• Pic Mgmt

    LỄ VU LAN: AI CÒN CHA MẸ...XIN ĐỪNG THỜ Ơ !

    Những ngày tháng Bẩy âm lịch lại về, mang theo chút mưa nắng thất thường đan xen vào dòng đời tấp nập. Cũng chính lúc này, nhà nhà đều thành kính bước vào mùa Vu Lan - mùa báo hiếu…Bản chất cuộc đời như con thuyền ngoài biển khơi, có lúc sóng yên gió lặng, thuyền đi êm ả và đích đến dễ dàng đạt được. Nhưng phần lớn trên hành trình ấy, con truyền thường phải đương đầu với muôn vàn sóng gió để cập bờ...

  • Pic Mgmt

    BÍ ẨN TRÊN BIA ĐÁ MANG TÊN “CỔ PHÁP ĐIỆN TẠO BI"

    ...Đền Đô (Bắc Ninh) nguyên là Thái miếu nhà Lý do vua Lý Công Uẩn cho khởi dựng năm 1019 tại hương Cổ Pháp. Nơi Thái miếu ấy cho đến nay còn nhiều cổ vật quý giá vô cùng, nhưng đáng chú ý và cũng thu hút các học giả là tấm bia đá mang tên “Cổ Pháp Điện Tạo Bi”...

  • Pic Mgmt

    TRỐNG ĐỒNG TƯỢNG VỊT 2.000 NĂM TUỔI ĐỘC NHẤT VIỆT NAM

    Với 4 khối tượng vịt trên mặt, trống đồng Cẩm Giang (Thanh Hóa) được đánh giá là độc và đẹp nhất Việt Nam, biểu tượng của nền văn hóa Đông Sơn. Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa đang trưng bày hàng trăm chiếc trống đồng cổ, trong đó độc đáo nhất là trống đồng tượng vịt Cẩm Giang được công nhận bảo vật quốc gia vào ngày 30/12/2013...

  • Pic Mgmt

    CHÙA SỦI TỔ CHỨC KHÓA TU "TRÁI TIM TỪ BI" DÀNH CHO GIỚI TRẺ

    Ngày mùng 07 tháng 12 năm 2013 tức ngày 05/11 Quý Tỵ. Quý Thầy chùa Sủi – Đại Dương Sùng Phúc Tự, thôn Phú Thụy, xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, TP. Hà Nội tổ chức khóa tu “Trái tim từ bi” dành cho các bạn trẻ. Hòa Thượng Thích Thanh Từ từng dạy: "Tuổi trẻ các bạn thanh niên phần nhiều tâm hồn sôi nổi bồng bột, thiếu đức bình tĩnh, thiếu chí kiên nhẫn, các bạn cần phải siêng đi chùa hơn hết mới phải. Vì khung cảnh tịch tịnh của nhà chùa sẽ giúp các bạn mát dịu phần nào nhiệt khí, thấy gương nhẫn nại hy sinh của Phật, các bạn sẽ tăng thêm phần kiên chí...

  • Pic Mgmt

    QUAN NGƠI

    Cao Bá Quát hồi dạy học, từ xa đến thăm bạn cũ lúc đó đang làm chức tri huyện. Viên huyện quan này tính đã bắt đầu hợm hĩnh, cho lính ra trả lời là "quan đang ngơi", thực ra là hắn vẫn thức mà không muốn tiếp ông bạn hàn vi. Cao Bá Quát nhân đó làm mấy câu thơ này tỏ ý bất bình, đưa người lính cầm vào cho viên tri huyện rồi bỏ đi...

  • Pic Mgmt

    SỐ PHẬN THĂNG TRẦM CỦA NƯỚC VIỆT (TRUNG QUỐC)

    Nhà nước 越 Việt vụt hiện thành một quầng sáng trong huyền sử Trung Hoa, vào cuối thời Xuân Thu – Chiến Quốc, dưới triều đại của vị chủ tể truyền thuyết 勾踐 Câu Tiễn, mà cuộc vật lộn của ông với nhà 吳 Ngô thù địch, đã trở thành biểu tượng cho đức kiên ngoan và lòng quả cảm vô bờ bến, khiến cho một con người có thể lẫy lừng, trở lại vũ đài, sau khi đã hoàn toàn bị quật ngã...

  • Pic Mgmt

    TOÀN CẢNH VÒNG SƠ TUYỂN VIETNAM

    Hành trình tìm kiếm và tuyển chọn tài năng của cuộc thi Tìm kiếm tài năng - Vietnam's Got Talent đã chính thức bước đến những trận tuyển cuối cùng ở hai thành phố lớn nhất cả nước : Hà Nội và TP.HCM, thu hút hàng ngàn thí sinh đến dự thi. Diễn ra trong hai ngày 22 và 23/8, vòng sơ tuyển tại Hà Nội chứng kiến sự xuất hiện của nhiều gương mặt tiềm năng và đầy hứa hẹn. Bên cạnh đó, vòng tuyển sinh tại Hà Nội cũng có sự góp mặt những tài năng chưa một lần xuất hiện ở sân khấu Vietnam’s Got Talent như...

  • Pic Mgmt

    TRAO ĐỔI VỚI ÔNG TRẦN GIA NINH VỀ BÀI “NHÌN LẠI LỊCH SỬ BÁCH VIỆT VÀ QUÁ TRÌNH HÁN HÓA BÁCH VIỆT”

    Sau khi đăng trên tạp chí Tia Sáng, bài viết của TSKH Trần Gia Ninh được công luận chú ý, nhiều tờ báo và trang mạng đăng lại. Những cuộc tọa đàm về bài báo được tổ chức. Trong tọa đàm tại Cà phê Trung Nguyên tối thứ Bảy 24.9, tôi có được mời dự và phát biểu. Do còn thắc mắc, một số bạn bè yêu cầu tôi nói đầy đủ hơn...

  • Pic Mgmt

    TÂY NGUYÊN

    Vùng Tây Nguyên, một thời gọi là Cao nguyên Trung phần Việt Nam là khu vực cao nguyên bao gồm 5 tỉnh, xếp theo thứ tự vị trí địa lý từ bắc xuống nam gồm Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng. Tây Nguyên là một trong 3 tiểu vùng của miền trung Việt Nam. Tây Nguyên cùng với Bắc Trung Bộ Việt Nam và Nam Trung Bộ Việt Nam hợp thành miền trung của Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    GIA PHẢ TRẦN CÔNG TỘC

    Lạc Long Quân là ai? Mẹ Âu Cơ là ai? Một kẻ giống rồng, một người dòng Tiên cho dân tộc có từ thời Lạc Việt. Sự mở đầu của dân tộc Việt Nam cùng ở “đồng” một “bào” 100 trứng đẻ ra trải dài theo lịch sử biết yêu thương đùm bọc lấy nhau. Dẫu chỉ là giả sử, dẫu chỉ là truyền thuyết nhưng có ai trong ta không tự hào cái cội nguồn mấy ngàn năm lắng trong dòng máu...

  • Pic Mgmt

    NỘI DUNG TẤM VĂN BIA “HÙNG VƯƠNG TỪ KHẢO”

    Vua Hùng Vương thứ nhất (Kỷ nguyên dương lịch là năm 2879 trước công nguyên), đóng đô tại Phong Châu (tức nay là Bạch Hạc). Đặt quốc hiệu là Văn Lang, truyền 18 đời, đều xưng Hùng Vương, trải 2622 năm. Về sau bị Thục An Dương Vương chiếm đất (Kỷ nguyên dương lịch là năm 258 trước công nguyên). Còn nhớ các vị tiền vương thì dựng miếu ở núi Nghĩa Lĩnh (tức nay là núi Hùng), cấp tự điền tại thôn Cổ Tích của xã Hy Cương, là nơi đất cũ băng hà của vua Hùng đời thứ 18. Nay còn lăng ở bên cạnh miếu, con cháu là dân thôn Triệu Phú lập riêng một miếu ở lưng chừng núi để thờ (tức nay là đền Trung). Dân xã Vi Cương cũng lập riêng một miếu ở dưới chân núi để thờ (tức nay là đền Hạ), trải các triều được ghi vào điển thờ của nước. Năm Tự Đức thứ 27 (dương lịch là năm 1874), Tổng đốc Tam Tuyên (1)­­ Nguyễn Bá Chi vâng theo sắc của triều đình cho trùng tu đền Thượng. Đến năm Duy Tân thứ 6 (dương lịch là năm 1912), Diên Mậu Quận công Hoàng Cao Khải trình tờ tư(2) xin chính phủ cấp tiền 2000 đồng để tu sửa. Tuần phủ Phú Thọ Chế Quang Ân lại phụng mệnh đứng ra khuyến khích mọi người góp tiền trùng tu nội tẩm và ngoại điện như quy thức hiện nay đang có. Năm Khải Định thứ 7 (dương lịch là năm 1922), tu tạo lăng trên đỉnh núi (lăng mộ tổ)...

  • Pic Mgmt

    DÒNG HỌ MA CÓ TỪ THỜI VUA HÙNG

    (Dân Việt) - Ông Ma Ngọc Bảo - Trưởng Ma tộc đời thứ 77 ở Phú Thọ khẳng định dòng họ mình là dòng họ duy nhất còn giữ được ngọc phả chứng minh cụ tổ đã sinh ra và có công giúp Hùng Vương dựng nước...“Đến năm 2015, nếu dòng họ Nguyễn và Cao không tìm được thấy ngọc phả, dòng họ Ma sẽ được ghi nhận là dòng họ lâu đời nhất ở Việt Nam”.

  • Pic Mgmt

    ĐỘI QUÂN DUY NHẤT THẾ GIỚI TỪ VUA ĐẾN TƯỚNG ĐỀU LÀ PHỤ NỮ

    Trong thời kỳ nghìn năm Bắc thuộc, người Bách Việt chỉ giành được độc lập ngắn khi có các cuộc khởi nghĩa nổ ra. Điều kỳ lạ là cuộc khởi nghĩa đầu tiên nhằm thoát khỏi ách đô hộ của nhà Hán lại được lãnh đạo bởi toàn bậc nhi nữ. Đây là điều mà người Hán có nằm mơ cũng không thể tưởng tượng ra được...

  • Pic Mgmt

    NGUỒN GỐC VIỆT NAM CỦA TÊN 12 CON GIÁP...

    Ngọ hay Ngũ 午 là chi thứ 7 trong thập nhị chi hay 12 con giáp. Biểu tượng của Ngọ là con ngựa dùng chỉ thời gian như giờ Ngọ từ 11 giờ sáng đến 1 giờ chiều (chính ngọ là đúng trưa, giữa trưa hay 12 giờ trưa), tháng 5 …

  • Pic Mgmt

    CƠ CẤU DI TRUYỀN BÁCH VIỆT

    Các tài liệu nhân loại học phân tử mới nhất cho thấy ADN mang nhiễm sắc thể Y có thể giúp tiến hành phân tích tỉ mỉ hơn về hệ thống tộc người. Các kết quả phân tích di truyền ở tập đoàn Bách Việt cho thấy sự khác biệt rất lớn so với các tập đoàn dân tộc khác ở Trung Quốc, ngược lại rất gần gũi với tập đoàn Nam Đảo (chủng Mã-Lai), đặc biệt là nhóm các dân tộc bản địa tại đảo Đài Loan...

Chi tiết

RỒNG TRONG VĂN HÓA, TÍN NGƯỠNG, TÂM LINH, ĐỜI SỐNG NGƯỜI VIỆT

Đăng lúc: 2014-07-04 19:03:23 - Đã xem: 4284

Trong đời sống người Việt Nam, từ bao đời nay hình tượng rồng có vị trí đặc biệt với văn hóa, tín ngưỡng, tâm linh. Rồng, tượng trưng cho sức mạnh, mưa thuận gió hòa, là vật linh đứng đầu trong bộ tứ linh gồm: Long, Ly, Quy, Phượng. Ở bất cứ nơi đâu: đình, đền, miếu... đều bắt gặp hình tượng rồng. Trong các lễ rước ở những lễ hội, việc làng, đình đám... phần lớn không thể thiếu màn múa rồng. Thưở xưa, rồng tượng trưng cho vua (Thiên tử), hầu như đồ vật gì, cái gì thuộc về vua đều có hình tượng rồng (long): Long bào (áo vua mặc), Long sàng (giường vua nằm), Long thể (mình vua)... Như vậy, hình tượng rồng chiếm vị thế tối thượng trong đời sống xã hội thời phong kiến.

alt

Rồng thời Lý

Rồng là linh vật có sức mạnh phi thường, tượng trưng cho 4 loại vật chất: gió, lửa, đất, nước được cho là tạo nên vũ trụ, theo quan niệm của phương Đông. Hình tượng rồng đi vào cuộc sống, hiện diện trong tất cả các lĩnh vực: văn học, nghệ thuật, kiến trúc, triết học... Trong kiến trúc, điêu khắc, hội họa ở Việt Nam, hình tượng rồng được thể hiện theo trí tưởng tượng riêng của người Việt, khác hẳn với hình tượng rồng của các nước khác. Xét tổng thể, rồng Việt Nam có dáng mềm mại, thon dài, uốn khúc, rất nhẹ nhàng, thanh thoát và đều ngậm hoặc nhả ngọc. Điều này biểu hiện bản sắc riêng của người Việt, cư dân ở đất nước đặc trưng của nền văn minh lúa nước.

Trong Kinh dịch:

Bộ sách lạ và đồ sộ của nền triết học phương Đông, hình tượng rồng xuất hiện ngay ở truyền thuyết vua Phục Hy được con giao long hiện lên tại sông Hoàng Hà, trên lưng nó có tấm đồ, gồm những chấm đen, trắng xếp với nhau theo hàng chẵn, lẻ và các phương vị (gọi là Hà Đồ). Phục Hy lấy đó mà làm nên bát quái, tức tám quẻ đơn (theo Kinh Dịch – Ngô Tất Tố dịch và chú giải). Đến khi bát quái được chồng lên nhau để thành 64 quẻ kép, thì hình tượng rồng lại xuất hiện rất đậm nét ở quẻ Thuần Càn. Theo các học giả, quẻ này có hình 6 con rồng ngự trên trời (Lục long ngự thiên), tượng là quảng đại bao dung, khí chất là quyền biến. Sáu hào dương của quẻ Thuần Càn đều lấy hình tượng rồng làm cơ sở để luận giải: Sơ cửu: Tiềm long vật dụng (rồng còn ẩn chưa dùng được). Cửu nhị: Hiện long tại điền, lợi kiến đại nhân (rồng hiện lên ở ruộng (hoặc vùng đất trống), người có tài có đức gặp nhau thì có lợi)...

Trở lại với hình tượng rồng ở Việt Nam:

Từ thưở dựng nước đến nay, dân tộc Việt Nam đã được coi là con rồng cháu tiên. Theo truyền thuyết thì Lạc Long Quân lấy bà Âu Cơ đẻ ra bọc trăm trứng, nở ra trăm người con, là khởi thủy của người Việt. Lạc Long Quân nói với Âu Cơ rằng: “Ta giống rồng, mình giống tiên, thủy hỏa khắc nhau, không ở với nhau được”. Như vậy, ngay trong tiềm thức, từ bao đời người Việt đã coi mình là con cháu của tiên rồng rồi. Có lẽ vì vậy mà họa tiết điêu khắc trên mặt trống đồng, thạp đồng từ cổ xưa đã thấy xuất hiện hình tượng rồng khá phổ biến.

Trong nền văn hóa Á Đông:

Còn lưu truyền truyền thuyết “Long sinh cửu phẩm” (Rồng có 9 con). Theo thuyết này, rồng có 9 con với hình dáng, sở trường và sở thích khác nhau, được sử dụng làm linh vật trang trí ở kiến trúc, đồ vật với nhiều ngụ ý. Con trưởng của rồng là Bị hí (còn gọi là bá hạ, bát phúc, thạch long quy) có hình dáng thân rùa đầu rồng, có sức khỏe vô biên, thích mang vật nặng nên thường được lấy để làm bệ đỡ cho cột đá, bia đá... trong kiến trúc đình, chùa, đền, miếu. Con thứ hai đầu rồng, miệng rộng, thân ngắn, thích ngắm cảnh và hay giúp dân trị hỏa hoạn, nên được trang trí trên nóc cung điện, các công trình tôn giáo, tâm linh, có tên là Li vẫn. Con thứ ba là Bồ lao, thích âm thanh lớn, nên thường được đúc ở quai chuông. Bệ ngạn là con thứ tư, hình dáng giống hổ, có uy lực lớn, thích lí lẽ và có tài cãi lí đòi sự công bằng, nên thường được đặt trước cửa nhà ngục, hoặc công đường. Con thứ năm là Thao thiết có đôi mắt to, miệng rộng, tính tham ăn, thường được trang trí trên các đồ dùng để ăn, uống với ngụ ý răn người ta đừng háu ăn mà thất thố. Trông coi lượng nước phục vụ nhân dân là con thứ sáu của rồng, tên gọi Công phúc, tính thích tiếp xúc với nước, được chạm khắc ở các công trình thủy lợi hoặc phương tiện giao thông đường thủy. Nhai xế là con thứ bảy, tính khí hung hăng, ham sát sinh, thường được trang trí trên đao, kiếm để tăng sức mạnh và lòng can đảm cho các chiến binh. Toan nghê mình sư tử, đầu rồng thích tĩnh lặng, hay ngồi yên ngắm cảnh, thường được trang trí trên lư hương, lò đốt trầm. Tiêu đồ tính tình lười biếng thường cuộn tròn nằm ngủ, không thích người lạ xâm nhập, nên thường được chạm khắc trên cánh cửa ra vào. Do làn sóng giao thoa văn hóa, nên hình tượng 9 đứa con của rồng cũng hiện hữu trong văn hóa của người Việt.

Trong văn hóa tâm linh của người Việt:

Còn phổ biến hình tượng “Lưỡng long chầu nguyệt”. Hình tượng này thường thấy phổ biến trên nóc đình, đền, miếu hoặc trên trán bia đá. Biểu tượng “Lưỡng long chầu nguyệt” thể hiện 2 con rồng ở 2 bên, cùng châu đầu vào mặt trăng ở giữa. Biểu tượng này mang tính chất của quẻ Ly trong bát quái, trong đó mặt trăng (Nguyệt) mang thuộc tính âm, biểu thị bằng vạch đứt (- -); hai con rồng biến hóa linh hoạt, mang thuộc tính dương, biểu thị bằng vạch liền (–) ở hai bên. Quẻ Ly có tượng cái bếp lò, “Ly vi hỏa”, là lửa, có đức sáng. Quẻ Ly về thiên thời là ban ngày; địa lí ở phương Nam; ngũ hành thuộc hỏa; nhân vật là nhân văn; tính cách thông minh, sáng đẹp, có tài học; về thời gian là tháng 5, mùa hạ. Do đó, đây là biểu tượng cho mong ước được cát tường, tính chất hiếu học, đức độ của người Việt.

alt
Hình lưỡng long chầu nguyệt

Nhiều ý kiến cho rằng, hình tượng rồng ở Việt Nam được hình dung từ thời đại Hùng Vương qua con vật có vẩy, thân dài như cá sấu, xuất phát từ nhãn quan của cư dân vùng sông nước. Đến thời nhà Lý, hình tượng rồng có thân dài, mảnh như rắn, có vây lưng, mình uốn khúc mềm mại, uyển chuyển. Rồng thời Lý có 4 chân, đầu ngẩng cao, há miệng vờn viên ngọc quý, từ mũi thoát ra mào rồng có dạng ngọn lửa... Rồng thời Lý tượng trưng cho mơ ước của cư dân trồng lúa nước, nên luôn được tạo ra trong khung cảnh mây, nước. Rồng thời Trần tiếp nối hình tượng rồng thời Lý, được bổ sung thêm cặp sừng và đôi tay. Đầu rồng uy nghi, đường bệ với chiếc mào lửa ngắn hơn, thân rồng mập mạp, nhỏ dần về phía đuôi. Rồng thời Trần lượn khá thoải mái với động tác dứt khoát, mạnh mẽ, tư thế vươn về phía trước. Có ý kiến cho rằng, đây là biểu trưng của tinh thần quật cường trong 3 lần đánh tan quân Nguyên – Mông.

alt
Đôi rồng đá ở bậc thềm Điện Kính Thiên, Thăng Long - Hà Nội

Đến thời hậu Lê, hình tượng rồng thay đổi hẳn. Đầu rồng to, bờm lớn ngược ra phía sau, chiếc mào lửa được thay thế bằng chiếc mũi to. Thân rồng uốn thành 2 khúc lớn, chân có 5 móng quắp lại trong dữ tợn, tượng trưng cho uy quyền của vương triều. Rồng thời Nguyễn có dáng vẻ uy nghi, tượng trưng cho sức mạnh. Phần lớn mình rồng không dài, mà uốn lượn vài lần với độ cong lớn. Đầu rồng to, sừng giống sừng hươu chĩa ngược ra phía sau, mắt to, mũi sư tử, miệng há lộ răng nanh, vây trên lưng có tia, phân bố dài ngắn đều đặn. Râu rồng uốn sóng từ dưới mắt chìa ra cân xứng hai bên. Hình tượng rồng dùng cho vua có năm móng, còn lại là bốn móng.

Nói chung, dù có bị ảnh hưởng bởi nền văn hóa phương Bắc, với nghìn năm Bắc thuộc, nhưng hình tượng rồng ở Việt Nam vẫn mang dáng vẻ riêng, bản sắc riêng, thể hiện chiều sâu văn hóa tâm linh của cư dân thuộc nền văn minh lúa nước. Bên cạnh đó còn biểu hiện của cư dân ở một đất nước có nhiều sông, suối, biển cả. Nhân dịp năm con rồng, có mấy dòng chắp nhặt dông dài về hình tượng rồng trong văn hóa Á Đông và tâm linh của người Việt.


Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu

Video tham khảo


Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp