• Pic Mgmt

    PHÁT HIỆN 3 BỘ XƯƠNG NGƯỜI VIỆT CỔ NIÊN ĐẠI 5000 NĂM TUỔI Ở HÀ TĨNH

    Ba bộ xương người Việt cổ nằm sát nhau trong ô đất ở núi Rú Điệp (Hà Tĩnh) rộng 6 m2, dưới lớp trầm tích độ sâu 1,8m. Hộp sọ, răng, xương sườn, xương tay, chân còn khá nguyên vẹn...

  • Pic Mgmt

    CÁC TRIỀU ĐẠI TRUNG QUỐC XÂM PHẠM VIỆT NAM ĐỀU BẠI

    Từ thời Tần Thủy Hoàng đến nay, không triều đại nào của Trung Quốc lại không đưa quân sang xâm lược nước ta. Về lý thuyết, khả năng chúng ta bị bóp nát là quá rõ nhưng về thực tiễn, sớm muộn tuy có khác nhau nhưng rốt cuộc, Trung Quốc luôn bị đại bại thảm hại...

  • Pic Mgmt

    TÌM LẠI NGUỒN GỐC VÙNG ĐẤT BÁCH VIỆT

    Trong hành trình tìm lại cội nguồn văn hóa các Việt tộc, đã có nhiều nghiên cứu của các nhà nghiên cứu trên thế giới cũng như trong nước, ở nhiều lĩnh vực khác nhau...

  • Pic Mgmt

    CHỮ NÔM 字喃 CỔ XƯA VÀ Ý NGHĨA CỦA *VIỆT*

    Chữ “Nôm” có trước “Hán-Viêṭ”! Nếu hôm nay tôi không phát giác thì cũng sẽ có người khác tìm ra điều nầy! Trước hết xin xác định chữ Nôm là gì? để dễ thảo luận...

  • Pic Mgmt

    TÁC DỤNG CHỮA BỆNH CỦA HẠT ĐẬU ĐEN

    Đậu đen, còn gọi là hắc đại đậu, ô đậu, đông đậu tử…, là một trong những loại ngũ cốc rất thông dụng trong đời sống hằng ngày. Đậu đen thường được dùng làm nguyên liệu cho các món ăn ngon, dân dã như xôi, chè… Với nhiều người, đậu đen không chỉ là thực phẩm mà còn có nhiều công dụng phòng, chữa bệnh rất hiệu quả. Theo y học cổ truyền, thì nó là một loại dược liệu có vị ngọt, tính bình, có tác dụng bổ can thận, bổ huyết, trừ phong, thanh thấp nhiệt, hạ khí, lợi tiểu, giải độc, tiêu khát, điề trị bệnh huyết áp...

  • Pic Mgmt

    TRƯỚC BÀ TRƯNG, SAU BÀ TRIỆU, CÙNG MỘT BẬC NGƯỜI

    Hai Bà Trưng khởi nghĩa ở Hát Môn có lẽ đã là người lập “Hội phụ nữ” đầu tiên của nước Nam. Dưới cờ Nhị Trưng Vương có rất nhiều tướng lĩnh là nữ, cùng chung chí hướng, “đền nợ nước, trả thù nhà”. Nhưng người phụ nữ đầu tiên nắm quyền lãnh đạo đất nước có lẽ phải kể đến tiền nhân của Hai Bà Trưng là… Lữ Hậu...

  • Pic Mgmt

    TRỐNG ĐỒNG ĐÔNG SƠN VỪA PHÁT HIỆN Ở ĐÔNG TIMOR LESTER

    Có thể khẳng định 99,99% hiện vật mới phát hiện ở Timor Leste là trống đồng Đông Sơn, vốn là một biểu tượng cho văn hóa Đông Sơn (700TCN-100) của người Việt cổ...

  • Pic Mgmt

    BƯỚC ĐẦU “GIẢI MÔ GIA PHẢ KHẮC ĐÁ Ở VIỆT NAM

    Theo điều tra nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy bia khắc gia phả được đặt tại nhà thờ Họ ở các tỉnh sau đây (xếp theo ABC): Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội, Hà Tây, Hà Tĩnh, Hải Dương, Hưng Yên, Nghệ An, Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Thanh Hoá, Vĩnh Phú...

  • Pic Mgmt

    BIỂN VIỆT, CON ĐƯỜNG TỪ HUYỀN THOẠI

    Bộ phim nhìn lại biển Việt từ những câu chuyện huyền thoại liên quan đến biển đảo VN, bắt nguồn từ việc khai thác biển của các cư dân Việt từ thời tiền sử cho đến ngày nay. Có những huyền thoại được sáng tạo ra nhằm thể hiện ước mơ chinh phục như truyền thuyết trăm trứng của Lạc Long Quân và Âu Cơ, có những huyền thoại để tải câu chuyện hiện tượng tự nhiên, có những huyền thoại để giải thích cứ liệu mờ...

  • Pic Mgmt

    SÁCH : "TÌM HIỂU NGUỒN GỐC DÒNG HỌ CAO VIỆT NAM

    Nội dung sách gồm khoảng 115 nhân vật lịch sử họ CAO xưa & nay, với khoảng trên 200 trang kèm theo gần 100 hình ảnh minh họa. Sách in ấn giấy tốt, khổ A4. Giá bán nội bộ họ CAO là 150.000đ/cuốn (hình ảnh đen trắng). Bản in đặc biệt giá 350.000đ/cuốn (hình ảnh màu).

  • Pic Mgmt

    KÍNH BÁO

    Ban liên lạc họ Cao Việt Nam xin trân trọng kính báo về việc phát sóng chương trình ngày kỷ niệm thánh tổ Cao Lỗ Vương như sau:...

  • Pic Mgmt

    NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ VIỆT NAM TẠI MỸ

    Theo Giáo sư Peter Zinoman, Đại học California, ngành nghiên cứu lịch sử Việt Nam tại Mỹ đang mạnh, bởi có nhiều học giả trẻ với khả năng ngôn ngữ tốt, đề tài nghiên cứu đa dạng; tuy vậy, có sự mất cân bằng giữa nghiên cứu các đề tài thời kỳ hiện đại và tiền hiện đại...

  • Pic Mgmt

    XUÂN KHAI BÚT

    Ngày xưa, Cha tôi thường làm thơ khai bút đầu năm mới, tôi hay chụp ảnh, em tôi vẽ ký họa...điều đó như đã thành thông lệ mỗi khi xuân về. Năm 1972, Mỹ ném bom Hà Nội, nhưng chúng đã thất bại thảm hại, quân & dân ta đã chiến thắng cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B52 của Mỹ ngay trên bầu trời Hà Nội. Hết chiến tranh, đất nước thanh bình...

  • Pic Mgmt

    DÒNG HỌ HOÀNG/HUỲNH

    Hoàng hay Huỳnh (chữ Hán: 黃) là một tên họ ở Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, và Triều Tiên. Họ Hoàng trong tiếng Trung có thể phiên âm Latinh thành Huang, Wong, Vong, Bong, Ng, Uy, Wee, Oi, Oei or Ooi, Ong, Hwang, hay Ung theo phương ngữ từng vùng. Họ Hoàng trong tiếng Triều Tiên được phiên âm thành Hwang. Ở miền Nam Việt Nam, do kị húy chúa Nguyễn Hoàng nên họ Hoàng được đọc chệch thành Huỳnh từ hàng trăm năm nay...

  • Pic Mgmt

    NHỮNG HANG ĐỘNG "MADE IN VIETNAM" KHÔNG KÉM HANG SƠN ĐOÒNG

    Động Hương Tích, Thạch Động... là những hang động mang trên mình vẻ đẹp kỳ vĩ, không kém hang Sơn Đoòng bao xa. Mới đây, New York Times đăng tải bài viết của tác giả David W.Lloyd ca ngợi vẻ đẹp của hang động Sơn Đoòng. Khi ghé thăm hang Sơn Đoòng, David W.Lloyd đã phải thốt lên rằng, những ngày khám phá Sơn Đoòng là chuỗi thời gian phiêu lưu thú vị nhất trong cuộc đời ông...

Chi tiết

RỒNG TRONG VĂN HÓA, TÍN NGƯỠNG, TÂM LINH, ĐỜI SỐNG NGƯỜI VIỆT

Đăng lúc: 2014-07-04 19:03:23 - Đã xem: 4661

Trong đời sống người Việt Nam, từ bao đời nay hình tượng rồng có vị trí đặc biệt với văn hóa, tín ngưỡng, tâm linh. Rồng, tượng trưng cho sức mạnh, mưa thuận gió hòa, là vật linh đứng đầu trong bộ tứ linh gồm: Long, Ly, Quy, Phượng. Ở bất cứ nơi đâu: đình, đền, miếu... đều bắt gặp hình tượng rồng. Trong các lễ rước ở những lễ hội, việc làng, đình đám... phần lớn không thể thiếu màn múa rồng. Thưở xưa, rồng tượng trưng cho vua (Thiên tử), hầu như đồ vật gì, cái gì thuộc về vua đều có hình tượng rồng (long): Long bào (áo vua mặc), Long sàng (giường vua nằm), Long thể (mình vua)... Như vậy, hình tượng rồng chiếm vị thế tối thượng trong đời sống xã hội thời phong kiến.

alt

Rồng thời Lý

Rồng là linh vật có sức mạnh phi thường, tượng trưng cho 4 loại vật chất: gió, lửa, đất, nước được cho là tạo nên vũ trụ, theo quan niệm của phương Đông. Hình tượng rồng đi vào cuộc sống, hiện diện trong tất cả các lĩnh vực: văn học, nghệ thuật, kiến trúc, triết học... Trong kiến trúc, điêu khắc, hội họa ở Việt Nam, hình tượng rồng được thể hiện theo trí tưởng tượng riêng của người Việt, khác hẳn với hình tượng rồng của các nước khác. Xét tổng thể, rồng Việt Nam có dáng mềm mại, thon dài, uốn khúc, rất nhẹ nhàng, thanh thoát và đều ngậm hoặc nhả ngọc. Điều này biểu hiện bản sắc riêng của người Việt, cư dân ở đất nước đặc trưng của nền văn minh lúa nước.

Trong Kinh dịch:

Bộ sách lạ và đồ sộ của nền triết học phương Đông, hình tượng rồng xuất hiện ngay ở truyền thuyết vua Phục Hy được con giao long hiện lên tại sông Hoàng Hà, trên lưng nó có tấm đồ, gồm những chấm đen, trắng xếp với nhau theo hàng chẵn, lẻ và các phương vị (gọi là Hà Đồ). Phục Hy lấy đó mà làm nên bát quái, tức tám quẻ đơn (theo Kinh Dịch – Ngô Tất Tố dịch và chú giải). Đến khi bát quái được chồng lên nhau để thành 64 quẻ kép, thì hình tượng rồng lại xuất hiện rất đậm nét ở quẻ Thuần Càn. Theo các học giả, quẻ này có hình 6 con rồng ngự trên trời (Lục long ngự thiên), tượng là quảng đại bao dung, khí chất là quyền biến. Sáu hào dương của quẻ Thuần Càn đều lấy hình tượng rồng làm cơ sở để luận giải: Sơ cửu: Tiềm long vật dụng (rồng còn ẩn chưa dùng được). Cửu nhị: Hiện long tại điền, lợi kiến đại nhân (rồng hiện lên ở ruộng (hoặc vùng đất trống), người có tài có đức gặp nhau thì có lợi)...

Trở lại với hình tượng rồng ở Việt Nam:

Từ thưở dựng nước đến nay, dân tộc Việt Nam đã được coi là con rồng cháu tiên. Theo truyền thuyết thì Lạc Long Quân lấy bà Âu Cơ đẻ ra bọc trăm trứng, nở ra trăm người con, là khởi thủy của người Việt. Lạc Long Quân nói với Âu Cơ rằng: “Ta giống rồng, mình giống tiên, thủy hỏa khắc nhau, không ở với nhau được”. Như vậy, ngay trong tiềm thức, từ bao đời người Việt đã coi mình là con cháu của tiên rồng rồi. Có lẽ vì vậy mà họa tiết điêu khắc trên mặt trống đồng, thạp đồng từ cổ xưa đã thấy xuất hiện hình tượng rồng khá phổ biến.

Trong nền văn hóa Á Đông:

Còn lưu truyền truyền thuyết “Long sinh cửu phẩm” (Rồng có 9 con). Theo thuyết này, rồng có 9 con với hình dáng, sở trường và sở thích khác nhau, được sử dụng làm linh vật trang trí ở kiến trúc, đồ vật với nhiều ngụ ý. Con trưởng của rồng là Bị hí (còn gọi là bá hạ, bát phúc, thạch long quy) có hình dáng thân rùa đầu rồng, có sức khỏe vô biên, thích mang vật nặng nên thường được lấy để làm bệ đỡ cho cột đá, bia đá... trong kiến trúc đình, chùa, đền, miếu. Con thứ hai đầu rồng, miệng rộng, thân ngắn, thích ngắm cảnh và hay giúp dân trị hỏa hoạn, nên được trang trí trên nóc cung điện, các công trình tôn giáo, tâm linh, có tên là Li vẫn. Con thứ ba là Bồ lao, thích âm thanh lớn, nên thường được đúc ở quai chuông. Bệ ngạn là con thứ tư, hình dáng giống hổ, có uy lực lớn, thích lí lẽ và có tài cãi lí đòi sự công bằng, nên thường được đặt trước cửa nhà ngục, hoặc công đường. Con thứ năm là Thao thiết có đôi mắt to, miệng rộng, tính tham ăn, thường được trang trí trên các đồ dùng để ăn, uống với ngụ ý răn người ta đừng háu ăn mà thất thố. Trông coi lượng nước phục vụ nhân dân là con thứ sáu của rồng, tên gọi Công phúc, tính thích tiếp xúc với nước, được chạm khắc ở các công trình thủy lợi hoặc phương tiện giao thông đường thủy. Nhai xế là con thứ bảy, tính khí hung hăng, ham sát sinh, thường được trang trí trên đao, kiếm để tăng sức mạnh và lòng can đảm cho các chiến binh. Toan nghê mình sư tử, đầu rồng thích tĩnh lặng, hay ngồi yên ngắm cảnh, thường được trang trí trên lư hương, lò đốt trầm. Tiêu đồ tính tình lười biếng thường cuộn tròn nằm ngủ, không thích người lạ xâm nhập, nên thường được chạm khắc trên cánh cửa ra vào. Do làn sóng giao thoa văn hóa, nên hình tượng 9 đứa con của rồng cũng hiện hữu trong văn hóa của người Việt.

Trong văn hóa tâm linh của người Việt:

Còn phổ biến hình tượng “Lưỡng long chầu nguyệt”. Hình tượng này thường thấy phổ biến trên nóc đình, đền, miếu hoặc trên trán bia đá. Biểu tượng “Lưỡng long chầu nguyệt” thể hiện 2 con rồng ở 2 bên, cùng châu đầu vào mặt trăng ở giữa. Biểu tượng này mang tính chất của quẻ Ly trong bát quái, trong đó mặt trăng (Nguyệt) mang thuộc tính âm, biểu thị bằng vạch đứt (- -); hai con rồng biến hóa linh hoạt, mang thuộc tính dương, biểu thị bằng vạch liền (–) ở hai bên. Quẻ Ly có tượng cái bếp lò, “Ly vi hỏa”, là lửa, có đức sáng. Quẻ Ly về thiên thời là ban ngày; địa lí ở phương Nam; ngũ hành thuộc hỏa; nhân vật là nhân văn; tính cách thông minh, sáng đẹp, có tài học; về thời gian là tháng 5, mùa hạ. Do đó, đây là biểu tượng cho mong ước được cát tường, tính chất hiếu học, đức độ của người Việt.

alt
Hình lưỡng long chầu nguyệt

Nhiều ý kiến cho rằng, hình tượng rồng ở Việt Nam được hình dung từ thời đại Hùng Vương qua con vật có vẩy, thân dài như cá sấu, xuất phát từ nhãn quan của cư dân vùng sông nước. Đến thời nhà Lý, hình tượng rồng có thân dài, mảnh như rắn, có vây lưng, mình uốn khúc mềm mại, uyển chuyển. Rồng thời Lý có 4 chân, đầu ngẩng cao, há miệng vờn viên ngọc quý, từ mũi thoát ra mào rồng có dạng ngọn lửa... Rồng thời Lý tượng trưng cho mơ ước của cư dân trồng lúa nước, nên luôn được tạo ra trong khung cảnh mây, nước. Rồng thời Trần tiếp nối hình tượng rồng thời Lý, được bổ sung thêm cặp sừng và đôi tay. Đầu rồng uy nghi, đường bệ với chiếc mào lửa ngắn hơn, thân rồng mập mạp, nhỏ dần về phía đuôi. Rồng thời Trần lượn khá thoải mái với động tác dứt khoát, mạnh mẽ, tư thế vươn về phía trước. Có ý kiến cho rằng, đây là biểu trưng của tinh thần quật cường trong 3 lần đánh tan quân Nguyên – Mông.

alt
Đôi rồng đá ở bậc thềm Điện Kính Thiên, Thăng Long - Hà Nội

Đến thời hậu Lê, hình tượng rồng thay đổi hẳn. Đầu rồng to, bờm lớn ngược ra phía sau, chiếc mào lửa được thay thế bằng chiếc mũi to. Thân rồng uốn thành 2 khúc lớn, chân có 5 móng quắp lại trong dữ tợn, tượng trưng cho uy quyền của vương triều. Rồng thời Nguyễn có dáng vẻ uy nghi, tượng trưng cho sức mạnh. Phần lớn mình rồng không dài, mà uốn lượn vài lần với độ cong lớn. Đầu rồng to, sừng giống sừng hươu chĩa ngược ra phía sau, mắt to, mũi sư tử, miệng há lộ răng nanh, vây trên lưng có tia, phân bố dài ngắn đều đặn. Râu rồng uốn sóng từ dưới mắt chìa ra cân xứng hai bên. Hình tượng rồng dùng cho vua có năm móng, còn lại là bốn móng.

Nói chung, dù có bị ảnh hưởng bởi nền văn hóa phương Bắc, với nghìn năm Bắc thuộc, nhưng hình tượng rồng ở Việt Nam vẫn mang dáng vẻ riêng, bản sắc riêng, thể hiện chiều sâu văn hóa tâm linh của cư dân thuộc nền văn minh lúa nước. Bên cạnh đó còn biểu hiện của cư dân ở một đất nước có nhiều sông, suối, biển cả. Nhân dịp năm con rồng, có mấy dòng chắp nhặt dông dài về hình tượng rồng trong văn hóa Á Đông và tâm linh của người Việt.


Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu

Video tham khảo


Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp