• Pic Mgmt

    HỘI THẢO KHOA HỌC: "HƯNG YÊN - LỊCH SỬ, TRUYỀN THỐNG & PHÁT TRIỂN

    Chào mừng kỷ niệm 180 năm thành lập tỉnh, 70 năm thành lập Đảng bộ tỉnh và 15 năm tái lập tỉnh Hưng Yên. Ngày 22/11, tỉnh Hưng Yên phối hợp với Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức Hội thảo...

  • Pic Mgmt

    CUỘC TÌM LẠI CỔ VẬT SAU 68 NĂM: CHÂU VỀ HỢP PHỐ !

    Nhân ngày Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2008 chúng tôi - những người con của cụ Bùi ngọc Hoàn – nhận được một loạt thông tin rung động cả họ tộc dòng Bùi ngọc (chi Bính): Tấm bia đá do cha chúng tôi biên soạn năm Giỗ Tổ 1940 đầu đề “Hùng Vương từ khảo” (Khảo cứu về Đền Hùng) vẫn còn trên đền Hùng Phú Thọ...

  • Pic Mgmt

    CHÙA CẦU ĐÔNG Ở HÀ NỘI

    Chùa tọa lạc trên một thân đất phẳng phiu, nay là phố nhà 38B, phố Hàng Đường, Hà Nội. Đây là ngôi chùa của thôn Đông Hoa Môn xưa, trước thế kỷ XV. Kể từ khi mới dựng, chùa đã qua nhiều bước thăng trầm cùng lịch sử và cũng đã được trùng tu không ít lần. Hiện chùa Cầu Đông còn lưu giữ được 4 bia đá cổ có các niên đại: Vĩnh Tộ thứ sáu 1624, Dương Hòa thứ năm 1639, Vĩnh Thịnh thứ tám 1712 và Gia Long thứ mười sáu 1817...

  • Pic Mgmt

    CHÙA SỦI TRƯỚC NGUY CƠ ĐỔ NÁT

    Theo như trụ trì – Đại đức Thích Thanh Phương cho biết, chùa Sủi là một quần thể hết sức linh thiêng, gắn liền với lịch sử của dân tộc: “Chùa Sủi có tên là Đại Dương Sùng Phúc tự, là một ngôi chùa cổ tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Thời Lý – Trần, các vua thường qua đây ngủ đêm để ngóng mộng, chờ thông điệp của thánh thần...

  • Pic Mgmt

    SÂM NGỌC LINH VIỆT NAM

    Đỉnh núi Ngọc Linh được xem là "thánh địa" của sâm quý, cũng vì thế rất nhiều người trở nên giàu có. Mỗi lần thu hoạch sâm, họ có trong tay tiền tỷ. Đến Trà Linh (huyện Nam Trà My, Quảng Nam) hỏi về sâm Ngọc Linh, ai cũng bảo lên nóc Măng Lùng, thôn 2, gặp ông Hồ Văn Du sẽ rõ. Ông Du nguyên là Trại phó Trại dược liệu sâm Trà Linh. Hiện ông trồng nhiều sâm, và được cho là giàu có nhất xã...

  • Pic Mgmt

    CON NGƯỜI CÓ TỔ CÓ TÔNG

    Một trong những nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt Nam là tôn thờ, thành kính tổ tiên, từ thờ tổ tiên trong mỗi gia đình, thờ cúng tổ tiên của một dòng họ, thờ cúng ông tổ của một làng xã tại các đình làng, miếu làng,... tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên có từ hàng ngàn đời nay là nét đẹp trong văn hóa truyền thống của dân tộc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”; rồi đến thờ cúng tổ tiên chung của cả dân tộc, đó là các Vua Hùng...

  • Pic Mgmt

    GIẢI MÃ DỊCH LÍ & CHỮ VUÔNG...

    …những bằng chứng cho thấy rằng chính người Lạc Việt đã sáng tạo nên hệ thống dịch lí và chữ vuông. Do hoàn cảnh lịch sử, câu chuyện ấy đã được kể lại hoặc là mơ hồ hoặc là dưới tên của dân tộc khác. Tuy nhiên, tổ tiên người Việt đã khéo léo cất dấu cái văn hóa huyền vĩ của mình dưới những cách thức khác nhau của ngôn ngữ…

  • Pic Mgmt

    NHỮNG CUỘC ĐỔI HỌ LỚN TRONG LỊCH SỬ HỌ NGUYỄN Ở VIỆT NAM

    ...Nguyên Trần Thủ Độ ép vua Lý Huệ Tông (trị vì 1211-1224) nhường ngôi cho người con gái mới sáu tuổi là Chiêu Thánh công chúa tháng Mười năm giáp thân (cuối 1224), tức Lý Chiêu Hoàng (trị vì 124-1225). Lý Huệ Tông lên làm thái thượng hoàng, xuất gia đi tu tại chùa Chân Giáo, pháp danh là Huệ Quang thiền sư. Trần Thủ Độ sắp đặt cho con cháu của mình là Trần Cảnh, mới tám tuổi, cưới Lý Chiêu Hoàng. Chiêu Hoàng lại nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh tức Trần Thái Tông...

  • Pic Mgmt

    PHONG TỤC THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA VIỆT NAM

    ...Các gia đình Việt Nam thường có bàn thờ tổ tiên, to hay nhỏ tùy hoàn cảnh từng nhà nhưng cần đặt ở nơi cao ráo, sạch sẽ, có bày bát hương, lọ hoa để cúng bái những ngày giỗ Tết. Những nhà có điều kiện rộng rãi thì thường bố trí bàn thờ tổ tiên ở nơi đẹp đẽ nhất. Trên bàn thờ đặt ba bát hương, hai lọ hoa, những tấm ảnh của những người thân đã mất, hai cái đĩa đẹp để bày đồ cúng, một chai rượu, bộ ấm chén v..v...

  • Pic Mgmt

    GIỚI THIỆU TOÀN VĂN BẢN DỊCH NGỌC PHẢ HÙNG VƯƠNG

    Ngọc phả Hùng Vương do Hàn lâm Trực học sĩ Nguyễn Cố phụng soạn vào năm Hồng Đức nguyên niên (1470), hiện lưu tại Bảo tàng Hùng Vương, Phú Thọ. Ngọc phả gồm 21 tờ tức 42 trang chữ Hán, tổng cộng gần 10.000 (1 vạn) chữ, xưa nay, chưa thấy ai dịch trọn vẹn. Bằng sự kiên trì và gắng sức của tuổi già, sau hơn nửa tháng, GS Ngô Đức Thọ đã hoàn thành trọn vẹn bản dịch, chỉ với một mục đích cao cả là cung cấp cho các nhà nghiên cứu và bạn đọc văn bản quý báu được gọi là Quốc bảo này. Và như GS Ngô Đức Thọ từng viết: Là người Việt Nam, dòng dõi con Lạc cháu Hồng, không thể không biết đến Ngọc phả Hùng Vương...

  • Pic Mgmt

    TRỐNG ĐỒNG TƯỢNG VỊT 2.000 NĂM TUỔI ĐỘC NHẤT VIỆT NAM

    Với 4 khối tượng vịt trên mặt, trống đồng Cẩm Giang (Thanh Hóa) được đánh giá là độc và đẹp nhất Việt Nam, biểu tượng của nền văn hóa Đông Sơn. Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa đang trưng bày hàng trăm chiếc trống đồng cổ, trong đó độc đáo nhất là trống đồng tượng vịt Cẩm Giang được công nhận bảo vật quốc gia vào ngày 30/12/2013...

  • Pic Mgmt

    TÌM HIỂU NGUỒN GỐC CÁC DÒNG HỌ VIỆT NAM

    Muốn hiểu về nguồn gốc các dòng họ Việt Nam, cần phải tìm hiểu lịch sử dân tộc Việt. Theo cổ sử Việt, các dân tộc Bách Việt gồm nhiều bộ tộc Việt cổ, họ sống trải rộng khắp vùng phía Nam sông Dương Tử, xuống hết phía Nam lục địa Trung Hoa, cho đến tận miền trung Việt Nam ngày nay (phụ lục, bản đồ)...

  • Pic Mgmt

    TÌM LẠI NGUỒN GỐC VÙNG ĐẤT BÁCH VIỆT

    Trong hành trình tìm lại cội nguồn văn hóa các Việt tộc, đã có nhiều nghiên cứu của các nhà nghiên cứu trên thế giới cũng như trong nước, ở nhiều lĩnh vực khác nhau...

  • Pic Mgmt

    CHÂU Á MỚI LÀ CÁI NÔI CỦA NGHỆ THUẬT

    Phát hiện trên cho thấy châu Á, chứ không phải châu Âu, mới là nơi nghệ thuật trừu tượng ra đời. Theo AFP, các bức vẽ trong hang động ở vùng Maros thuộc miền nam Sulawesi đã được phát hiện từ 50 năm trước đây. Tuy nhiên đến tận bây giờ các nhà khoa học thuộc ĐH Griffith và ĐH Wollongong ở Úc mới xác định được chúng có niên đại lên tới 40.000 năm...

  • Pic Mgmt

    HÙNG VƯƠNG TỔ MIẾU - NGÔI MIẾU CỔ ĐỘC ĐÁO & DUY NHẤT

    Trong sách của Bộ Lễ Nhà Lê do người thôn Lương Yên sao lại, vào năm Cảnh Hưng thứ 24 Triều Lê (1763) có tên là “Nam Việt thần kỳ hội lục” chép về 2.824 vị thần được thờ trong cả nước. Trong đó có 73 xã, thôn thờ Hùng Vương và tướng của Hùng Vương, nhưng chỉ có đình thôn Việt Trì thờ Thánh Tổ Hùng Vương và làng An Thái tổng Phượng Lâu huyện Phù Khang, phủ Tam Đới, trấn Sơn Tây là có Hùng Vương Tổ Miếu...

Chi tiết

NGHỆ NHÂN CUỐI CÙNG CỦA DÒNG HỌ LÀM GIẤY TIẾN VUA

Đăng lúc: 2014-03-24 07:33:37 - Đã xem: 1712

Dòng họ Lê Thế ở phường Bưởi (Tây Hồ, Hà Nội, xưa là phường Yên Thái) từng có hơn 100 năm làm giấy tiến vua. Hiện dòng họ chỉ còn một nghệ nhân giữ nghề và đang canh cánh nỗi lo thất truyền.


Dưới cơn mưa tầm tã sau bão Jebi, bên ấm nước chè nóng trong ngôi nhà ở ngõ 444 Thụy Khuê (Tây Hồ), ông Nguyễn Thế Đoán thong thả kể về nghề làm giấy của dòng họ. Theo nghệ nhân sinh năm 1935 này, tổ tiên của ông bắt đầu làm giấy tiến vua từ thời Hậu Lê đầu thế kỷ 15. Thời đó, mọi sách sử, ghi chép đều phải do người trong hoàng thân nắm giữ, đảm bảo bí mật quốc gia.

ongdoan-1375673985_500x0.jpg
Ông Nguyễn Thế Đoán kể về nghề làm giấy tiến vua đầy tự hào.
Ảnh: Nguyễn Hòa


Với kỹ nghệ làm giấy từ trước đó ở làng giấy truyền thống Yên Thái, lại là dòng dõi quan thần của triều đình nên dòng họ Lê Thế được giao nhiệm vụ làm giấy cho hoàng cung dùng. "Hết thời vua Lê Trang Tông, đến thời kỳ nhà Nguyễn lên ngôi, dòng họ tôi từ bỏ nghề làm giấy cung tiến vua và phải đổi tên thành Nguyễn Thế”, ông Đoán kể về lý do đổi sang họ Nguyễn Thế và duy trì cho đến bây giờ.


Ông Đoán cho biết, giấy này chỉ người trong dòng họ mới nắm rõ bí quyết và chỉ cháu đích tôn mới được truyền nghề. Tuy nhiên, ông cũng nói sơ qua một số kỹ năng làm nghề. Công đoạn đầu tiên là phải chọn được cây tốt làm giấy. 6 loại cây có thể dùng để sản xuất giấy Yên Thái là: dó, bo, cãnh, dướng, canh, mộc. Trong đó, cãnh là tốt nhất vì sẽ cho sợi óng, mịn và dai như tơ tằm. Loại cây này mọc ở vùng rừng núi, cây càng nhỏ chất lượng càng tốt.


Nguyên liệu cãnh không phong phú bằng dó nên người thợ dùng dó thay thế mà chất lượng vẫn đảm bảo độ bền, dai. Tuy nhiên, nếu dùng dó thì phải phân lớp, dùng từ lớp vỏ thứ ba trở vào. Nếu tận dụng hai lớp vỏ ngoài, mẻ giấy sẽ hỏng. Vỏ cây dó được ngâm vào nước cho đến khi những tạp chất mục nát, sau đó vớt ra và ngâm tiếp với nước vôi loãng khoảng nửa buổi.


Sau quá trình ngâm, sợi vỏ cây sẽ được cho vào cối đá to, giã liên tục cho thật nhuyễn thành thứ bột quánh mịn, rồi cho vào đồ hoặc hấp, luộc. Ông Đoán khẳng định, việc đồ vỏ cây là tốt nhất, vì “tránh được hiện tượng dưới nhão, trên khô. Hơi sẽ xâm nhập đều đến các tế bào vỏ cây”.


Tiếp đó những khối bột được thả vào tàu xeo giấy. Đây là bể nước có pha sẵn loại keo bằng nhựa cây mò lấy từ vùng Phú Thọ, Thái Nguyên. Nhựa cây này sẽ tạo ra độ bóng và trơn rất đặc biệt cho giấy. Nếu vò nhàu giấy có nhựa cây này thì khi vuốt ra sẽ phẳng phiu. Người xeo giấy phải đảm bảo tờ giấy mỏng đều, mịn và mặt phải trơn. Điều này đòi hỏi bàn tay tài hoa của nghệ nhân, mà theo ông Đoán “làm dâu Nguyễn Thế là phải giỏi việc này”.


Khi hoàn thành, tờ giấy trông như tấm lụa màu hanh vàng, các sợi tơ dài và óng đan xen nhau tạo ra độ bền và chắc. Giấy rất nhẹ, không mục nát, không bị mối mọt và độ ẩm rất thấp. "Đến giờ những chiếc quạt giấy ở làng nghề Thạch Thất vẫn còn dư lại chứng tích làm giấy xưa. Với 4-5 lần quét keo lên mặt, một chiếc quạt giấy có thể dùng được đến hết đời người. Hoặc những sách kinh vẫn còn được lưu truyền trong các nhà chùa”, ông Đoán khẳng định sức sống mãnh liệt của giấy làng nghề.

caycanh-1375673985_500x0.jpg
Do không đủ nước làm giấy, cây cãnh, nguyên liệu làm giấy được dòng họ Nguyễn Thế ưa chuộng nhất, giờ chỉ xếp một xó. Ảnh: Nguyễn Hòa.


Quá trình làm giấy đòi hỏi nhiều nước. Thường thì làng Yên Thái lấy nước ở sông Hồng, bên kia đê chợ Bưởi. "Vì thế để theo nhà vua, các cụ chuyển từ Thanh Hóa ra và mua đất ở đây làm giấy. Không phải ngẫu nhiên dòng họ cũng như làng Yên Thái chọn địa điểm làng Bưởi để nuôi nghề. Lý do quan trọng nhất chính là ở gần các con sông lớn”, ông Đoán giải thích.


Nghệ nhân cho biết thêm, tất cả sử sách thời Hậu Lê đều do dòng họ Nguyễn Thế đảm nhiệm. "Số lượng cung tiến giấy khá nhiều, cả đời những người Lê Thế dưới thời Hậu Lê chỉ làm mỗi việc ấy mà không được nghỉ ngơi là bao”, ông cho biết thêm. Đến thời nhà Nguyễn, dòng họ không làm giấy cho vua nữa, những trưởng lão định cư ở làng Bưởi và truyền nghề cho lớp con cháu. Ông Đoán là người duy nhất được nắm giữ bí quyết pha chế làm giấy.


Năm 1971, ông Đoán làm cho Xí nghiệp in của báo Hà Nội mới. Với bàn tay khéo léo, ông có thể cắt giấy bằng dao xén rất thẳng mà không cần đến máy cắt. Đến năm 1991, ông nghỉ hưu, ấp ủ hy vọng thắp sáng nghề làm giấy truyền thống. Lúc đầu ông định hợp tác với Cục di sản văn hóa, sau đó ông đổi ý làm tại nhà để cung tiến giấy cho các chùa chép kinh.


Ông đã đi nhiều nơi mua nguyên, vật liệu nhưng không thể triển khai. Lý do nước sông ô nhiễm, nước giếng khoan của gia đình không đủ để ngâm nguyên liệu. Những cây cãnh nhỏ như cây rơm phải tìm ngược tìm xuôi đành xếp một chỗ làm kỷ niệm. “Nghề này vất vả lắm, giới trẻ giờ chẳng ai muốn làm. Hồn giấy Yên Thái có lẽ cũng chỉ còn nằm trong thơ ca lưu truyền mà thôi”, người nghệ nhân cuối cùng của làng nghề giấy Yên Thái nói với giọng trầm buồn.


Nguyễn Hòa

http://vnexpress.net/tin-tuc/xa-hoi/

Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp