• Pic Mgmt

    ÁNH MẶT TRỜI BIỂN ĐÔNG & BÀ TỔ GỐM CHU ĐẬU

    "Chiếc bình Annam" bằng gốm sứ hoa lam do nghệ nhân Bùi Thị Hí chế tác và vẽ hoa văn, hiện trưng bày trong Bảo tàng Hoàng gia Topaki (Thổ Nhĩ Kì). Bình hình dạng củ tỏi, cao 54cm, quét trôn mộc oxit sắt. Thân bình trang trí hoa văn dây mẫu đơn, vai bình có dải hoa văn lá bồ đề với hoa sen và đề dòng lạc khoản vòng quanh gồm 13 chữ Nho, mỗi chữ xen lẫn hoạ tiết mây cuộn: 大 和 八 年 匠 人 南 策 州 裴 氏 戲 筆 Đại Hòa bát niên tượng nhân Nam Sách châu Bùi Thị Hí bút, nghĩa: “Năm Đại Hoà thứ 8 (1450, triều vua Lê Nhân Tông) do thợ thủ công tại châu Nam Sách là Bùi Thị Hí vẽ”...

  • Pic Mgmt

    CHÙA SỦI TRƯỚC NGUY CƠ ĐỔ NÁT

    Theo như trụ trì – Đại đức Thích Thanh Phương cho biết, chùa Sủi là một quần thể hết sức linh thiêng, gắn liền với lịch sử của dân tộc: “Chùa Sủi có tên là Đại Dương Sùng Phúc tự, là một ngôi chùa cổ tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Thời Lý – Trần, các vua thường qua đây ngủ đêm để ngóng mộng, chờ thông điệp của thánh thần...

  • Pic Mgmt

    VUI TẾT TRUNG THU 2014

    Những chiếc đèn lồng "khủng" với đủ các hình thù, màu sắc đẹp mắt, ánh sáng rực rỡ mang đậm nét truyền thống Việt Nam, được người dân kéo đi khắp các con phố của TP Tuyên Quang để chuẩn bị cho Lễ hội Trung thu lớn nhất Việt Nam. Đêm nay 7/9 (14/8 Âm lịch) mới là ngày chính diễn ra Lễ hội Trung thu Tuyên Quang, nhưng người dân đã rước đèn từ trước đó nửa tháng. Gần đến ngày chính hội, phố phường Tuyên Quang càng rực rỡ, lung linh sắc màu...

  • Pic Mgmt

    DÒNG HỌ LƯU VIỆT NAM

    Giới thiệu sơ bộ các dòng họ Lưu Việt Nam hiện đang sinh sống trên mọi miền Đất Nước. Ban Liên lạc Lưu Tộc VN chúng tôi rất ước mong các Trưởng Tộc, Trưởng Chi, Phái, Ngành, Nhánh và thành viên của những dòng họ Lưu ở các địa phương gửi thêm thông tin giới thiệu về lịch sử dòng họ của mình để chúng tôi thống kê cập nhập bổ sung đầy đủ hơn, ngõ hầu tạo thêm nhiều thông tin dữ liệu cho bà con Họ Lưu chúng ta tìm hiểu về Cội nguồn và kết nối thêm mối thâm tình huyết thống dòng họ Tổ tiên Lưu Tộc Việt Nam của chúng ta...

  • Pic Mgmt

    LÀNG CA TRÙ LỖ KHÊ

    ...Người ta vẫn nhắc đến ngôi làng ca trù Lỗ khê là đất tổ ca trù của vùng châu thổ sông Hồng tính đến nay đã được 600 năm tuổi. Cũng như bao làng quê Việt nam khác, Lỗ Khê là một ngôi làng nhỏ ngoại thành Hà Nội, cuộc sống của người dân ở đây kiếm sống bằng nghề nông và có vài ba nghề phụ. Nhưng có một nghề ở đây mà dân trong làng từ đời tổ tiên đã kiếm sống bằng nghề này đó là nghề hát ả đào...

  • Pic Mgmt

    ĐÀN ĐÁ CỔ 3000 NĂM TUỔI

    Chiều 29/5, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Đăk Nông Nguyễn Anh Bằng cho biết: Từ nguồn tin người dân ở xã Long Sơn, huyện Đăk Mil phát hiện hai bộ đàn đá cổ, thực hiện sự chỉ đạo của lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, Bảo tàng tỉnh đã tiến hành khảo sát thực địa, thu thập thông tin tại cơ sở...

  • Pic Mgmt

    TIẾN SỸ HÁN - NÔM TRƯƠNG SỸ HÙNG, NGƯỜI NẶNG DUYÊN VỚI SÁCH

    ...Lần theo địa chỉ, tôi tìm đến nhà ông Trương Sĩ Hùng trong một ngõ hẻm tại xã Biên Giang, Hà Đông, Hà Nội. Ngôi nhà ba tầng với diện tích sàn chỉ khoảng 20m2 nhưng chỗ nào cũng thấy sách. Những chồng sách vuông vắn, ngăn nắp xếp đầy ắp từ cầu thang tầng 1 lên đến tận tầng 3. Ông Hùng cho biết, ban đầu ông bày sách cả dưới tầng 1, nhưng thấy bất tiện cho sinh hoạt. Hai tầng còn lại của ngôi nhà, sách chiếm gần như toàn bộ diện tích, có nơi sách kê lên sát trần nhà cao hơn 3m...

  • Pic Mgmt

    THÔNG TIN VỀ CUỐN SÁCH “NGƯỜI LÀNG SỦI KỂ CHUYỆN CAO BÁ QUÁT”

    Đã có những cuộc hội thảo và các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước nói về thơ văn Cao Bá Quát. Mỗi người, từ các góc nhìn trí tuệ và tâm hồn khác nhau, đều cố khám phá, cảm nhận cho được cái tầm vóc, cái khí phách, cái thế giới sáng tạo siêu việt, cái linh cảm thơ của một tài năng trác tuyệt qua thơ văn của ông. Đó quả là một nhật ký thơ trong đêm dài thế kỷ, một thế kỷ ẩn hiện trong hồn thơ. Cho nên, khám phá về một tài thơ như thế chưa biết thế nào là cùng...

  • Pic Mgmt

    CAO BÁ QUÁT: NHỮNG VĂN BẢN TÁC PHẨM HÁN - NÔM (chép tay)

    Ghi chú của Cao Bá Nghiệp: Tôi đã sưu tầm từ nhiều nguồn tư liệu và lập bảng thống kê các văn bản, tác phẩm Hán-Nôm...của Cao Bá Quát dưới đây. Những văn bản tác phẩm này hiện đang được lưu giữ tại các thư viện trong nước. Có thể còn nhiều hơn thế - trong dân gian và tại các kho tư liệu ở các nước có liên quan như Pháp, Nhật, Mỹ, Trung Quốc, Đài Loan v.v...Các văn bản tác phẩm này đều được chép tay do những người yêu mến tài năng và khí phách Cao Bá Quát chép lại, nên không tránh khỏi nhầm lẫn, thêm bớt cùng các thiếu sót liên quan khác... (hoàn toàn không phải là bút tích của Cao Bá Quát!?).

  • Pic Mgmt

    HỒ HOÀN KIẾM VÀ BÍ ẨN LỚN CHƯA THỂ LÝ GIẢI

    (Kienthuc.net.vn) - Từ khi có hồ Hoàn Kiếm đến bây giờ, chưa bao giờ hồ cạn nước. Nhiều người thắc mắc rằng, không biết hồ lấy nguồn nước nơi đâu, vì sao nước hồ có màu xanh? Điều khiến nhiều người quan tâm đến hồ Hoàn Kiếm, bởi bốn mùa nước hồ đều có màu xanh trong. "Xưa kia người ta cho rằng nước hồ xanh là do chất tiết của mỏ đồng dưới đáy hồ. Thế nhưng, các nhà khoa học đã chứng minh màu nước hồ xanh là do trong hồ có nhiều chủng tảo lục chứ không phải do có mỏ đồng", PGS.TS Hà Đình Đức cho biết...

  • Pic Mgmt

    VĂN MINH VIỆT CỔ "BỊ ĐÁNH CẮP" NHƯ THẾ NÀO?

    Những cứ liệu trong lịch sử Trung Quốc chứng tỏ người Việt có nhiều phát minh vĩ đại, trong đó, lịch rùa chứng minh Việt Nam ra đời trước Trung Quốc. GS.TSKH Hoàng Tuấn, Giám đốc Trung tâm Unesco, chuyên gia nghiên cứu về văn hóa phương Đông, đã tìm ra những chứng cứ về những phát minh lý thú của người Việt trong thời kỳ dựng nước bị kẻ xâm lược cố tình xóa bỏ và đánh tráo. Đó là nền văn hóa nhân bản-là nền văn minh "Lịch toán-Nông nghiệp"...

  • Pic Mgmt

    CÁC TRIỀU ĐẠI TRUNG QUỐC XÂM LƯỢC VIỆT NAM ĐỀU BẠI

    ...Từ thời Tần Thủy Hoàng đến nay, không triều đại nào của Trung Quốc lại không đưa quân sang xâm lược nước ta. Về lý thuyết, khả năng chúng ta bị bóp nát là quá rõ nhưng về thực tiễn, sớm muộn tuy có khác nhau nhưng rốt cuộc, Trung Quốc luôn bị đại bại thảm hại...

  • Pic Mgmt

    CHÍNH THỨC KHỞI CÔNG XÂY DỰNG NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT

    Ngày 26.3.2010, chúng tôi đã đưa tin về việc nhà nước phê duyệt DỰ ÁN XÂY DỰNG NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Ngày chủ nhật vừa qua, 06 tháng 6 năm 2010, vào lúc 9g sáng, tại khu di tích Đình-Đền Chùa Sủi ở xã Phú Thị, UBND huyện Gia Lâm đã tổ chức trọng thể lễ khởi công xây dựng NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT. Đến dự lễ có các vị đại biểu:...

  • Pic Mgmt

    Ý NGHĨA NGÀY PHẬT ĐẢN TRONG ĐỜI SỐNG NGƯỜI VIỆT

    ...Đức Phật Thích Ca Mâu Ni xuất thân là một thái tử tên Tất Đạt Đa, dòng họ Cồ Đàm, Vương tộc Thích Ca. Ngài được cho là sinh vào ngày Rằm tháng tư năm 624 trước tây lịch (theo Nam tông); mùng 8/4 (theo Bắc tông) tại vườn Lâm Tỳ Ni - nơi nằm giữa Ca Tỳ La Vệ và Devadaha ở Nepal...

  • Pic Mgmt

    PHÚ THỊ - LÀNG KHOA BẢNG, LÀNG VĂN CHƯƠNG - HÀ NỘI

    Cách trung tâm Hà Nội chừng 13km về phía đông bắc, có một ngôi làng được biết đến như chiếc nôi của nhiều bậc hiền tài cho đất nước. Trong hai thế kỷ XVII và XVIII, Phú Thị có trên ba trăm người đỗ từ tú tài đến tiến sĩ trong khi nhiều làng khác không có nổi một tiến sĩ. Chỉ riếng trong thời kỳ 1735-1745, làng này cùng lúc có bốn người làm Thượng thư trong triều (Nguyễn Huy Nhuận, Đoàn Bá Dung, Cao Dương Trạc, và Trịnh Bá Tương).

Chi tiết

RỒNG TRONG VĂN HÓA, TÍN NGƯỠNG, TÂM LINH, ĐỜI SỐNG NGƯỜI VIỆT

Đăng lúc: 2014-07-04 19:03:23 - Đã xem: 3476

Trong đời sống người Việt Nam, từ bao đời nay hình tượng rồng có vị trí đặc biệt với văn hóa, tín ngưỡng, tâm linh. Rồng, tượng trưng cho sức mạnh, mưa thuận gió hòa, là vật linh đứng đầu trong bộ tứ linh gồm: Long, Ly, Quy, Phượng. Ở bất cứ nơi đâu: đình, đền, miếu... đều bắt gặp hình tượng rồng. Trong các lễ rước ở những lễ hội, việc làng, đình đám... phần lớn không thể thiếu màn múa rồng. Thưở xưa, rồng tượng trưng cho vua (Thiên tử), hầu như đồ vật gì, cái gì thuộc về vua đều có hình tượng rồng (long): Long bào (áo vua mặc), Long sàng (giường vua nằm), Long thể (mình vua)... Như vậy, hình tượng rồng chiếm vị thế tối thượng trong đời sống xã hội thời phong kiến.

alt

Rồng thời Lý

Rồng là linh vật có sức mạnh phi thường, tượng trưng cho 4 loại vật chất: gió, lửa, đất, nước được cho là tạo nên vũ trụ, theo quan niệm của phương Đông. Hình tượng rồng đi vào cuộc sống, hiện diện trong tất cả các lĩnh vực: văn học, nghệ thuật, kiến trúc, triết học... Trong kiến trúc, điêu khắc, hội họa ở Việt Nam, hình tượng rồng được thể hiện theo trí tưởng tượng riêng của người Việt, khác hẳn với hình tượng rồng của các nước khác. Xét tổng thể, rồng Việt Nam có dáng mềm mại, thon dài, uốn khúc, rất nhẹ nhàng, thanh thoát và đều ngậm hoặc nhả ngọc. Điều này biểu hiện bản sắc riêng của người Việt, cư dân ở đất nước đặc trưng của nền văn minh lúa nước.

Trong Kinh dịch:

Bộ sách lạ và đồ sộ của nền triết học phương Đông, hình tượng rồng xuất hiện ngay ở truyền thuyết vua Phục Hy được con giao long hiện lên tại sông Hoàng Hà, trên lưng nó có tấm đồ, gồm những chấm đen, trắng xếp với nhau theo hàng chẵn, lẻ và các phương vị (gọi là Hà Đồ). Phục Hy lấy đó mà làm nên bát quái, tức tám quẻ đơn (theo Kinh Dịch – Ngô Tất Tố dịch và chú giải). Đến khi bát quái được chồng lên nhau để thành 64 quẻ kép, thì hình tượng rồng lại xuất hiện rất đậm nét ở quẻ Thuần Càn. Theo các học giả, quẻ này có hình 6 con rồng ngự trên trời (Lục long ngự thiên), tượng là quảng đại bao dung, khí chất là quyền biến. Sáu hào dương của quẻ Thuần Càn đều lấy hình tượng rồng làm cơ sở để luận giải: Sơ cửu: Tiềm long vật dụng (rồng còn ẩn chưa dùng được). Cửu nhị: Hiện long tại điền, lợi kiến đại nhân (rồng hiện lên ở ruộng (hoặc vùng đất trống), người có tài có đức gặp nhau thì có lợi)...

Trở lại với hình tượng rồng ở Việt Nam:

Từ thưở dựng nước đến nay, dân tộc Việt Nam đã được coi là con rồng cháu tiên. Theo truyền thuyết thì Lạc Long Quân lấy bà Âu Cơ đẻ ra bọc trăm trứng, nở ra trăm người con, là khởi thủy của người Việt. Lạc Long Quân nói với Âu Cơ rằng: “Ta giống rồng, mình giống tiên, thủy hỏa khắc nhau, không ở với nhau được”. Như vậy, ngay trong tiềm thức, từ bao đời người Việt đã coi mình là con cháu của tiên rồng rồi. Có lẽ vì vậy mà họa tiết điêu khắc trên mặt trống đồng, thạp đồng từ cổ xưa đã thấy xuất hiện hình tượng rồng khá phổ biến.

Trong nền văn hóa Á Đông:

Còn lưu truyền truyền thuyết “Long sinh cửu phẩm” (Rồng có 9 con). Theo thuyết này, rồng có 9 con với hình dáng, sở trường và sở thích khác nhau, được sử dụng làm linh vật trang trí ở kiến trúc, đồ vật với nhiều ngụ ý. Con trưởng của rồng là Bị hí (còn gọi là bá hạ, bát phúc, thạch long quy) có hình dáng thân rùa đầu rồng, có sức khỏe vô biên, thích mang vật nặng nên thường được lấy để làm bệ đỡ cho cột đá, bia đá... trong kiến trúc đình, chùa, đền, miếu. Con thứ hai đầu rồng, miệng rộng, thân ngắn, thích ngắm cảnh và hay giúp dân trị hỏa hoạn, nên được trang trí trên nóc cung điện, các công trình tôn giáo, tâm linh, có tên là Li vẫn. Con thứ ba là Bồ lao, thích âm thanh lớn, nên thường được đúc ở quai chuông. Bệ ngạn là con thứ tư, hình dáng giống hổ, có uy lực lớn, thích lí lẽ và có tài cãi lí đòi sự công bằng, nên thường được đặt trước cửa nhà ngục, hoặc công đường. Con thứ năm là Thao thiết có đôi mắt to, miệng rộng, tính tham ăn, thường được trang trí trên các đồ dùng để ăn, uống với ngụ ý răn người ta đừng háu ăn mà thất thố. Trông coi lượng nước phục vụ nhân dân là con thứ sáu của rồng, tên gọi Công phúc, tính thích tiếp xúc với nước, được chạm khắc ở các công trình thủy lợi hoặc phương tiện giao thông đường thủy. Nhai xế là con thứ bảy, tính khí hung hăng, ham sát sinh, thường được trang trí trên đao, kiếm để tăng sức mạnh và lòng can đảm cho các chiến binh. Toan nghê mình sư tử, đầu rồng thích tĩnh lặng, hay ngồi yên ngắm cảnh, thường được trang trí trên lư hương, lò đốt trầm. Tiêu đồ tính tình lười biếng thường cuộn tròn nằm ngủ, không thích người lạ xâm nhập, nên thường được chạm khắc trên cánh cửa ra vào. Do làn sóng giao thoa văn hóa, nên hình tượng 9 đứa con của rồng cũng hiện hữu trong văn hóa của người Việt.

Trong văn hóa tâm linh của người Việt:

Còn phổ biến hình tượng “Lưỡng long chầu nguyệt”. Hình tượng này thường thấy phổ biến trên nóc đình, đền, miếu hoặc trên trán bia đá. Biểu tượng “Lưỡng long chầu nguyệt” thể hiện 2 con rồng ở 2 bên, cùng châu đầu vào mặt trăng ở giữa. Biểu tượng này mang tính chất của quẻ Ly trong bát quái, trong đó mặt trăng (Nguyệt) mang thuộc tính âm, biểu thị bằng vạch đứt (- -); hai con rồng biến hóa linh hoạt, mang thuộc tính dương, biểu thị bằng vạch liền (–) ở hai bên. Quẻ Ly có tượng cái bếp lò, “Ly vi hỏa”, là lửa, có đức sáng. Quẻ Ly về thiên thời là ban ngày; địa lí ở phương Nam; ngũ hành thuộc hỏa; nhân vật là nhân văn; tính cách thông minh, sáng đẹp, có tài học; về thời gian là tháng 5, mùa hạ. Do đó, đây là biểu tượng cho mong ước được cát tường, tính chất hiếu học, đức độ của người Việt.

alt
Hình lưỡng long chầu nguyệt

Nhiều ý kiến cho rằng, hình tượng rồng ở Việt Nam được hình dung từ thời đại Hùng Vương qua con vật có vẩy, thân dài như cá sấu, xuất phát từ nhãn quan của cư dân vùng sông nước. Đến thời nhà Lý, hình tượng rồng có thân dài, mảnh như rắn, có vây lưng, mình uốn khúc mềm mại, uyển chuyển. Rồng thời Lý có 4 chân, đầu ngẩng cao, há miệng vờn viên ngọc quý, từ mũi thoát ra mào rồng có dạng ngọn lửa... Rồng thời Lý tượng trưng cho mơ ước của cư dân trồng lúa nước, nên luôn được tạo ra trong khung cảnh mây, nước. Rồng thời Trần tiếp nối hình tượng rồng thời Lý, được bổ sung thêm cặp sừng và đôi tay. Đầu rồng uy nghi, đường bệ với chiếc mào lửa ngắn hơn, thân rồng mập mạp, nhỏ dần về phía đuôi. Rồng thời Trần lượn khá thoải mái với động tác dứt khoát, mạnh mẽ, tư thế vươn về phía trước. Có ý kiến cho rằng, đây là biểu trưng của tinh thần quật cường trong 3 lần đánh tan quân Nguyên – Mông.

alt
Đôi rồng đá ở bậc thềm Điện Kính Thiên, Thăng Long - Hà Nội

Đến thời hậu Lê, hình tượng rồng thay đổi hẳn. Đầu rồng to, bờm lớn ngược ra phía sau, chiếc mào lửa được thay thế bằng chiếc mũi to. Thân rồng uốn thành 2 khúc lớn, chân có 5 móng quắp lại trong dữ tợn, tượng trưng cho uy quyền của vương triều. Rồng thời Nguyễn có dáng vẻ uy nghi, tượng trưng cho sức mạnh. Phần lớn mình rồng không dài, mà uốn lượn vài lần với độ cong lớn. Đầu rồng to, sừng giống sừng hươu chĩa ngược ra phía sau, mắt to, mũi sư tử, miệng há lộ răng nanh, vây trên lưng có tia, phân bố dài ngắn đều đặn. Râu rồng uốn sóng từ dưới mắt chìa ra cân xứng hai bên. Hình tượng rồng dùng cho vua có năm móng, còn lại là bốn móng.

Nói chung, dù có bị ảnh hưởng bởi nền văn hóa phương Bắc, với nghìn năm Bắc thuộc, nhưng hình tượng rồng ở Việt Nam vẫn mang dáng vẻ riêng, bản sắc riêng, thể hiện chiều sâu văn hóa tâm linh của cư dân thuộc nền văn minh lúa nước. Bên cạnh đó còn biểu hiện của cư dân ở một đất nước có nhiều sông, suối, biển cả. Nhân dịp năm con rồng, có mấy dòng chắp nhặt dông dài về hình tượng rồng trong văn hóa Á Đông và tâm linh của người Việt.


Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu

Video tham khảo


Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp