý ở đây là Ngọc phả ghi đầy đủ về 18 đời vua Hùng. Đồng thời Ngọc phả còn ghi đầy đủ danh tính của 100 người con từ bọc trứng do mẹ Âu Cơ sinh ra, về sau chia 50 người theo cha về miền biển, 50 người theo mẹ về miền rừng, với lời thề dù trong hoàn cảnh khó khăn nào cũng phải tương trợ, đoàn kết giúp đỡ nhau, thành phương châm sống tốt đẹp, lối ứng xử ở đời trong buổi đầu dựng nước của người Việt Nam.

Thờ vợ và cung phi của các vua Hùng: Gồm các xã Hiền Lương ở huyện Hạ Hòa; xã Do Nghĩa, xã Yên Ninh Thượng ở huyện Sơn Vi; xã Lâm Nghĩa ở huyện Phù Ninh. Trong số này đáng chú ý là điểm thờ Quốc mẫu Âu Cơ ở xã Hiền Lương huyện Hạ Hòa. Theo chính sử, bà Âu Cơ là con gái của Đế Lai. Theo Thần tích của xã Hiền Lương, lúc sinh thời bà thường sống yên tĩnh trong nhà học chữ xem sách, không cần người chỉ bảo, rất giỏi sáo đàn, tinh thông âm luật, giỏi, khéo như Tương Phi, tài cao như Lộng Ngọc. Bà mất ngày 15 tháng 12 năm Nhâm Thân. Huyền thoại của bà gắn với sự tích sinh bọc trăm trứng, nở thành trăm người con trai, trở thành bất hủ trong ký ức của người Việt Nam.

Thờ các vị con của vua Hùng: Gồm các xã Ấm Thượng ở huyện Hạ Hòa; thôn Ngọc Nhi xã Tiên Phú; xã Yên Ninh Hạ ở huyện Sơn Vi. Các vị này đều là con của các vua Hùng và các bà cung phi. Có thể nêu như trường hợp của xã Ấm Thượng. Thần tích ở đây ghi nhận: "Vua Hùng Hiền Vương trong một lần đi tuần du đến núi Phượng Dực gặp tiên nữ Phan Lai công chúa rồi kết duyên, sinh được 4 người con, với tên Nôm là: Chàng Út Lỗ Thố Đại vương, Chàng Út Bến Trên Đại vương, Đức Ông Muôn Khê Cửa Ngòi Đại vương và Đức Khánh Bà Hà Bá Thủy Quan Công Chúa Đại vương. Cả 4 vị đều cùng Phù Đổng Thánh vương đánh giặc Ân, giữ yên bờ cõi đất nước.

Thờ các vị tướng lĩnh công thần của các vua Hùng: Gồm các xã còn lại. Nhóm này phải kể đến bộ ba công thần: Tản Viên Sơn Thánh, Cao Sơn Đại vương và Quý Minh Đại vương vốn là bề tôi đắc lực của vua Hùng đời thứ 18 là Hùng Duệ Vương. Theo ghi nhận trong thần tích, mặc dù còn một số chi tiết khác nhau nhưng có thể thấy Tản Viên Sơn Thánh tên húy là Tuấn, Cao Sơn Đại vương tên húy là Sùng, Quý Minh Đại vương tên húy là Hiển, vốn là ba anh em, trong đó Tản Viên Sơn Thánh là anh cả. Sơn Thánh có tài thông thiên triệt địa, khiến Duệ Vương mến mộ, gả công chúa và nhường ngôi cho. Ngoài cuộc chiến giữa Sơn Tinh với Thủy Tinh (con vua Thủy), ông còn cùng hai em giúp vua Duệ Vương đánh quân Thục Phán trong cuộc chiến tranh Hùng - Thục.

Lòng thành kính dâng hương tri ân công đức tổ tiên trong mỗi người dân Việt Nam thể hiện tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.
Lòng thành kính dâng hương tri ân công đức tổ tiên trong mỗi người dân Việt Nam thể hiện tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.
Ngoài ba vị Tản Viên Sơn Thánh, Cao Sơn Đại vương và Quý Minh Đại vương cũng cần nhắc đến nhiều vị công thần của vua Hùng, đặc biệt là các công thần dưới triều vua Hùng Duệ Vương – tức vị vua cuối cùng trong phả hệ Hùng Vương, bởi họ đều là các bề tôi trung thành trong việc đánh Thục Phán, mang lại bình yên cho Nhà nước Văn Lang.

Như vậy, với 4 đối tượng ghi nhận trong thần tích được thờ tự tại 70 làng xã trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, cho thấy không gian văn hóa thờ thần thời Hùng Vương ở đây vốn rất đậm đặc mà trung tâm là Đền Hùng, sau đó phát triển đến các vùng xung quanh, nhất là huyện Sơn Vi với 12 địa điểm và cả thành phố Việt Trì hiện nay là nơi tụ cư của người Việt cổ, là kinh đô của nước Văn Lang xưa.

Tóm lại, dựa vào tư liệu thần tích ở các làng xã của tỉnh Phú Thọ cung cấp giúp chúng ta nhìn nhận đánh giá một cách khoa học về không gian văn hóa thờ thần thời Hùng Vương. Tuy nhiên những thông tin trong thần tích cần được xem xét và đánh giá thận trọng, song đây là những thông tin phản ánh nhận thức của người dân Phú Thọ nói riêng và người dân Việt Nam nói chung về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở một giai đoạn sơ khai trong lịch sử dân tộc. Điều này càng chứng tỏ không gian văn hóa thờ thần thời kỳ Hùng Vương của người dân Phú Thọ vốn có từ lâu đời, được lưu truyền, gìn giữ từ thế hệ này qua thế hệ khác, trở thành phong tục tốt đẹp trong đời sống tinh thần của dân tộc, tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam.

Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp