• Pic Mgmt

    HÙNG VƯƠNG TỔ MIẾU - NGÔI MIẾU CỔ ĐỘC ĐÁO & DUY NHẤT

    Trong sách của Bộ Lễ Nhà Lê do người thôn Lương Yên sao lại, vào năm Cảnh Hưng thứ 24 Triều Lê (1763) có tên là “Nam Việt thần kỳ hội lục” chép về 2.824 vị thần được thờ trong cả nước. Trong đó có 73 xã, thôn thờ Hùng Vương và tướng của Hùng Vương, nhưng chỉ có đình thôn Việt Trì thờ Thánh Tổ Hùng Vương và làng An Thái tổng Phượng Lâu huyện Phù Khang, phủ Tam Đới, trấn Sơn Tây là có Hùng Vương Tổ Miếu...

  • Pic Mgmt

    VĂN MINH VIỆT CỔ "BỊ ĐÁNH CẮP" NHƯ THẾ NÀO?

    Những cứ liệu trong lịch sử Trung Quốc chứng tỏ người Việt có nhiều phát minh vĩ đại, trong đó, lịch rùa chứng minh Việt Nam ra đời trước Trung Quốc. GS.TSKH Hoàng Tuấn, Giám đốc Trung tâm Unesco, chuyên gia nghiên cứu về văn hóa phương Đông, đã tìm ra những chứng cứ về những phát minh lý thú của người Việt trong thời kỳ dựng nước bị kẻ xâm lược cố tình xóa bỏ và đánh tráo. Đó là nền văn hóa nhân bản-là nền văn minh "Lịch toán-Nông nghiệp"...

  • Pic Mgmt

    Trống đồng Ngọc Lũ trong cuốn Lịch sử cổ đại Việt Nam.

    Niềm hãnh diện lớn nhứt của dân tộc Việt ở Châu Á là sự xuất hiện nền văn hóa trống đồng Đông Sơn rực rỡ thời Cổ Đại trên đất Lạc Việt, trải dài cách nay từ 2.700 đến 1.800 năm. Đó là nhờ sự ra đời của kim loại đồng và thành quả phát triển kỹ nghệ luyện kim trong nhiều thế kỷ trước đó...

  • Pic Mgmt

    HỌ CAO Ở LÀNG ĂN, XÃ CẨM TÚ (THANH HÓA)

    ...Bốn năm trước, tôi đã từng đi bộ qua hàng chục bản làng của 2 xã Cẩm Tú và Cẩm Quý. Trong cuộc “thám hiểm” ấy, tôi nghe bà con thì thầm bảo nơi đây ẩn giấu một kho báu vô cùng quý giá của tộc người Mường Voong. Cách đây khoảng hơn 400 năm, tộc người này đã di cư đến đây, ban đầu chỉ có khoảng gần tám chục người...

  • Pic Mgmt

    KÊNH NHÀ LÊ - KỲ TÍCH NGHÌN NĂM: KHỞI NGUỒN CHO SỰ NGHIỆP NAM TIẾN

    Theo sử sách, trong thời gian chưa đầy 3 năm sau khi lên ngôi hoàng đế, Lê Hoàn đã dẹp xong cuộc nổi loạn trong nước, đồng thời thực hiện sự nghiệp vĩ đại phá Tống (năm 981), bình Chiêm (năm 982). Trong công cuộc Nam tiến đánh Chiêm Thành để bảo vệ và mở mang cương thổ, ông đã cho khơi mở tuyến đường thủy nội địa đầu tiên mà dân gian vẫn quen gọi là kênh nhà Lê. Cho đến nay, sau hơn 1.000 năm tồn tại, nhiều đoạn kênh nhà Lê vẫn còn vô cùng hữu dụng...

  • Pic Mgmt

    TƯ LIỆU ĐỊA BẠ TRONG NGHIÊN CỨU LÀNG XÃ VIỆT NAM TRUYỀN THỐNG

    Trong lịch sử Việt Nam, lần đầu tiên Nhà nước cho lập sổ địa bạ là vào năm 1092, bấy giờ gọi là điền tịch. Thời Lê, ngay sau kháng chiến chống Minh thắng lợi, năm 1428 Lê Thái Tổ đã lệnh cho các địa phương trong cả nước điều tra, xem xét ruộng đất và lập sổ địa bạ. Quốc triều hình luật quy định cứ bốn năm làm lại sổ điền bạ một lần...

  • Pic Mgmt

    ĐÓN BẰNG UNESCO GHI DANH CA TRÙ & QUAN HỌ

    Chiều 16/4, tại Hà Nội đã diễn ra Lễ đón Bằng của UNESCO ghi danh Dân ca quan họ Bắc Ninh - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và Hát Ca trù - di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp. Phát biểu tại buổi lễ, bà Katherine Muller Marin, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO Hà Nội hoan nghênh những hành động thiết thực của Việt Nam trong việc gìn giữ và phát triển các di sản văn hóa,...

  • Pic Mgmt

    ĐỪNG NÊN BỎ QUA "THẦN DƯỢC" MĂNG CỤT

    Có nguồn gốc từ Malaysia, ngày nay măng cụt đã là loại quả phổ biến toàn Đông Nam A và một số vùng châu Phi. Loại trái cây màu tím không chỉ có vị chua mát dễ chịu mà còn mang tới nhiều lợi ích bất ngờ cho sức khỏe...

  • Pic Mgmt

    BÀI THUỐC KỲ DIỆU TỪ RAU SAM...

    Rau sam là một loại thân thảo mọc hoang ở những vùng ẩm mát như bờ mương, ven đường hoặc mọc xen kẽ trong những luống hoa màu. Rau sam có tên là khoa học: Portulaca Oleracea L. thuộc họ Rau sam Portulacea. Thân cao khoảng 10 – 30cm, gồm nhiều cành nhẵn, màu đỏ nhạt, mọc bò lan trên mặt đất. Lá hình bầu dục, phần đáy lá hơi nhọn, không cuống, phiến lá dày, mặt láng. Hoa màu vàng. Hạt nhỏ màu đen...

  • Pic Mgmt

    NỘI DUNG VĂN BIA ĐỀN HÙNG (BẢN CHỮ HÁN)

    Tấm bia “HÙNG VƯƠNG TỪ KHẢO” được gắn vào tường nhà Quan Cư, bên trái đền Thượng, có niên đại Ngày mùng 10 tháng 3 năm Canh Thìn, niên hiệu Bảo Đại thứ 15 triều Nguyễn (1940) do Bùi Ngọc Hoàn giữ chức Tham tri, hữu tuần phủ Phú Thọ soạn. Bia có ghi “Trước đây, ngày Quốc tế được tổ chức Xuân - Thu nhị kỳ. Năm Khải Định thứ 2 (1971) tuần phủ Phú Thọ là Lê Trung Ngọc có công văn xin Bộ lễ ấn định lấy ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch làm ngày Quốc tế, tức trước ngày giỗ Tổ Hùng Vương một ngày, còn ngày giỗ (11-3) do dân sở tại làm tế lễ”...

  • Pic Mgmt

    TIẾT LỘ GÂY SỐC VỀ HOA ĐÀ...

    Hoa Đà qua đời cách nay gần 1.800 năm, mọi người đều ngưỡng mộ danh tiếng ông, cũng như không ai nghi ngờ ông không phải là người Trung Quốc...

  • Pic Mgmt

    TÔI ĐI TÌM DÒNG HỌ ĐỖ LỆNH CỦA MÌNH (Bản sửa lần cuối)

    Lúc sinh thời, cha tôi là ĐỖ LỆNH HÙNG (sinh năm 1927 tại Hà Nội, mất năm 2005 tại TP. Hồ Chí Minh) thường tâm sự: “Họ Đỗ có biết bao người rất giỏi, còn dòng họ Đỗ Lệnh cũng vẻ vang không kém. Con cần hiểu và tự hào. Dòng họ Đỗ Lệnh của mình chính gốc người làng Mọc – chính gốc người Hà Nội”...

  • Pic Mgmt

    GIẢI MÃ BÍ ẨN BÃI CỌC BẠCH ĐẰNG GIANG

    726 năm trước, nước Đại Việt bé nhỏ đã đánh tan tác 600 chiến thuyền và 40 vạn quân Nguyên Mông, trong trận thủy chiến Bạch Đằng. Dòng chảy thời gian hơn 700 năm, đã che phủ nhiều bí ẩn quanh trận thủy chiến oanh liệt này...

  • Pic Mgmt

    THƯ TỊCH TRUNG HOA THỪA NHẬN HOÀNG SA, TRƯỜNG SA THUỘC VIỆT NAM

    Theo chính sử Trung Hoa, trong suốt 22 thế kỷ, từ các đời Tần, Hán đến sau Thế chiến thứ II, không thấy tài liệu nào, hay nói rõ hơn, không có câu chữ nào ghi rằng Biển Đông (Trung Quốc gọi là Biển Nam Trung Hoa) với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa (Trung Quốc gọi là Tây Sa và Nam Sa) thuộc chủ quyền của Trung Quốc...

  • Pic Mgmt

    LIÊN HOAN CA TRÙ TOÀN QUỐC 2014...

    Liên hoan Ca trù toàn quốc 2014 sẽ diễn ra từ ngày 26/8/2014 tại Hà Nội với sự tham gia của 26 đơn vị trực thuộc 11 tỉnh, thành phố. Liên hoan do Viện âm nhạc kết hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các tỉnh, thành phố có di sản ca trù tổ chức nhằm mục đích đánh giá kết quả bảo tồn nghệ thuật ca trù trong 5 năm (2010 – 2014) như đã cam kết với UNESCO...

Chi tiết

LÃNG QUÊN… THÀNH CỔ LUY LÂU?

Đăng lúc: 2014-05-21 14:25:31 - Đã xem: 4572


Thành cổ Luy Lâu (thuộc xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành) nằm cách tỉnh lộ 282 về phía Bắc 200m và cách sông Đuống về phía Nam khoảng hơn 2km. Với những giá trị lịch sử, văn hóa to lớn, ngày 13-1-1964, thành cổ Luy Lâu đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. 

 
Vào các buổi chợ phiên, cổng thành Luy Lâu tấp nập cảnh người mua kẻ bán.
  
  
Tuy đã được xếp hạng cách đây gần nửa thế kỷ vậy mà xung quanh quần thể di tích thành Luy Lâu không có một biển báo hay chỉ dẫn. Lối vào nội thành Luy Lâu giờ đây cũng đang bị khuất lấp bởi người dân tổ chức họp chợ mỗi ngày, cổng thành như một bãi rác thải… Thành cổ Luy Lâu phải chăng đang bị lãng quên!?

Dấu thiêng thành cổ 

Nhiều tài liệu, di tích cùng với văn bia, địa danh, truyền thuyết, thành lũy… còn tồn tại ở Luy Lâu đã cho biết: Trị sở Luy Lâu được xây cất quy mô từ thời Thái Thú Sĩ Nhiếp. Khi còn sống, Sĩ Nhiếp đã cho xây thành, dựng lầu gác (Lầu vọng giang, nhà dạy học, dinh thất…) và lấy nơi đây để dạy học, sau dân nhớ ơn ấy mà lập đền thờ… 

Kết quả nghiên cứu các lớp đất và những hiện vật chứa trong lũy thành cũng cho thấy, thành được xây dựng từ đầu công nguyên và liên tục được sử dụng, tu bổ trong suốt những thế kỷ thời Hán - Đường. Đây là ngôi thành đắp đất, cấu trúc dạng hình chữ nhật, quy mô khá lớn với chiều dài các lũy thành đo được như sau: phía Tây dài 328m, phía Đông là 320m, phía Bắc dài 680m và phía Nam là 520m. Thành mở cửa chính ở giữa lũy Tây, nhìn ra sông Dâu, hai bên có dựng lầu gác (hay còn gọi là Vọng giang lâu). Cửa sau mở ra phía Đông, nay còn địa danh xóm cổng Hậu thuộc thôn Thanh Tương ở phía Đông thành cổ. Trên mặt 4 góc thành là đồn canh (còn gọi là Tứ trấn thành quan). 

Bao ngoài thành lũy là hệ thống hào nối thông với nhau và nhận nước từ dòng sông Dâu vừa tạo chướng ngại vật vừa là hệ thống giao thông ra vào thành. Phía ngoài hào là những lũy tre dày đặc làm cho việc phòng vệ lũy thành khá hiểm trở, vững chắc. 

Theo những tài liệu nghiên cứu của Tiến sỹ sử học Trần Đình Luyện: Trong số những lũy thành thời Bắc thuộc như: Thành Mê Linh, Thành Dền, Thành Vượn, Thành Quèn (Hà Nội) và Thành cổ Núi Thành (Hà Tĩnh) thì thành Luy Lâu là di tích có quy mô lớn và bề thế nhất so với những di tích thành lũy thời Bắc thuộc hiện còn ở miền Bắc nước ta. Không chỉ có quy mô lớn mà Thành Luy Lâu còn được xây đắp kiên cố với hệ thống lũy hào khép kín, có cửa, bến, cầu, đồn trại và những lũy tre dày đặc bao quanh. 

Từ năm 1960 đến nay, thành cổ Luy Lâu thường xuyên được tiếp đón những nhà nghiên cứu, đoàn khảo cổ trong và ngoài nước về thăm dò, tìm hiểu. Nhiều nhà nghiên cứu nhận định rằng: Ngoài Luy Lâu không có nơi nào trên đất nước ta còn lại một khu di tích phản ánh tập trung lịch sử thời Bắc thuộc mà đặc biệt là vai trò của Sĩ Nhiếp. 

Thành cổ Luy Lâu không chỉ là khu di tích lịch sử văn hóa có quy mô to lớn và phong phú bậc nhất nước ta trong thiên niên kỷ thứ Nhất sau Công nguyên mà đã và đang trở thành đối tượng quan trọng hàng đầu trong việc nghiên cứu, tìm hiểu lịch sử, văn hóa Việt Nam thời Bắc thuộc. 

Trải qua gần 20 thế kỷ đến nay với bao biến cố, thăng trầm, các lũy thành bị san bạt đi nhiều. Tuy nhiên, trải trên diện tích rộng lớn cả khu vực nội và ngoại thành cổ Luy Lâu vẫn còn những dấu tích cư trú, kiến trúc như: đường viền thành cao khoảng 1-3m so với mặt ruộng; dãy ao cổ nối với nhau chạy thành dải liên tiếp là vết tích của việc đào đất đắp hào cùng vô số hiện vật, di vật gạch ngói các loại, đồ dùng sinh hoạt, công cụ sản xuất… 

Ông Đỗ Như Nghiên, 72 tuổi (thôn Lũng Khê, xã Thanh Khương) từng làm thủ từ đền Lũng Khê kể rằng: Tâm điểm của thành Luy Lâu ngày nay chính là đền Lũng Khê thờ Sĩ Nhiếp với chiếc cầu đá khoảng 1.800 năm tuổi. Tương truyền, kiến trúc nghệ thuật và những đường nét hoa văn chạm trổ của chiếc cầu đá vẫn được gìn giữ nguyên vẹn suốt hàng nghìn năm qua và chưa bao giờ phải trùng tu, sửa chữa. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, cầu đá từng bị bom phá vỡ một mảng, người dân địa phương vá lại bằng xi măng. 

Tuy có giá trị to lớn nhưng nhiều năm nay, thành cổ Luy Lâu dường như vẫn chỉ nằm yên với vai trò phục vụ cho quá trình nghiên cứu còn việc phát huy giá trị di tích thì gần như bị lãng quên. Cũng theo ông Nghiên thì đền Lũng Khê đã đôi lần được tôn tạo, sửa chữa nhưng chỉ là những phần nhỏ còn kế hoạch trùng tu tổng thể thì chưa biết đến bao giờ… Đã từng có người về khảo sát, đo đạc với kế hoạch cải tạo khu vực nội thành để phát triển kinh doanh du lịch nhưng sau đó lại “bặt vô âm tín”… 

Cổng di tích Quốc gia hay là bãi rác?… 

Dẫn chúng tôi vào thăm thành cổ, ông Đỗ Như Nghiên than thở: Dẫu đã được công nhận là di tích cấp Quốc gia nhưng bao năm nay, quanh khu vực này chẳng có một tấm biển báo hay biển chỉ dẫn giới thiệu nên nhiều khách du lịch về thăm chùa Dâu, chùa Bút Tháp mà không biết rằng thành cổ Luy Lâu nằm ngay cạnh. 

Thậm chí, có người biết đến thành cổ, muốn vào thăm nhưng ngay đầu cổng thành đã gặp phải cảnh họp chợ án ngữ khiến ô tô, xe máy rất khó lọt qua. Có qua được cổng cũng phải đi bộ tắt qua chùa Phi Tướng rồi men theo đường bờ ruộng nhỏ mới vào được trung tâm thành. 

 
Và ngày bình thường là nơi đổ rác...
 
Tìm hiểu vấn đề này được biết, trước đây thành có 4 cổng nhưng giờ chỉ còn một lối từ đường 282 dẫn vào. Khi trùng tu chùa Phi Tướng, người dân đã xây dựng cổng chùa này và kết hợp luôn làm cổng thành cổ Luy Lâu. Một số người dân địa phương cho rằng đó không phải là cổng thành cổ vì trong hai trụ cổng thì một bên là vế đối thành cổ Luy Lâu (Luy Lâu thành cổ bảo nhậm tâm tông vạn đại lưu), một bên là vế đối nói về chùa Phi Tướng (Phi Tướng đà la hoằng khai tổ đạo thiên niên bất tuyệt).

Về Luy Lâu vào đúng ngày chợ phiên, chúng tôi được tận mắt chứng kiến cảnh chen lấn bán mua lộn xộn, nhốn nháo ngay bên dưới cổng thành. Từ ngoài vào trong, hàng thịt, hàng rau, tôm, cua, cá bày bán la liệt, người qua kẻ lại tấp nập. Phía trên, dây điện chằng chịt làm khuất lấp những dòng chữ trên cổng thành. 

Buổi chiều, khi chợ đã tan, cổng di tích như một bãi rác, túi ni-lông, thực phẩm dư thừa, rau quả ôi thối vứt bừa bãi, bàn thịt ngổn ngang, mùi tanh, hôi bốc lên thật khó chịu. Không chỉ có vậy, nhiều người dân quanh khu vực thiếu ý thức thường xuyên xả rác sinh hoạt gây ô nhiễm môi trường, mất mỹ quan khu vực.

Trao đổi với chúng tôi trước thực trạng trên, ông Trần Bá Khúc, Trưởng Ban Quản lý di tích xã Thanh Khương khẳng định: Các di tích, di vật và toàn bộ phần diện tích nội thành của Khu di tích thành cổ Luy Lâu vẫn được Ban Quản lý di tích chăm lo bảo vệ tốt, hoàn toàn không có sự xáo trộn,  biến dạng. Tuy chỉ có hệ thống ao cổ trong khu vực nội thành do không được xây bó nên đã bị sạt lở, khó giữ nguyên hiện trạng. Riêng lối cổng vào thành Luy Lâu, do nằm trong khu vực chợ Dâu là chợ truyền thống nên rất khó quản lý. Ban quản lý di tích cũng đã giao cho tổ tự quản (phố Dâu) chịu trách nhiệm thu gom rác thải nhưng chưa được triệt để. Vấn đề di chuyển chợ cũng đã được tính đến song do của người dân địa phương nên để thực hiện được không dễ. 

Một số nhà nghiên cứu văn hóa lịch sử từng đến Luy Lâu không khỏi xót xa khi chứng kiến cả một quần thể di tích lịch sử văn hóa vốn được coi là kinh đô thứ 2 của nước ta sau thành Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội) lại đang chìm dần, bị lãng quên trong sự vô tâm của những người làm công tác quản lý và thờ ơ của một số người dân bản địa. Lẽ nào, cổng một di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia cứ ngập mãi trong rác thải và thành cổ Luy Lâu một thời phồn thịnh lại hắt hiu trong sự lãng quên như thế…?!

Phóng sự của Thuận Cẩm 
Cao bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu




Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp