• Pic Mgmt

    NOSTRADAMUS - NGƯỜI CÓ KHẢ NĂNG DỰ ĐOÁN VẬN MỆNH THẾ GIỚI...

    ...Nếu được hỏi “Ai là nhà tiên tri tài ba nhất thế giới?”, không khó để chúng mình đưa ra đáp án, đó là Nostradamus. Ông là người có khả năng dự đoán vận mệnh thế giới trong một thời gian dài, có thể tới vài thế kỉ. Những lời tiên đoán của Nostradamus về các biến cố lớn của thế giới như thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh…

  • Pic Mgmt

    LỄ HỘI KỶ NIỆM 2290 NĂM, NGÀY MẤT CỦA THÁNH TỔ CAO LỖ VƯƠNG

    Theo tin từ Ban Liên Lạc Họ CAO Việt Nam: Lễ hội kỷ niệm 2290 năm, ngày mất của thánh tổ Cao Lỗ Vương năm nay sẽ được tổ chức trọng thể tại xã Cao Đức, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh (nơi đặt lăng mộ của Đức Ngài)...

  • Pic Mgmt

    TÔN VINH HỌC GIẢ NGUYỄN VĂN VĨNH LÀ DANH NHÂN VĂN HÓA VIỆT NAM

    ...Nguyễn Văn Vĩnh sinh ngày 15.6.1882, trong một gia đình nghèo tại Thôn Phượng Vũ, xã Phượng Dực, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông cũ, nay thuộc Huyện Phú Xuyên, Hà Nội. Để thoát khỏi cảnh sống cơ cực do chế độ Phong kiến tạo ra, gia đình Nguyễn Văn Vĩnh đã tìm ra kinh thành Thăng Long, tìm kế sinh nhai và tá túc tại nhà một người họ hàng ở 46 phố Hàng Giấy, Hà Nội...

  • Pic Mgmt

    TƯ LIỆU ĐỊA BẠ TRONG NGHIÊN CỨU LÀNG XÃ VIỆT NAM TRUYỀN THỐNG (KHẢO SÁT ĐỊA BẠ LÀNG VIỆT VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ)

    Trong lịch sử Việt Nam, lần đầu tiên Nhà nước cho lập sổ địa bạ là vào năm 1092, bấy giờ gọi là điền tịch. Thời Lê, ngay sau kháng chiến chống Minh thắng lợi, năm 1428 Lê Thái Tổ đã lệnh cho các địa phương trong cả nước điều tra, xem xét ruộng đất và lập sổ địa bạ. Quốc triều hình luật quy định cứ bốn năm làm lại sổ điền bạ một lần.

  • Pic Mgmt

    ĐỪNG NÊN BỎ QUA "THẦN DƯỢC" MĂNG CỤT

    Có nguồn gốc từ Malaysia, ngày nay măng cụt đã là loại quả phổ biến toàn Đông Nam A và một số vùng châu Phi. Loại trái cây màu tím không chỉ có vị chua mát dễ chịu mà còn mang tới nhiều lợi ích bất ngờ cho sức khỏe...

  • Pic Mgmt

    BÀI THUỐC CHỮA THẬN THẦN DIỆU

    Chỉ là những loại cây bụi mọc hoang dại trên triền núi, thế nhưng khi qua tay thầy thuốc Đông y, chúng trở thành bài thuốc Nam chữa bệnh thận vô cùng thần diệu, cứu nhiều người thoát khỏi lưỡi hái tử thần. Hoàn toàn tuyệt vọng, nghĩ là căn bệnh thận hiểm nghèo sẽ cướp đi đứa con gái bé bỏng (Trần Thị Thanh Tuyền) khi bệnh viện đã trả cháu về nhà trong tình trạng toàn thân sưng phù, không thể đi lại được...

  • Pic Mgmt

    HƠN 5000 BỆNH NHÂN KHỎI BỆNH ĐAU LƯNG TỪ THẢO DƯỢC

    Bệnh đau thắt lưng đã và đang là căn bệnh phổ biến trong xã hội hiện nay. Thành công trong việc chữa dứt điểm bệnh đau lưng là tin vui của nhiều người bệnh. Tuy nhiên để hiểu rõ về bài thuốc chữa bệnh đau lưng hiệu quả, chúng ta phải biết bệnh đau lưng khởi nguồn từ đâu?...

  • Pic Mgmt

    NGHIÊN CỨU, SƯU TẦM SỐ HÓA TÀI LIỆU HÁN-NÔM

    ...Đình Thủ Lễ thuộc làng Thủ Lễ huyện Quảng Điền là một ngôi đình với trên 200 năm tồn tại, mang phong cách kiến trúc, kiểu dáng, mỹ thuật triều Nguyễn. Đình Thủ Lễ là nơi lưu giữ nhiều sắc phong và các văn bản tư liệu Hán - Nôm của vua Nguyễn thể hiện rất rõ qua 57 sắc phong các đời Vua nhà Nguyễn từ Minh Mạng cho đến Khải Định,...

  • Pic Mgmt

    VÀI NÉT VỀ VIỆC THÀNH LẬP HỌC VIỆN VIỄN ĐÔNG BÁC CỔ

    Cuối thế kỷ XIX, việc tìm hiểu, nghiên cứu, đặc biệt là nghiên cứu trên thực địa về văn hóa phương Đông đã trở thành một nhu cầu bức thiết đối với các nhà khoa học phương Tây. Lúc đó, một số viện sĩ, nhà nghiên cứu văn khắc và ngôn ngữ thuộc Viện Hàn lâm Văn khắc và Văn chương của Pháp[2] (Académie des Inscriptions et Belles Lettres) thuộc Học viện Pháp quốc (Institut de France[3]) là Auguste Barth (1834-1916), Émile Sernat (1847-1928) và Michel Bréal (1832-1915) có ý tưởng thành lập một Học Viện nghiên cứu về phương Đông đặt tại châu Á,...

  • Pic Mgmt

    PHẢ HỆ DÒNG HỌ NGUYỄN TRÃI

    Cùng với việc xây dựng đền thờ Nguyễn Trãi và tu bổ quần thể di tích, Ban quản lý di tích Côn Sơn (Chí Linh, Hải Dương) đã tiến hành khảo sát lập phả hệ dòng họ Nguyễn Trãi. Ông Nguyễn Khắc Minh - Trưởng ban quản lý di tích đã cho biết những kết quả bước đầu. Sau vụ án Lệ Chi Viên ngày 19/9/1442 (tức ngày 16 tháng 8 năm Nhâm Tuất), dòng họ Nguyễn Trãi gần như tuyệt diệt. Một số con cháu sống sót phiêu tán lánh nạn khắp nơi. Đến nay chúng tôi tạm thống kê được 23 chi họ phân tán ở một số tỉnh từ Cao Bằng đến Nghệ An, Hà Tĩnh...

  • Pic Mgmt

    GIẢI MÃ DỊCH LÍ & CHỮ VUÔNG...

    …những bằng chứng cho thấy rằng chính người Lạc Việt đã sáng tạo nên hệ thống dịch lí và chữ vuông. Do hoàn cảnh lịch sử, câu chuyện ấy đã được kể lại hoặc là mơ hồ hoặc là dưới tên của dân tộc khác. Tuy nhiên, tổ tiên người Việt đã khéo léo cất dấu cái văn hóa huyền vĩ của mình dưới những cách thức khác nhau của ngôn ngữ…

  • Pic Mgmt

    BÀI THUỐC CHỮA CHỨNG ĐAU NGƯỜI

    Theo quan niệm y học cổ truyền chứng đau người, nhức mỏi cơ thể là bởi huyết không thông, khí không hành. Bộ phận hay bị nhức mỏi là vai, cơ bắp, tứ chi, lưng, khớp xương... người già, phụ nữ sau sinh, người có cơ thể gầy yếu,… thường mắc. Ngoài ra, những người bị thấp tà tích sẵn trong người, khi thời tiết thay đổi thì gây mệt mỏi, đau nhức. Sau đây xin giới thiệu bài thuốc tùy thuộc vào thể trạng của người bệnh mà áp dụng cho phù hợp...

  • Pic Mgmt

    CHINH PHỤC HANG ĐỘNG LỚN NHẤT THẾ GIỚI

    Chuyến đưa những du khách đầu tiên chinh phục hang Sơn Đoòng đã thành công, mở ra triển vọng tour khám phá hang động lớn nhất thế giới này...

  • Pic Mgmt

    TÌM HIỂU NGUỒN GỐC DÒNG HỌ CAO VIỆT NAM

    ...Nội dung cuốn sách gồm khoảng 115 nhân vật lịch sử họ Cao xưa & nay, với khoảng trên hơn 200 trang tư liệu kèm theo nhiều hình ảnh...

  • Pic Mgmt

    NGÂN HÀNG DỮ LIỆU DI SẢN

    Ý tưởng thành lập Ngân hàng dữ liệu văn hoá phi vật thể các dân tộc Việt Nam đã được manh nha từ đầu những năm 90 với các tác giả như GS.TS Tô Ngọc Thanh, GS. Nhạc sĩ Nguyễn Xinh, TS. Hoàng Sơn... Các giai đoạn thử nghiệm được mở đầu vào năm 1994 với "Chương trình điều tra cơ bản về văn hoá các dân tộc Việt Nam" do Viện nghiên cứu Văn hoá Nghệ thuật nay là Viện Văn hoá Nghệ thuật Việt Nam tiến hành. Đến năm 2004 những điều kiện trong ý tưởng đó đã trở thành hiện thực đó là Trung tâm dữ liệu di sản văn hoá của Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (trước là Viện Văn hoá Thông tin - Bộ Văn hoá Thông tin)...

Chi tiết

CAO CHI: NHÀ VẬT LÝ VỚI TÂM HỒN NGHỆ SĨ

Đăng lúc: 2014-05-30 16:13:39 - Đã xem: 1827

TT - Từ một nhà giáo trẻ trong chiến khu Bình Định thời kháng chiến chống Pháp, trở thành một trong những nhà vật lý thế hệ đầu tiên của đất nước, nhưng lúc nào Cao Chi cũng luôn là một nghệ sĩ bẩm sinh.



GS.TS Cao Chi


GS.TS Cao Chi ký tặng sách trong dịp mừng sinh nhật 80 của ông
GS.TS Cao Chi ký tặng sách trong dịp mừng sinh nhật 80 của ông


Mới đấy mà hôm nay GS.TS Cao Chi đã 80 tuổi, với 60 năm cống hiến miệt mài. Cao Chi là một nhà vật lý, một nhà sư phạm, một nghệ sĩ. Mừng ông dịp này, Nhà xuất bản Tri Thức ấn hành cuốn sách khá đồ sộ của ông: Vật lý hiện đại - Những vấn đề thời sự, từ Bigbounce đến vũ trụ toàn ảnh.

 

Đọc sách của ông sẽ thấy ông còn trẻ, ông vẫn là một nhân vật đương đại. Bạn cứ nhìn kỹ tên sách là sẽ hiểu điều đó: điểm xuất phát của vũ trụ chúng ta không còn là Bigbang, mà là một giả thuyết mới về Bigbounce (sự nẩy bật lớn), khi quá trình bùng nổ là bước nối tiếp của quá trình co nén (Bigcrunch). Cao Chi vẫn bám sát vật lý hiện đại và trình bày nó một cách hấp dẫn nhờ khả năng diễn đạt sâu sắc và giản dị hiếm có.

 

Từ “thần đồng Bình Định” đến Lomonosov và Doubna

 

"Những bài viết của bạn ấy (Cao Chi) dù về các vấn đề chuyên môn cũng đẹp về nhiều mặt: ý tứ, lời văn, tình nghĩa và trách nhiệm tương hỗ giữa người viết và người đọc"

GS TẠ QUANG BỬU

 

Cao Chi sinh năm 1931 tại Tư Nghĩa, Quảng Ngãi, sau này học ở Trường quốc học Võ Tánh, Bình Định. Ông Thái Quảng, thời làm chủ nhiệm khoa khoa học cơ bản Học viện Kỹ thuật quân sự hay kể chuyện về Cao Chi, luôn nhấn mạnh: “Ngày đi học, “thần đồng Bình Định” là biệt danh của anh ấy”.


Sau thời đi học, Cao Chi dạy học ở vùng chiến khu kháng chiến. Sau năm 1954, ông tập kết ra Bắc và được chọn trong lứa học sinh Việt Nam đầu tiên đi đào tạo tại Liên Xô. Thoạt đầu trong danh sách nghề nghiệp, Cao Chi đi học ngành thủy điện. Trong quá trình học ngoại ngữ, cô giáo bảo “đáng ra em nên học ngôn ngữ và văn học Nga”. Nhưng rồi cuối cùng Cao Chi trở thành sinh viên khoa vật lý, nơi ông đã được nghe những bài giảng thần thoại của Landau, Ivanenko..., khi giảng đường còn đông đảo hơn bất cứ một buổi biểu diễn văn nghệ nào.

 

Bây giờ nhớ lại, Cao Chi vẫn luôn nói rằng đấy là số phận của ông, và ông luôn ghi nhớ sự trang nghiêm cao cả của giảng đường Lomonosov, “đúng, phải nói rằng đấy là một thánh đường”. Rồi Cao Chi trở thành một nhà vật lý lý thuyết, cùng với Đào Vọng Đức, người sống chung phòng với ông thời gian học ở Matxcơva.

 

Năm 1962-1963, thầy Cao Chi dạy học ở Đại học Sư phạm Hà Nội. Chị Lê Hương Quỳnh, tiến sĩ vật lý hạt nhân, kể lại một câu chuyện vui: món quà mà chị chọn để tặng người yêu của mình ngày đi học, anh Lê Đình Phương - một người làm điện ảnh - là mời anh đi dự nghe... một bài giảng của thầy Cao Chi về cơ học lượng tử. Ngày ấy, các thầy dạy vật lý có sức hút thật lớn, cái sức hút để tạo nên đội ngũ đông đảo nhà vật lý sau này, dù đó không phải là nghề nghiệp dễ dàng.

 

Năm 1963, cùng với một số nhà vật lý khác, Cao Chi được gửi đi làm việc tại Viện Liên hợp nghiên cứu hạt nhân Doubna, Liên Xô. Ông nhớ lại: “Đích thân anh Tạ Quang Bửu chọn người. Đích thân anh Tạ Quang Bửu gọi lên giao nhiệm vụ”. Rồi ông kể thêm nhiệm vụ lúc ấy không phải là học vị hay học hàm gì đâu, không nhất thiết phải bảo vệ luận án, nhưng nhất thiết phải theo kịp trình độ khoa học tiên tiến, trong một lĩnh vực tiên tiến, để rồi tìm ra cách đưa nền khoa học Việt Nam tiến lên toàn diện.

 

Lại chính cố bộ trưởng Tạ Quang Bửu là người khởi xướng một chiến lược mới về khoa học công nghệ. Chúng ta biết ở Doubna có GS Nguyễn Đình Tứ làm về thực nghiệm. Còn đây là nhóm lý thuyết do GS.VS Nguyễn Văn Hiệu đứng đầu. Cả hai nhóm đều đã thu được những thành tựu xuất sắc. Có thể nói từ Doubna, nền vật lý non trẻ của Việt Nam đã bắt đầu góp mặt với thế giới.

 

Trường lượng tử và năng lượng hạt nhân

 

Năm 1983, GS Tạ Quang Bửu viết: “Bạn Cao Chi là một chuyên gia về thuyết trường lượng tử và là một nhà toán học sâu sắc, cái gì bạn ấy viết cũng đều đã được suy tính kỹ. Những bài viết của bạn ấy dù về các vấn đề chuyên môn cũng đẹp về nhiều mặt: ý tứ, lời văn, tình nghĩa và trách nhiệm tương hỗ giữa người viết và người đọc”.

 

Sau khi rời Viện Khoa học Việt Nam, cho đến năm 1995, GS Cao Chi công tác tại Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam. Ông là chủ nhiệm chương trình nghiên cứu cấp nhà nước mang mã số KC 09-17 với tên gọi “Nghiên cứu chiến lược phát triển khoa học kỹ thuật hạt nhân và năng lượng hạt nhân nhằm nghiên cứu ứng dụng các kỹ thuật hạt nhân vào các ngành kinh tế và khả năng đưa điện nguyên tử vào Việt Nam”. Một trong những kết quả mà chương trình này đề xuất: có khả năng đưa điện nguyên tử vào Việt Nam trong khoảng thời gian 2015-2020. Đúng như thực tế đang diễn ra hiện nay.

 

GS Cao Chi nhận xét: “Chúng ta đang đứng trước một bài toán nhiều mâu thuẫn. Một mặt, chúng ta rất cần năng lượng, rất thiếu năng lượng. Mà công nghệ hạt nhân là một khả năng đáp ứng yêu cầu này rất tốt, khi cả thủy điện lẫn nhiệt điện đều có hạn chế, còn năng lượng sạch vẫn còn xa lại đắt. Tiết kiệm năng lượng cũng gặp khó khăn vì nhìn chung các công nghệ sản xuất của ta còn lạc hậu. Nhưng mặt khác, yêu cầu an toàn phải đề ra rất cao, nhất là sau sự cố vừa qua ở Fukushima. Đây cũng lại là vấn đề vốn và vấn đề công nghệ. Cho nên, phải suy nghĩ toàn diện và thực hiện thận trọng từng bước mới có giải pháp được”.

 

Chiến lược năng lượng không chỉ là vấn đề của Việt Nam, mà còn là vấn đề rất nóng bỏng của toàn thế giới. GS Cao Chi cũng đang suy nghĩ và làm việc trong lĩnh vực này.

 

Nghệ sĩ Cao Chi

 

Nhìn lại những bước đường đã qua của GS Cao Chi, có một điều nổi bật: ông như chưa hề giữ qua một chức vụ hành chính đáng kể nào. Đấy là một “chuyên viên cao cấp” điển hình, nghĩa là phi hành chính, chỉ có khoa học và... nghệ thuật. Cũng không có gì là nói quá lên nếu chúng ta nói Cao Chi là một nghệ sĩ.

 

Bây giờ nhìn lại, Cao Chi vẫn nói những ngày đi học ở Tuy Hòa là những ngày rất đẹp. Đấy là mảnh đất gần gũi Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Xuân Diệu, Yến Lan...Và nếu tiếp xúc với GS Cao Chi, chúng ta dễ thấy ở ông cái tính nghệ sĩ trong tác phong, trong giọng nói, trong dáng vẻ và cả trong suy nghĩ.

 

Trong Tạp chí Nghệ Thuật số 5-1983, Cao Chi có một bài viết khá độc đáo: “Đối xứng, sự phá vỡ đối xứng và nguyên lý của cái đẹp”. Bên cạnh đó là bài “Khoa học và nghệ thuật, đôi cánh của nhân loại”. Đây cũng là nội dung, là chủ đề trong phần 4 và phần 5 của cuốn sách vừa xuất bản của ông. Những bài viết ngay từ đầu đã có tiếng vang và có sức cộng hưởng, đã để lại nhiều suy nghĩ về sau.

 

GS Cao Chi đã nghiên cứu về đối xứng và biến điệu trong văn chương, đối xứng trong âm nhạc, trong hội họa, kiến trúc và trong phim ảnh để đi tới kết luận rằng: trên nền một đối xứng cơ sở, vi phạm đối xứng là một quy luật của tự nhiên. Đấy là nguồn gốc của cái đẹp, là sự thống nhất giữa khoa học vật lý và nghệ thuật.

 

Lẽ đương nhiên, nhà khoa học và nghệ sĩ có sứ mệnh khác nhau, có phương pháp làm việc khác nhau, nhưng luôn gắn bó và có quan hệ tương hỗ với nhau. Cao Chi đã chứng minh rằng lỗ đen trong vật lý lý thuyết hiện đại đã có mặt trong truyện Một cuộc đi xuống vực xoáy của Edgar Poe và hơn nữa, đã được trình bày trong một bức tranh khắc gỗ từ thế kỷ 19 mang tên Maelstrom.

 

Ông viết: “Những khía cạnh đó có thể là cuộc đời, có thể là cách mô tả thế giới khách quan, có thể là cách vận dụng tư duy và trí tưởng tượng. Những khía cạnh đó có nhiều điểm giống nhau mặc dù quá trình sáng tạo khoa học và nghệ thuật đi qua những mê lộ khác nhau của logic và trực giác”.

 

Với GS Cao Chi, với thầy Cao Chi, với ông Cao Chi, với nghệ sĩ Cao Chi thì tất cả những khía cạnh ấy đã thống nhất làm một.

 

Những người mở đường                                                 

 

Những năm 1965-1970, khoa vật lý Trường đại học Tổng hợp Hà Nội sơ tán ở xã Văn Yên, huyện Đại Từ, Thái Nguyên. Giảng đường và phòng thí nghiệm được xây dựng trong điều kiện phòng chống máy bay bắn phá, ẩn kín dưới những tán lá, trong vùng đất nửa ruộng nửa đồi. Chủ nhiệm khoa ngày ấy là thầy Hoàng Phương, người có khả năng kỳ lạ trong việc khơi dậy và cổ vũ niềm say mê, khao khát học hành ở lứa sinh viên trẻ.

 

Năm 1968, bộ ba các nhà vật lý lý thuyết từ Doubna trở về cũng tạo nên âm hưởng lớn. Đó là Đào Vọng Đức, Cao Chi, Đoàn Nhượng - cả ba là thành viên trong nhóm Nguyễn Văn Hiệu. Họ về nước, góp phần xây dựng Viện Vật lý. Đấy là những người thầy, những người anh, những người mở đường.

 

Ngày 26-4-2011, tại buổi lễ ra mắt cuốn sách mới và kỷ niệm 80 năm ngày sinh của GS Cao Chi, bè bạn, đồng nghiệp và học trò đã đến dự rất đông tại hội trường Nhà xuất bản Tri Thức (53 Nguyễn Du, Hà Nội). Buổi lễ rất cảm động, và với cuốn sách của mình, GS Cao Chi vẫn như tiếp tục mở ra những con đường mới.

 

VŨ CÔNG LẬP

http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/Phong-su-Ky-su/435935/Cao-Chi-nha-vat-ly-voi-tam-hon-nghe-si.html#ad-image-0


Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp