• Pic Mgmt

    THỤC PHÁN LÀ AI?

    Những nhận định và đánh giá về Thục Phán và thời đại của ông hầu hết đều thiếu bằng chứng lịch sử, nên phần lớn chỉ là những lời đồn đoán hoặc thêu dệt, đầy mâu thuẫn. Kết quả đó biến ông thành một nhân vật của truyền thuyết hay huyền thoại hơn là một nhân vật lịch sử có vai trò vô cùng quan trọng đối với dân tộc...

  • Pic Mgmt

    DANH NHÂN TRƯƠNG HÁN SIÊU

    Trương Hán Siêu quê ở làng Phúc Am, huyện Yên Ninh, lộ Trường Yên (nay là phường Phúc Thành, thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình). Trương Hán Siêu xuất thân là môn khách của Trần Quốc Tuấn, tính tình cương nghị, học vấn uyên thâm. Ông tham dự cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ hai và thứ ba. Năm 1308, ông được vua Trần Anh Tông bổ Hàn lâm học sĩ. Đời Trần Minh Tông giữ chức Hành khiển...

  • Pic Mgmt

    DÒNG HỌ CAO ĐÌNH (THUẬN THÀNH, BẮC NINH)

    Nhiều năm trở lại đây, dòng họ Cao Đình thôn Đại Tự, xã Thanh Khương (Thuận Thành) được ghi nhận như một điểm sáng giáo dục, khuyến học. Gần 1/4 thành viên trong dòng họ có trình độ cao đẳng, đại học và trên đại học (ở nhiều gia đình tỷ lệ này là 100%). Số con em Cao Đình có thành tích học tập tốt cũng như thi đỗ vào các trường Đại học, Cao đẳng luôn nằm trong tốp đầu của địa phương. Phong trào khuyến học, khuyến tài được khơi dậy từ khá sớm với cách làm bài bản và quy mô...

  • Pic Mgmt

    TRỐNG ĐỒNG NGỌC LŨ

    Theo sự phân loại của Hê-gơ, và bản tổng kê của các nhà khảo cổ tại miền Bắc, trong sách Thời Đại Đồng Thau, những trống đồng loại 1 phát hiện ở Việt Nam khoảng trên 70 chiếc. Số lượng tìm thấy đã hơn bất cứ một miền nào khác. Mặc dầu tướng Mã Viện đời Đông Hán khi qua đánh Giao Chỉ, đã tịch thu không biết bao nhiêu trống nữa, để đúc con ngựa kiểu mà chơi, và đúc cái cột đồng khắc chữ “Đồng Trụ chiết Giao Chỉ diệt“...

  • Pic Mgmt

    VĂN MINH VIỆT CỔ "BỊ ĐÁNH CẮP" NHƯ THẾ NÀO?

    Những cứ liệu trong lịch sử Trung Quốc chứng tỏ người Việt có nhiều phát minh vĩ đại, trong đó, lịch rùa chứng minh Việt Nam ra đời trước Trung Quốc. GS.TSKH Hoàng Tuấn, Giám đốc Trung tâm Unesco, chuyên gia nghiên cứu về văn hóa phương Đông, đã tìm ra những chứng cứ về những phát minh lý thú của người Việt trong thời kỳ dựng nước bị kẻ xâm lược cố tình xóa bỏ và đánh tráo. Đó là nền văn hóa nhân bản-là nền văn minh "Lịch toán-Nông nghiệp"...

  • Pic Mgmt

    CHÍNH THỨC KHỞI CÔNG XÂY DỰNG NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT

    Ngày 26.3.2010, chúng tôi đã đưa tin về việc nhà nước phê duyệt DỰ ÁN XÂY DỰNG NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Ngày chủ nhật vừa qua, 06 tháng 6 năm 2010, vào lúc 9g sáng, tại khu di tích Đình-Đền Chùa Sủi ở xã Phú Thị, UBND huyện Gia Lâm đã tổ chức trọng thể lễ khởi công xây dựng NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT. Đến dự lễ có các vị đại biểu:...

  • Pic Mgmt

    PHONG CHÚA, RƯỚC VUA: LỄ HỘI ĐỘC ĐÁO ĐẤT HÀ THÀNH

    Tích xưa kể rằng sau nhiều lần xây thành Cổ Loa không xong, cứ ngày xây đêm lại đổ, vua Thục Phán An Dương Vương được thần Huyền Thiên Trấn Vũ giúp diệt trừ yêu tinh, từ đó thành xây lên mới vững chãi. Để tạc ghi công đức của thần, nhà vua cho xây dựng đền Sái, thờ thần Trấn Vũ và hàng năm cứ vào mùa xuân nhà vua lại đích thân xa giá về bái yết tại đền...

  • Pic Mgmt

    GIẢI MÃ BÍ ẨN BÃI CỌC BẠCH ĐẰNG GIANG

    Từ Hà Nội, TS Nguyễn Việt về Quảng Ninh lần theo dấu vết khảo cổ và thư tịch bạc màu thời gian, cùng các cộng sự thực hiện dự án khảo sát đáy sông, biển Vân Đồn, Bạch Đằng để tìm kiếm những gì còn lại từ các trận thủy chiến oanh liệt. Các thợ lặn và chuyên gia khảo cổ từ Hàn Quốc cũng được mời tham gia khảo sát...

  • Pic Mgmt

    TÌM HIỂU NGUỒN GỐC CÁC DÒNG HỌ VIỆT NAM

    Muốn hiểu về nguồn gốc các dòng họ Việt Nam, cần phải tìm hiểu lịch sử dân tộc Việt. Theo cổ sử Việt, các dân tộc Bách Việt gồm nhiều bộ tộc Việt cổ, họ sống trải rộng khắp vùng phía Nam sông Dương Tử, xuống hết phía Nam lục địa Trung Hoa, cho đến tận miền trung Việt Nam ngày nay (phụ lục, bản đồ)...

  • Pic Mgmt

    TIẾNG VIỆT TRONG ÂM NHẠC CỔ TRUYỀN VÀ PHƯƠNG PHÁP DIỄN TẤU ĐÀN BẦU

    Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật có âm hưởng biểu đạt cảm xúc, trong đó tác phẩm khí nhạc dân tộc được biến hóa thông qua diễn tấu của người nghệ nhân, nghệ sĩ nhằm biểu đạt hàm ý và phong thái của tác phẩm, truyền đạt nội dung, cái đẹp của nghệ thuật. Trong nghệ thuật diễn tấu, các cách thức và phương pháp biểu hiện khác nhau sẽ tạo nên những hiệu ứng nghệ thuật khác nhau. Một trong những điều quan trọng nhất chính là bất luận âm hưởng phát ra từ diễn tấu hay diễn xướng,...

  • Pic Mgmt

    GIA PHẢ - CÁCH TIẾP CẬN MỚI

    Như chúng ta đều biết, Viện Nghiên cứu Hán Nôm là nơi lưu giữ một số lượng gia phả viết bằng chữ Hán Nôm lớn nhất trong cả nước. Mới đây, Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Oanh đã thống kê được 264 cuốn gia phả hiện đang có tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm; hầu hết số gia phả này đều là bản chép tay...

  • Pic Mgmt

    CHỮ VIỆT CỔ ĐÃ ĐƯỢC GIẢI MÃ

    Chiều 29-1-2013, tại 80 Lý Thường Kiệt, Hà Nội, nhà nghiên cứu Đỗ Văn Xuyền đã có buổi ra mắt cuốn sách “CUỘC HÀNH TRÌNH ĐI TÌM CHỮ VIỆT CỔ" và giao lưu với các nhà nghiên cứu, những người say mê chữ Việt cổ...

  • Pic Mgmt

    GIA PHỔ TỰ

    Tháng 4 năm 2010, khi về thăm nhà thờ tổ họ Cao ở Diễn Châu, Nghệ An chúng tôi đã được một vị trong Ban đại diện Hội Đồng Gia Tộc Cao Đại Tôn cho mượn để photocopy lại. Bản chép tay GIA PHỔ TỰ này gồm 199 trang, tổng hợp từ nhiều nguồn tư liệu khác nhau nên không tránh khỏi một số mặt hạn chế và sai sót do thiếu thông tin chính xác... Tuy nhiên, đây là công sức rất đáng trân trọng của Ban điều hành gia tộc Cao Đại Tôn...

  • Pic Mgmt

    Bí ẩn cột đá khổng lồ khắc rồng trên núi ở Bắc Ninh

    Phần cột đá hình vuông, phía trên hình tròn chạm nổi đôi rồng phong cách thời Lý chứa đựng nhiều điều bí ẩn trên dãy núi Lãm Sơn (TP. Bắc Ninh) mới được công nhận là bảo vật Quốc gia...

  • Pic Mgmt

    Phải chăng Cao Bá Quát là cha đẻ của Phó vương Bắc kỳ Hoàng Cao Khải?

    .Về nhân vật kiệt xuất này trong bộ Giai thoại Kẻ sĩ việt Nam, NXB Văn hoá Dân tộc, Hà Nội 1997, tôi (TDH) đã viết “Cao Bá Quát (1808-1855) là nhà thơ lớn của dân tộc. Anh hùng thời nhà Nguyễn. Tự Chu Thần, hiệu Cúc Đường và Mẫn Hiên. Ông quê ở làng Phú Thị, Gia Lâm, xứ Kinh Bắc (nay thuộc Hà Nội). Xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo, thanh liêm. Họ Cao là một cự tộc ở làng Phú Thị, nhiều đời khoa bảng...

Chi tiết

TÌM HIỂU THẦN PHẢ ĐỀN THỜ CAO LỖ VƯƠNG

Đăng lúc: 2014-03-13 17:12:02 - Đã xem: 4022

Hà Văn Thùy sinh năm 1944 tại Thái Bình.

  • Năm 1967 tốt nghiệp khoa Sinh, Đại học Tổng hợp Hà Nội.
  • Năm 1973 làm việc tại Hội Văn nghệ Thái Bình.
  • Năm 1979 làm việc tại Hội Văn nghệ Kiên Giang.
  • Từ 1996-2000 ông là phóng viên báo Văn nghệ Hội Nhà văn Việt Nam.
  • Hiện ông sống tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Những sách đã xuất bản

  • Bên bờ vịnh Rạch Giá (tập truyện)
  • Thời gian gom nhặt (thơ)
  • Trấn Hà Tiên và Tao Đàn Chiêu Anh Các (biên khảo)
  • Nguyễn Thị Lộ (tiểu thuyết, 8 chương) 07/2008
  • Tìm lại cội nguồn người Việt (biên khảo, 7 chương)
  • Hành trình tìm lại cội nguồn (nghiên cứu và đối thoại), NXB Văn học - 2007
  • Tìm cội nguồn qua di truyền học (2011) và nhiều chuyên khảo khác.


Nhà nghiên cứu Hà Văn Thùy

Trên trang tin về dòng họ Cao Bá Quát (www.caobaquat.com.vn), nhà nghiên cứu Cao Bá Nghiệp vừa công bố bản sao “Thần phả đền thờ tướng quân Cao Lỗ tại thôn Đại Trung xã Cao Đức huyên Gia Bình tỉnh Bắc Ninh.”

Đây là bản thần phả được sao ngày 12 tháng 3 năm Tự Đức thứ 32 (Kỷ Mão 1879 - thừa sao chính bản Tự Đức tam thập nhị niên tam nguyệt nhị thập nhật hữu bảng thông chi hướng thượng cai ngũ danh)  từ bản chính do ĐẠI HỌC SĨ HÀN LÂM VIỆN NGUYỄN BÍNH VÂNG SOẠN VÀO NGÀY 10 THÁNG GIÊNG NĂM HỒNG PHÚC THỨ NHẤT (1470). 

Nếu chúng tôi không lầm thì đây là lần đầu tiên, một tài liệu được coi là bí mật, thiêng liêng về thần Cao Lỗ được công bố. Trong khung cảnh Cao Lỗ được tôn xưng là danh tướng thời dựng nước, đồng thời là thủy tổ họ Cao Việt Nam, chúng tôi thấy cần khảo sát tài liệu này hầu mong tìm ra đôi điều sự thật. 

I.  Tóm tắt nội dung thần phả. 

Theo tác giả Cao Bá Nghiệp, đây là bản sao Thần phả được ông Lê Như Duy, cán bộ Viện Nghiên cứu Hán Nôm dịch ngày 12 tháng 1 năm 2005. Bản dịch gồm 04 trang (số 5,6,7,8) và phần phiên âm có 03 trang, từ số 1, 3, 4, như vậy thiếu trang 02 (xem chi tiết toàn bộ bản sao dịch thần phả trên website caobaquat.com.vn). Có thể tóm tắt nội dung Thần phả đền Cao Lỗ thôn Đại Trung như sau: 

Vào thời Hùng Duệ Vương, có gia đình ông Cao Trọng tại xã Phú Đường, huyện Hoa Khê, phủ Mai Châu di cư tới trang Đại Than dạy học. Do muộn con, hai ông bà tới chùa trong động Hoa Khê cầu Phật. Sinh bé trai, trên mình có chữ Cao Lỗ Thiên. Đến 8 tuổi, Cao Lỗ Thiên đã tinh thông cả văn lẫn võ. Năm 9 tuổi cha mẹ đột ngột qua đời. Cao Lỗ Thiên chịu tang 3 năm sau đó tới vùng Ba Thục gặp Thục Phán là hậu duệ của Hùng Duệ Vương. Thục Phán phong cho Cao Lỗ Thiên làm Hùng lược đại tướng quân. Cao Lỗ về Đại Than tập hợp được 1000 gia binh, chia làm nhiều đạo, đánh từ Bố Chánh, châu Hoan, châu Ái, Tam Điệp đánh ra, dựng cờ lớn ở Mộc Châu. Nhờ Tản Viên sơn thánh, Duệ Vương đánh bại Thục Phán. Nhưng rồi thần Tản Viên bàn với Duệ Vương trao nước cho Thục Phán và hai người lên tiên giới. Thục vương lên ngôi ban cho Cao Lỗ cai quản Ái châu. Vua Thục sai dựng đền thờ ông ở Đại Than từ khi Cao Lỗ còn sống và giao cho dân Đại Than thờ phụng. Sau khi chu du sơn hà, ông trở về Đại Than xây ngôi đền và xin vua cho dân Đại Than được miễn thuế. Khi quân Triệu Đà tràn sang, Cao Lỗ mang quân cản đường giặc để vua chạy thoát, còn ông hy sinh. Vua sai quân an táng ông tại Đại Than rồi cho tu sửa đền miếu thờ ông, lại ban sắc phong thần cho ông. 

II. Thử bàn về nội dung thần phả

Điểm nổi bật có thể nhận ra là bản thần phả mang nhiều yếu tố thần bí và hoang đường. Như nhiều thần phả khác, bản này mô tả Cao Lỗ được sinh do ân huệ của Phật: vợ chồng Cao Trọng lên chùa cầu Phật rồi mang thai. Khi ra đời, trên mình Cao Lỗ có 3 chữ Cao Lỗ Thiên. Ngay ở đây, ta thấy sự bất hợp lý: Cao Lỗ mất năm 179 TCN nếu cộng với thời gian sống khoảng 75 năm thì ông sinh khoảng năm 254 TCN (254 + 2013 = 2267). Thời gian đó người Việt đã có chữ chưa? Người nói có, kẻ bảo không. Nhưng điều chắc chắn là nếu có chữ thì là chữ Khoa đẩu chứ không phải chữ Nho, vì chữ Nho chỉ xuất hiện ở Việt Nam vào thời Triệu Đà. Hơn nữa lúc đó chưa có âm Hán Việt, vì lẽ âm Hán Việt chỉ ra đời ở Trung Nguyên vào thời Đường sau này. Cũng phải thấy rằng: chữ Lỗ nếu là tên Nôm thì có nghĩa là lỗ lã, thua thiệt. Người Việt không ai đặt tên con như vậy. Còn nếu là tên chữ, thì Lỗ có nghĩa là giặc. Không bố mẹ nào đặt tên như vậy cho đứa con vừa ra đời. Và trời Phật càng không thể đặt tên như vậy cho một thần nhân!

Điều này càng cho thấy, giả định của chúng tôi: từ nghệ danh Cao Nỗ dân phong cho người giỏi chế nỏ, khi vào truyền thuyết đã trở thành nhân danh Cao Lỗ, do tiếng Việt biến âm N thành L. 

Những yếu tố thần bí còn có: mới 8 tuổi cậu bé đã tinh thông văn võ, rồi 9 tuổi cha mẹ cùng mất. Sau khi cư tang cha mẹ 3 năm, vào năm 12 tuổi đã một mình từ Gia Bình tới đất Thục gặp Thục Phán?!. Làm sao tin được cậu bé 12 tuổi một mình vào đất Thục? Bởi đường vào Thục vô cùng gian nan. Càng vô lý hơn, cậu bé lại được vua Thục phong làm đại tướng! Không những vậy, khi trở về Đại Than, cậu lấy đâu ra 1000 gia binh, vì mẹ cha cậu chỉ là nhà giáo từ xa tới ngụ cư và đã mất từ lâu? Không hiểu nổi bằng cách nào cậu đưa quân từ Gia Bình vào tận Quảng Bình, rồi từ đó đánh ra châu Hoan, châu Ái? Ngay việc, sau khi thắng quân Thục thì Tản Viên sơn thánh bàn với Hùng Duệ vương nhường nước cho Thục Phán cũng khó thuyết phục.

Trước đây, vẫn nghe đồn Thục Phán là dòng dõi vua Hùng mà không có chứng cứ xác thực. Nay nhờ kết hợp di truyền học và cổ nhân chủng học, ta biết rằng, thoạt kỳ thủy, tại Việt Nam phát sinh 4 chủng người Việt cổ: Indonesian, Melanesian, Vedoid và Negritoid. Trong đó chủng Lạc Việt Indonesian là đa số, giữ vai trò lãnh đạo về xã hội và ngôn ngữ, sống tập trung ở Việt Nam, Lưỡng Quảng, là chủ thể dân cư Văn Lang. Chủng Melanesian gồm sắc dân Thái, Khmer sống ở phía tây Trung Quốc, làm nên dân cư Ba, Thục. Sau này, dù tất cả 4 chủng Việt chuyển hóa thành chủng duy nhất Mongoloid phương Nam (khoảng 2000 năm TCN) thì nhóm Tây Âu của Ba Thục vẫn xuất phát từ một dòng Việt khác với Lạc Việt của các vua Hùng. Vì vậy, Thục Phán không thể là hậu duệ của Hùng Duệ vương. 

Bản Thần phả cho thấy một sự kiện đáng chú ý khác, đó là việc Cao Lỗ từ quê Gia Bình tìm tới xứ Ba Thục đầu quân vua Thục, được phong tướng rồi trở về đánh lại Hùng Duệ vương. Xét về mọi ý nghĩa, đây là hành vi phản quốc, một tội lớn nhất trong các tội của người Việt. Vậy vì sao kẻ phản quốc lại được phong thần và hôm nay được tôn vinh là danh tướng thời dựng nước? Xin sử gia và công luận trả lời giúp! 

Một điều mâu thuẫn nữa là, nếu vua Thục đã cho xây đền thờ Cao Lỗ thì sau đó, khi chu du thiên hạ trở về, tại sao ông lại phải xây đền cho mình? Một chi tiết khác càng vô lý hơn: trong cuộc tấn công của Triệu Đà, cả vua Thục và Cao Lỗ đều chết trận thì làm sao còn chuyện vua Thục phong thần cho Cao Lỗ?! Một mâu thuẫn nữa khiến ta không hiểu nổi là Thần phả không hề nói về việc Cao Lỗ xây thành Cổ Loa và chế nỏ liên châu, hai công tích kiệt xuất của tướng quân Cao Lỗ?

Nếu bản sao thần phả nói trên dịch đúng nguyên văn bản thần phả gốc do Hàn Lâm Đại Học Sĩ Nguyễn Bính vâng soạn năm 1470, thì thật không thể hiểu nổi?! Bởi một chuỗi các sự kiện nêu ra trong thần phả không có sức thuyết phục và chứa đầy mâu thuẫn nên hầu như không có giá trị sử liệu! 

Từ phân tích trên, chúng tôi thử lý giải sự hình thành thần phả này như sau. Cao Nỗ vốn người nước Thục, từ xa tới Loa Thành, không hiểu vì lý do nào đó có quan hệ riêng với vùng Đại Than – có thể đó là nơi đóng quân, thậm chí là trang trại của ông về an dưỡng sau khi rời Loa Thành. Rồi trong trận chống quân Triệu, ông bị thương, chạy về tới Đại Than thì mất. Dân chôn cất ông rồi lập miếu thờ. Sau đó câu chuyện xây thành, chế nỏ của ông trở nên huyền thoại lưu truyền trong dân gian. 

Đến khi cần lập thần phả, các bô lão địa phương đã cóp nhặt những lời đồn trong dân gian, ghép thêm vào đó những chi tiết thần bí viết thành thần phả. Năm 1470, nghĩa là trên 1500 năm sau, khi phụng mệnh vua chép thần phả Cao Lỗ, Hàn lâm Đại học sĩ Nguyễn Bính đã tham khảo ý kiến hương chức sở tại để viết. Do thần phả được cóp nhặt từ huyền thoại qua nhiều thế hệ nên thiếu thống nhất, những sự kiện chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu thuyết phục và kém giá trị về mặt sử liệu?! 

III. Kết luận 

Do vẫn nghĩ Đại Than là quê hương Cao Lỗ nên chúng tôi tin rằng, tại ngôi đền gốc thờ thần phải có bản thần phả xứng đáng với quê hương của ngài. Nhưng khi đọc bản thần phả này, chúng tôi hoàn toàn thất vọng. Một bản Thần phả sơ lược, hoang đường và đầy mâu thuẫn như vậy không thể xác nhận Đại Than là quê hương Cao Lỗ. Nếu đây là quê hương họ Cao từ trên 2000 năm trước tới nay, họ Cao phải là đại tộc vùng này. Hiện nay vùng Gia Bình không hề có gia đình nào mang họ Cao ?! 

Chúng tôi cũng thực lòng lo lắng khi biết dòng họ Cao Việt Nam, tự nhận nhân vật huyền thoại người nước Thục làm thủy tổ! Càng khó hiểu hơn khi hôm nay họ Cao tổ chức tưởng niệm 2290 năm ngày sinh của vị thủy tổ dòng họ?! (Sử không ghi Cao Lỗ sinh năm nào? Căn cứ vào đâu để kỷ niệm 2290 năm, ngày sinh của Đức ngài?)!

Việc xác định thủy tổ của một dòng họ là vấn đề lớn, cần nhiều chứng cứ, trong đó quan trọng nhất là tộc phả, chứ không thể dựa vào những dòng chữ vu vơ như trong bản thần phả nói trên. 

Trong hội thảo CAO LỖ-DANH TƯỚNG THỜI DỰNG NƯỚC vừa tổ chức tại Hà Nội ngày 16 tháng 1 năm 2013, không biết đã có ai được đọc bản sao thần phả này chưa?! 

Nếu tôi không lầm thì hiện hay họ Nguyễn và họ Hoàng là hai dòng họ còn giữ được hai bản tộc phả sớm nhất, đang tranh nhau ngôi vị dòng họ lâu đời nhất ở Việt Nam. Trong khi đó phả tộc họ Cao chỉ mới xuất hiện từ thế kỷ XIV (dòng họ Cao Quýnh ở Nghệ An), tiếp đến là gia phả dòng họ Cao Bá Quát ở Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội (xem chi tiết website caobaquat.com.vn)! 

Trước đây từng có nhà văn xứ Thanh đã vì ham danh chuộng lạ, đưa nhân vật truyện cười dân gian Trạng Quỳnh vào ngồi chỗm chệ trên bệ thờ tổ của mình rồi sụt sùi khấn vái, không chỉ lăng mạ tổ tiên mà còn làm bia miệng để đời. Liệu họ Cao có tự buộc mình vào vấn nạn này?!


Phú Thị Nhân giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp