• Pic Mgmt

    CỤ NỘI CAO HUY LỤC (1845-1876)

    Lúc sinh thời, cố thi sĩ, nhà báo, nhà văn Thao Thao (Cao Bá Thao: 1909-1994) vẫn ngờ rằng, có thể cụ cố nội Cao Huy Lục là một trong 2 người con trai của Cao Bá Quát. Khi cuộc khởi nghĩa của Cao Bá Quát thất bại (1854-1855), do sợ triều đình truy nã nên mọi người trong họ CAO đều thay tên đổi họ, chạy tứ tán khắp nơi. Lúc đó, con trai lớn của cụ Quát là Cao Bá Phùng và con trai của cụ Cao Bá Đạt tên là Cao Bá Nhạ, trốn tránh lên vùng giáp biên giới phủ Vạn Ninh (Quảng Yên, giáp biên giới Trung Quốc), triều đình truy nã mãi đến năm 1858 vẫn không bắt được Bá Phùng và Bá Nhạ. Còn người con trai thứ hai của cụ Quát tên là Cao Bá Thông lúc đó còn nhỏ tuổi...

  • Pic Mgmt

    LỄ KHÁNH THÀNH TỪ ĐƯỜNG CHI HỌ BÙI KHẮC Ở TP. HẢI DƯƠNG

    Ngày 13/9/2014 (nhằm ngày 20/8 Giáp Ngọ) , chi họ Bùi Khắc ở TP Hải Dương đã làm lễ khánh thành Từ đường. Sáng ngày 13/9/2014 (20/8 Giáp Ngọ), anh Bùi Huy Ngọc, con trưởng của ông Bùi Gia Khánh đưa xe đón 2 chúng tôi: ông Bùi Xuân Ngật, Trưởng ban phát triển Cộng đồng họ Bùi Việt Nam và tôi Bùi Khắc Dự với tư cách là hậu duệ đời thứ 12 của Thượng thư Quận Công Bùi Khắc Nhất, quê quán: Xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa...

  • Pic Mgmt

    PHỐ HIẾN (HƯNG YÊN)

    Sự hình thành và phát triển của các đô thị cổ như Phố Hiến và Hội An vốn không xa lạ với tất cả chúng ta. Nhưng một cái nhìn so sánh giữa chúng với đô thị cổ Malacca của Malaysia là điều mà nhà phê bình Phan Cẩm Thượng muốn chia sẻ với độc giả TT&VH thông qua loạt bài viết này...

  • Pic Mgmt

    CỘI NGUỒN CỦA VĂN MINH ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM

    Một số trống đồng vào loại Héger I và II, có di chỉ cách đây từ 2.200 – 2.700 năm do nông dân ở Bình Ðịnh và ở đảo Sơn Rái (Kiên Giang) tình cờ đào được, cho ta thấy, văn minh Lạc Việt qua văn minh Ðông Sơn (Thanh Hóa) bao trùm cả miền Ðông Dương...

  • Pic Mgmt

    THÔNG BÁO

    Cuốn sách TÌM HIỂU NGUỒN GỐC DÒNG HỌ CAO VIỆT NAM đã chính thức ra mắt bà con cô bác, từ ngày 15 tháng 01 năm 2017. Nội dung cuốn sách gồm khoảng 115 nhân vật lịch sử họ Cao xưa & nay, với khoảng trên 200 trang, kèm theo gần 100 hình minh họa. Sách in giấy tốt, khổ A4. Giá bán nội bộ là 150.000đ00/cuốn (hình ảnh đen trắng) và 350.000đ00/cuốn (hình ảnh mầu)...

  • Pic Mgmt

    PHÁT HIỆN 3 BỘ XƯƠNG NGƯỜI VIỆT CỔ NIÊN ĐẠI 5000 NĂM TUỔI Ở HÀ TĨNH

    Ba bộ xương người Việt cổ nằm sát nhau trong ô đất ở núi Rú Điệp (Hà Tĩnh) rộng 6 m2, dưới lớp trầm tích độ sâu 1,8m. Hộp sọ, răng, xương sườn, xương tay, chân còn khá nguyên vẹn...

  • Pic Mgmt

    THÔNG BÁO VỀ NGÀY GIỖ DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT

    ...Ngày 5 tháng 10 (dương lịch) năm 2011 năm nay (tức là ngày 9 tháng 9 âm lịch), lần đầu tiên, tại NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT ở Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội – Ban quản lý khu di tích và Ban đại diện gia tộc họ Cao sẽ tổ chức trọng thể NGÀY GIỖ DANH NHÂN VĂN HOÁ CAO BÁ QUÁT...

  • Pic Mgmt

    CHÙA CẦU ĐÔNG Ở HÀ NỘI

    Chùa tọa lạc trên một thân đất phẳng phiu, nay là phố nhà 38B, phố Hàng Đường, Hà Nội. Đây là ngôi chùa của thôn Đông Hoa Môn xưa, trước thế kỷ XV. Kể từ khi mới dựng, chùa đã qua nhiều bước thăng trầm cùng lịch sử và cũng đã được trùng tu không ít lần. Hiện chùa Cầu Đông còn lưu giữ được 4 bia đá cổ có các niên đại: Vĩnh Tộ thứ sáu 1624, Dương Hòa thứ năm 1639, Vĩnh Thịnh thứ tám 1712 và Gia Long thứ mười sáu 1817...

  • Pic Mgmt

    ÔNG GIÀ NOEL TỪNG LÀ VỊ DANH TƯỚNG CỦA VIỆT NAM ?!

    ...Sử sách ghi lại, thủ lĩnh Tày là Túc Phăn (Thục Phán) sau khi san bằng lãnh địa của các Bò Khun (vua Hùng), hợp nhất đất Âu-Tây Bắc với vùng Nác sông Hồng, lập nên quốc gia Âu Nác, đã cho xây dựng thành trì ở vùng trung tâm Kẻ Chũ (nay được gọi là Cổ Loa). Công cuộc xây thành này có sự góp sức đáng kể của vị tướng quân mang tên Cao Lỗ, người mà hai nghìn năm sau chỉ còn được biết đến qua những thần phả truyền kỳ, nhuốm đậm sắc màu huyền sử...

  • Pic Mgmt

    PHONG TỤC THỜ CÚNG TỔ TIÊN

    Đối với người Việt Nam, gia đình nào cũng có bàn thờ tổ tiên. Từ xa xưa, phong tục thờ cúng tổ tiên đã trở thành một nét đẹp truyền thống trong sinh hoạt tín ngưỡng của người Việt Nam. Việc thờ cúng tổ tiên là thể hiện lòng tri ân của con cháu đối với công ơn của các bậc tiền nhân...

  • Pic Mgmt

    Sự Du Nhập Của Nho Giáo Vào Việt Nam Dưới Thời Bắc Thuộc

    Do thời gian quá dài của thời Bắc Thuộc, nhiều người thường cho rằng Nho Giáo đã được người Tàu truyền bá mạnh mẽ vào nước ta qua chính sách đồng hóa của họ. Điều này không hoàn toàn đúng. Sự truyền bá này chỉ diễn ra một cách giới hạn trong ít thế kỷ đầu của kỷ nguyên Thiên Chúa Giáo và rất yếu ớt trong những thế kỷ kế tiếp...

  • Pic Mgmt

    TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU & THỰC HÀNH GIA PHẢ ĐẾN THĂM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH

    Sáng thứ tư, ngày 10 tháng 4 năm 2013, ông Võ Ngọc An-Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu & Thực hành Gia phả (TTNC & THGP) và ông Cao Bá Nghiệp-Nhà nghiên cứu Cao tộc đã đến thăm và làm việc tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, thành phố Hồ Chí Minh...

  • Pic Mgmt

    CỐ ĐÔ HOA LƯ (NINH BÌNH)

    Cách Hà Nội chừng 100km về phía Nam theo Quốc lộ 1A, cố đô Hoa Lư thuộc địa phận xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế, gọi là Đinh Tiên Hoàng, đặt tên nước là Đại Cồ Việt. Đinh Tiên Hoàng chọn Hoa Lư, một vùng núi non kỳ vĩ và hiểm trở làm thủ đô - “kinh đô đá”...

  • Pic Mgmt

    VUI TẾT TRUNG THU 2014

    Những chiếc đèn lồng "khủng" với đủ các hình thù, màu sắc đẹp mắt, ánh sáng rực rỡ mang đậm nét truyền thống Việt Nam, được người dân kéo đi khắp các con phố của TP Tuyên Quang để chuẩn bị cho Lễ hội Trung thu lớn nhất Việt Nam. Đêm nay 7/9 (14/8 Âm lịch) mới là ngày chính diễn ra Lễ hội Trung thu Tuyên Quang, nhưng người dân đã rước đèn từ trước đó nửa tháng. Gần đến ngày chính hội, phố phường Tuyên Quang càng rực rỡ, lung linh sắc màu...

  • Pic Mgmt

    DI CHỈ VĂN HÓA LƯƠNG CHỬ LÀ KINH ĐÔ NƯỚC XÍCH QUỶ?

    Trong tất cả những nền văn hóa tiền sử được phát hiện trên đất Trung Hoa, văn hóa Lương Chử có vai trò đặc biệt quan trọng. Là nền văn hóa có diện tích bao phủ lớn nhất, với lượng hiện vật lớn và tiến bộ nhất, với ký tự vào loại sớm nhất được phát hiện và đặc biệt là tòa thành lớn, được xây dựng vững chắc nhất… Lương Chử là di tích của kinh đô nhà nước cổ đại đầu tiên ở phương Đông. Do vậy, đó là nền văn hóa góp phần quyết định soi sáng lịch sử phương Đông...

Chi tiết

MỘT TÀI NĂNG LỚN CỦA VĂN HÓA VIỆT ĐÃ RA ĐI

Đăng lúc: 2014-03-19 10:28:40 - Đã xem: 1904

Mai Quốc Liên
GS-TS, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Quốc học


Nhà ngôn ngữ học Cao Xuân Hạo (1930-2007)


Nhà ngữ
học Cao Xuân Hạo (ảnh) là con cả cụ Cao Xuân Huy, nhà Hán học và nghiên cứu triết học nổi tiếng. Cụ Huy là con trai Phó bảng Cao Xuân Tiếu; chánh chủ khảo các kỳ thi Hương cuối thế kỷ 19 và cụ Tiếu là con trai cụ Cao Xuân Dục, Thượng thư bộ Học, nhà nghiên cứu triết học (tác phẩm “Nhân thế tu tri” và các tác phẩm khác). Cụ Cao Xuân Huy và cụ Cao Xuân Dục đều được đặt tên đường tại TP Hồ Chí Minh; cụ Huy được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh.


Sinh ra trong một gia đình văn hóa nổi tiếng xứ Nghệ như vậy, tài năng của Cao Xuân Hạo gần như là một tài năng bẩm sinh. Nhưng sự rèn luyện, lao động công phu, kiên trì, rộng lớn là điều không thể thiếu.


Trong kháng chiến chống Pháp, anh Hạo gia nhập Vệ quốc quân. Trong thời gian ấy, anh sáng tác nhiều bản nhạc. Nhưng sau này, khi học Dự bị Đại học ở Thanh Hóa vào gần cuối kháng chiến, và sau khi học xong Đại học Văn khoa sau hòa bình, anh chuyên tâm nghiên cứu tiếng Việt, chuyên sâu ngữ âm học. Anh giỏi tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Nga đến trình độ “tinh diệu nhập thần”; tiếng Hán học ít hơn, nhưng cũng đủ cho nghiên cứu so sánh với tiếng Việt.


Trước khi nói về tài năng nghiên cứu của Cao Xuân Hạo, xin kể qua một vài tài nghệ tạm gọi là “vặt” so với tài năng anh, để hiểu thêm một con người. Cao Xuân Hạo học tiếng nước ngoài ở trong nước, mà phần lớn là tự học (như với tiếng Nga). Khi viết xong công trình “Âm vị học tuyến tính” bằng tiếng Pháp để đưa sang Paris in, anh Hạo có nhờ hai vị đại sứ Nguyễn Khắc Viện và Trần Đức Thảo xem lại về tiếng Pháp. Hai cụ đều nhất trí nhận định: tiếng Pháp của Cao Xuân Hạo không có chút tì vết nào”.


Tôi có dự buổi thuyết trình của GS Handricourt người Pháp chuyên nghiên cứu ngữ âm tiếng Việt và các nước Đông Nam Á tại Hội trường 27 Trần Xuân Soạn - Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, trước 1975. Hôm đó, Cao Xuân Hạo phiên dịch.


Cố GS Cao Xuân Hạo (1930-2007)


Rất rành rẽ, nhanh chóng, không thể có người thứ hai thay thế vì đó cũng là chuyên môn của Cao Xuân Hạo. Khi viện sĩ Liên Xô Gube đến thăm viện và nói về khảo cổ học; một nhà nghiên cứu đã học Liên Xô 7 năm về ngành này, đã không phiên dịch được vì vấp quá nhiều thuật ngữ chuyên dùng. Người ta đã “kiệu” Cao Xuân Hạo đến và mọi việc êm xuôi. Cao Xuân Hạo đã dịch “Chiến tranh và hòa bình” của L.Tônxtôi, “Con đường đau khổ” của A.Tônxtôi, truyện ngắn Tchekhốp... và nhiều tác gia Nga đương đại khác. Đó là chút “tài vặt” giúp ông dịch “kiếm sống”. Một người bình thường chỉ cần một chút “tài vặt” như thế, đủ để thành danh.


Nhưng lĩnh vực chuyên sâu của Cao Xuân Hạo là tiếng Việt, chủ yếu là ngữ âm học, ngữ pháp học... Tiếp xúc với anh, thấy anh là người am tường lý thuyết ngữ học thế giới và rất rành rẽ thực tiễn tiếng Việt. Nghiên cứu tiếng Việt mà thiếu một trong hai vế đó thì rất dễ hỏng.


Có nhiều ngoại ngữ, anh đọc rất nhiều, nghiền ngẫm nhiều trường phái lý thuyết cổ điển và hiện đại của ngữ học, trang bị cho mình một tầm nhìn, một phương pháp, một sức khai phá, sáng tạo khi đi vào tiếng Việt. Nhưng lý thuyết mới chỉ là lý thuyết. Anh hiểu, phân tích tiếng Việt đến độ tinh vi, sâu sắc. Những công trình của anh, từ những công trình cơ bản, chuyên sâu, ít người thấu hiểu, đến những công trình có tính thực hành (như “Viết nhịu”…) đều chứng tỏ bản lĩnh hiếm có của một nhà ngữ học bậc thầy, một nhà nghiên cứu lớn và một nhà văn hóa toàn diện. Một nhà ngữ học Pháp chẳng đã gọi Cao Xuân Hạo là một Copernic trong ngữ học đó sao!


Có lẽ luận điểm cơ bản của Cao Xuân Hạo là bám chặt vào thực tiễn tiếng Việt, bài bác quan điểm “dĩ Âu vi trung” (lấy quan điểm ngữ học châu Âu làm trung tâm). Ông chứng minh rằng nếu lấy ngữ pháp tiếng Pháp để làm chuẩn và giải thích tiếng Việt, thì chỉ có độ 30% câu tiếng Việt là giải quyết được, còn 70% câu tiếng Việt nói theo kiểu Việt, kết cấu Việt... sẽ lọt ra ngoài. Suốt đời, ông chuyên tâm, nghiêm túc, say mê nghiên cứu tiếng Việt, giảng dạy đào tạo nhân tài nghiên cứu tiếng Việt, thảo luận tranh luận về văn hóa, về tiếng Việt... Bình sinh ông là người vui tính, hóm hỉnh, kể rất có duyên những câu chuyện đùa... Đó là chỗ ông khác tính bố ông - cụ Cao Xuân Huy, cụ nghiêm nghị mà “Lão Trang”, quên hết sự đời, chỉ biết đọc sách, dạy học... Cao Xuân Hạo nghệ sĩ hơn, “đa tình” hơn - chỗ ông giống mẹ ông, một tôn nữ trong hoàng tộc - và vì cái máu nghệ sĩ đó mà đời ông đôi lúc thăng trầm, nhưng là một người thông tuệ, ông hiểu rõ những hoàn cảnh lịch sử đặc thù, và biết vượt lên cao hơn những cái tầm thường của lịch sử, của cuộc đời... để đi trọn con đường bác học của mình, có những cống hiến lớn lao, đặc sắc... cho khoa học và văn hóa. Ông là một nhà nghiên cứu, vì nhiều lẽ, có thể xem là biểu tượng tuyệt vời cho trí tuệ, văn hóa Việt Nam thời chúng ta.


Người viết mấy dòng sơ lược này về một tài năng lớn mà mình chưa hiểu hết vì khác chuyên ngành, có cái vinh dự là học trò và tổ viên Tổ nghiên cứu văn học cổ đại - cận đại - Viện Văn học do cụ Cao Xuân Huy phụ trách trước 1975. Vì thế, đối với anh Cao Xuân Hạo, con thầy, chúng tôi xem là “thế huynh” với một niềm kính trọng. Anh vui vẻ tham gia Hội đồng khoa học ở Trung tâm Nghiên cứu Quốc học và đóng góp bài vở cho chuyên san “Hồn Việt”, dự định thực hiện một số công trình lớn trong Dự án nghiên cứu của trung tâm. Anh mất đi, đất nước mất một tài năng khoa học lớn, mà riêng tôi nghĩ, sẽ rất khó có lại. Chúng tôi và những đồng nghiệp, những học trò của anh từ nay cảm thấy trống vắng một ngọn nguồn sáng tạo đáng tự hào cho văn hóa Việt, người Việt. Nhưng anh sẽ mãi mãi là tấm gương cho nhiều thế hệ trẻ tiếp bước trên dặm đường dài của văn hóa Việt Nam.


SGGP:: Cập nhật ngày 17/10/2007 lúc 23:13'(GMT+7)
Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp