• Pic Mgmt

    CAO BÁ QUÁT TOÀN TẬP (TẬP II)

    Xin trân trọng báo tin vui: Năm 2004, Trung Tâm Nghiên Cứu Quốc Học đã hoàn thành công trình nghiên cứu CAO BÁ QUÁT TOÀN TẬP (TẬP I). Đến nay (2012), sau hơn 8 năm Trung Tâm đã hết sức cố gắng nỗ lực để hoàn thành bộ CAO BÁ QUÁT TOÀN TẬP (TẬP II), cụ thể như sau:...

  • Pic Mgmt

    HỘI AN - THƯƠNG CẢNG CỔ XƯA

    Là một trong những di sản văn hóa thế giới nổi tiếng của Việt Nam, Hội An là thành phố nhỏ nằm bên bờ sông Thu Bồn thơ mộng, thuộc địa bàn tỉnh Quảng Nam - cách trung tâm TP.Đà nẵng 30km về phía nam. Nơi đây xưa kia đã từng là một thương cảng thịnh vượng, một trung tâm buôn bán lớn của vùng Đông Nam Á trong các thế kỷ 16,17,18 với sự tham gia của các thương nhân đến từ Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Hà Lan...

  • Pic Mgmt

    THIỀN SƯ LÊ MẠNH THÁT & NHỮNG PHÁT HIỆN LỊCH SỬ CHẤN ĐỘNG (1)

    Với những khám phá của ông, chúng ta có đủ tư liệu để dựng lại lịch sử vẻ vang của dân tộc ta từ hai ngàn năm trước... Là một nhà tu hành xuất gia từ bé, nhưng Thượng tọa Thích Trí Siêu (tức giáo sư tiến sĩ Lê Mạnh Thát) vẫn để tóc. Thú thật là quá tò mò về chuyện đó, tôi mạnh dạn hỏi ông vì sao như vậy...

  • Pic Mgmt

    Tinh Hoa Văn Hiến Việt Nam

    Tấm bản đồ Trung Hoa xưa và nay, in trên phụ trương tạp chí Mỹ National Goegraphic, 1991 (1) thì gần một nửa lãnh thổ Trung Hoa ngày nay là đất đai của dân tộc Việt. Ngày khai mạc "Thế vận hội Bắc Kinh 8-2008" có màn trình diễn thuyền viễn dương của Hạm đội Trịnh Hòa, vượt biển Đông đi tới biển Tây: Đấy lại là thuyền viễn dương ba tầng lầu do thợ Việt đóng theo kiểu thuyền Việt Nam đời Trần và đời nhà Hồ...

  • Pic Mgmt

    TRẦM TÍCH BÊN DÒNG ĐUỐNG: THĂM ĐỀN THỜ ÔNG TỔ VŨ KHÍ NƯỚC VIỆT

    Nằm nép mình bên bờ sông nơi dòng Đuống lững lờ đổ vào hệ thống sông Thái Bình có ngôi đền thờ danh tướng Cao Lỗ Vương, theo truyền thuyết là người chế tạo nỏ thần Liên Châu...

  • Pic Mgmt

    CHÙA CẦU ĐÔNG Ở HÀ NỘI

    Chùa tọa lạc trên một thân đất phẳng phiu, nay là phố nhà 38B, phố Hàng Đường, Hà Nội. Đây là ngôi chùa của thôn Đông Hoa Môn xưa, trước thế kỷ XV. Kể từ khi mới dựng, chùa đã qua nhiều bước thăng trầm cùng lịch sử và cũng đã được trùng tu không ít lần. Hiện chùa Cầu Đông còn lưu giữ được 4 bia đá cổ có các niên đại: Vĩnh Tộ thứ sáu 1624, Dương Hòa thứ năm 1639, Vĩnh Thịnh thứ tám 1712 và Gia Long thứ mười sáu 1817...

  • Pic Mgmt

    VỀ VIỆC "THIỀN SƯ LÊ MẠNH THÁT & NHỮNG PHÁT HIỆN LỊCH SỬ CHẤN ĐỘNG"

    ...Xung quanh những vấn đề Báo Thanh niên nêu ra trong thời gian vừa qua, cho rằng đó là những phát hiện lịch sử của Thiền sư Lê Mạnh Thát và cần viết lại lịch sử dân tộc, phóng viên Báo SGGP đã có cuộc trao đổi với Giáo sư Phan Huy Lê (ảnh) – Chủ tịch Hội khoa học Lịch sử Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    KHÔNG GIAN CUỘC KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG...

    Đã có nhiều công trình nghiên cứu về cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng qua khảo cổ, qua hệ thống đền thờ ở Trung Quốc… Trong bài này xin được giới thiệu một phần công trình của giáo sư Lê Trọng Khánh, qua lược đồ ngôn ngữ cổ để góp phần làm sáng tỏ thêm không gian rộng lớn cuộc khởi nghĩa của Hai Bà:...

  • Pic Mgmt

    VIẾNG ĐỀN CUÔNG, KHÔNG QUÊN NỖI ĐAU MẤT NƯỚC

    Dựa trên các cứ liệu lịch sử, bài viết thể hiện những quan điểm và nỗi trăn trở của Thiếu tướng, PGS - TS Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược & Khoa học Bộ Công an.

  • Pic Mgmt

    PHÁT HIỆN CON ĐƯỜNG CỔ NHẤT THẾ GIỚI TẠI HÒA BÌNH

    Những vết mòn trên đá được lặp đi lặp lại một cách có hệ thống. Những vết mòn đó xuất hiện ở những nơi mà con người hiện đại chưa đặt chân tới. Những vết mòn nằm trong địa tầng văn hóa nguyên vẹn chưa bị xáo trộn của văn hóa Hoà Bình...

  • Pic Mgmt

    CỔ LOA – TÒA THÀNH CỔ CÓ MỘT KHÔNG HAI

    Cổ Loa - tòa thành cổ nhất, quy mô lớn vào bậc nhất, cấu trúc cũng thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ...Cổ Loa từng là kinh đô của nhà nước Âu Lạc thời kỳ An Dương Vương (thế kỷ III TCN) và của nước Đại Việt thời Ngô Quyền (thế kỷ X) mà thành Cổ Loa là một di tích còn lại cho đến ngày nay. Thành Cổ Loa được các nhà khảo cổ học đánh giá là "tòa thành cổ nhất, quy mô lớn vào bậc nhất, cấu trúc cũng thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ"...

  • Pic Mgmt

    BUÔN MA THUỘT (TÂY NGUYÊN)

    ...Ngày 27/11/2009 Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã có kết luận số 60-KL/TW về việc xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên và trực thuộc Trung ương trước năm 2020 Buôn Ma Thuột gốc tiếng Ê Đê, nghĩa là "bản hoặc làng của Cha Thuột"...

  • Pic Mgmt

    NHÌN LẠI LỊCH SỬ BÁCH VIỆT & QUÁ TRÌNH HÁN HÓA BÁCH VIỆT

    Khi đọc những câu hỏi “Vì sao đã thống trị Việt Nam hơn ngàn năm mà cuối cùng Trung Quốc vẫn không thể đồng hóa Việt Nam?”. Hoặc “Người Việt Nam (tộc người Kinh) vì sao mà khó đồng hóa như vây?(1), nhiều người nghĩ chắc là ý kiến của những anh chàng người Việt nặng đầu óc dân tộc chủ nghĩa. Nhưng thật bất ngờ, những câu hỏi này và tương tự như vậy hiện là những chủ đề nóng của các diễn đàn tranh luận trên mạng Internet của người Trung Hoa, bằng tiếng Trung chứ không phải của người Việt...

  • Pic Mgmt

    XÓT XA LĂNG MỘ VUA TRẦN ANH TÔNG....

    Con đập Trại Lốc và sự vô tình của con người đã nhấn chìm luôn những bí ẩn thú vị về cuộc đời và cái chết của một vị vua oai hùng trong lịch sử Đại Việt. Đứng trên đập Trại Lốc, ông Nguyễn Hữu Tâm chỉ tay ra bốn hướng, mô tả dãy núi trùng điệp bao quanh hồ Trại Lốc rộng mênh mông. Xưa kia, giữa dãy núi trùng điệp ấy, có một thung lũng hữu tình, với con suối uốn lượn chảy qua. Giữa thung lũng, cạnh con suối, nổi lên một quả đồi nhỏ có tên là đồi Trán Quỷ...

  • Pic Mgmt

    "NÀNG SEN" GÂY QUỸ CHO TÀI NĂNG CA MÚA NHẠC DÂN TỘC

    Chương trình nghệ thuật Nàng Sen do Nhà hát ca múa nhạc dân tộc Bông Sen tổ chức nhằm gây quỹ cho các tài năng ca múa nhạc dân tộc trẻ tuổi. Tại đêm diễn, toàn bộ nghệ sĩ gạo cội thuộc Nhà hát ca múa nhạc dân tộc Bông Sen đã lui về làm “bà đỡ” cho các tiết mục trình diễn của năm tài năng trẻ vừa hoàn tất sáu năm học tại Học viện Nghệ thuật Quảng Tậy (Trung Quốc) trở về trình diễn...

Chi tiết

PHONG TỤC THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA VIỆT NAM

Đăng lúc: 2014-09-05 16:53:08 - Đã xem: 2072

Phong tục thờ phụng Tổ tiên, một nét đẹp của văn hóa Việt Nam, cần được giữ gìn và phát huy ý nghĩa tích cực của truyền thống này
GS. Lê Thi


Hình minh họa

Nhân dân Việt Nam từ bao đời nay vẫn có phong tục rất đáng trân trọng là Thờ phụng Tổ tiên, tổ chức cúng giỗ ngày mất của những người thân trong gia đình.

I. Phong tục Thờ phụng Tổ tiên của các gia đình Việt Nam.

1/ Các gia đình Việt Nam thường có bàn thờ tổ tiên, to hay nhỏ tùy hoàn cảnh từng nhà nhưng cần đặt ở nơi cao ráo, sạch sẽ, có bày bát hương, lọ hoa để cúng bái những ngày giỗ Tết. Những nhà có điều kiện rộng rãi thì thường bố trí bàn thờ tổ tiên ở nơi đẹp đẽ nhất. Trên bàn thờ đặt ba bát hương, hai lọ hoa, những tấm ảnh của những người thân đã mất, hai cái đĩa đẹp để bày đồ cúng, một chai rượu, bộ ấm chén v..v.. bàn thờ luôn được giữ gìn sạch sẽ. Có gia đình lúc nào trên bàn thờ cũng nghi ngút vài nén hương, không để nguội lạnh, vì họ cho rằng điều đó sẽ đem lại sự yên lành cho con cháu.

Hàng tháng cứ ngày mồng 1, ngày rằm âm lịch, con cháu thắp hương cúng tổ tiên, ông bà đã khuất, dù chỉ vài bông hoa tươi, bát nước, nải chuối v..v…

Trong năm lại có nhiều ngày lễ lớn như: Tiết Thanh Minh tảo mộ tháng 3 âm lịch, Tết Đoan Ngọ tháng 5, Rằm tháng 7 xá tội vong nhân, Tết Trung Thu, Tết Nguyên Đán v..v... Đó là những dịp để các gia đình tổ chức cỗ bàn, bánh trái, mời bà con họ hàng, thân thích đến cúng bái tổ tiên, gặp gỡ nhau, thăm hỏi, chia sẻ mừng vui, hoạn nạn.

2/ Như vậy, đối với nhiều người Việt Nam, việc kỷ niệm ngày sinh nhật không quan trọng (tuy rằng một số thanh niên trẻ hiện nay theo phong tục phương Tây lại coi trọng ngày sinh nhật), mà họ coi ngày giỗ người thân qua đời là hết sức có ý nghĩa.

Thông thường sau đám tang lễ người thân đã mất, gia đình làm lễ cúng 3 ngày, rồi 49 ngày, đến giỗ đầu 1 năm thì làm rất trang trọng. Sau đó, hàng năm cứ đúng ngày người thân đã mất thì gia đình đứng ra tổ chức ngày giỗ, mời bà con họ hàng đến cúng bái và ăn giỗ.

Dù gia đình nghèo cũng có mâm cơm, thắp hương cúng bái, mời vài người thân đến tham dự. Sự vắng mặt của họ hàng trong những ngày giỗ là nỗi khổ tâm của gia chủ và cũng là sự ân hận của những người được mời mà không đến dự được (vì họ cũng coi đây là trách nhiệm cần có mặt trong những ngày trọng đại).

Nguyên nhân sâu xa của việc Thờ phụng Tổ tiên, cúng giỗ người thân đã mất chính vì lý do sau đây: đối với nhiều người Việt Nam, chết chưa phải là hết, thể xác tiêu tan nhưng linh hồn là bất tử, âm dương hòa hợp. Vì vậy, tâm lý của nhiều người Việt Nam vẫn cho rằng có sự hiện diện của tổ tiên trong cuộc sống thường ngày của gia đình. Họ tin tưởng vào sự phù hộ của tổ tiên đối với họ. Đối với những việc trọng đại xảy ra trong gia đình, gia chủ cúi đầu khấn vái tổ tiên, trước là để trình bày sự kiện, sau là xin tổ tiên phù hộ.

II. Vậy ý nghĩa của việc Thờ phụng Tổ tiên là như thế nào?

1/ Trước tiên, việc Thờ phụng Tổ tiên là để thể hiện lòng tri ân đối với công ơn của tổ tiên, ông bà cha mẹ đã khuất. Con cháu bày tỏ lòng thành kính và biết ơn đối với các thế hệ đã có công sinh thành và nuôi dưỡng con cháu nên người như ngày nay.

Người con hiếu thảo phải biết ơn công sinh thành, nuôi dưỡng của cha mẹ. Để tỏ lòng hiếu lễ với cha mẹ thì phải biết ơn Tổ tiên, ông bà đã khuất. Đó là nguồn gốc đã sinh ra thế hệ con cháu ngày nay.

Ca dao Việt Nam đã ví rằng:

Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn
Nước có nguồn mới bể rộng, sông sâu.

Các cụ xưa thường dạy: con người ta phải có tổ tiên mới có các thế hệ hiện nay. Con cháu không nhớ đến công ơn tổ tiên, chính là quên mất nguồn gốc bao đời của mình.

2/ Thứ hai, việc Thờ phụng Tổ tiên lại có ý nghĩa thiết thực, sâu sắc, giúp cha mẹ giáo dục con cháu lòng biết ơn tổ tiên, dòng họ của mình: Học tập tấm gương, đạo đức, nhân cách trong sáng của họ, tinh thần lao động cần cù, họ đã vượt qua bao khó khăn, gian khổ, mới nuôi dưỡng được các thế hệ con cháu cho đến ngày nay. Đồng thời, con cháu cần cố gắng khắc phục những thiếu sót của các thế hệ trước vì họ đã không có những điều kiện học hành đầy đủ và tiếp xúc với các thông tin khoa học hiện đại của thế kỉ 21 này.

3/ Phong tục Thờ phụng Tổ tiên tạo nên cơ hội tốt nhất, đồng thời lại là mục tiêu để phát triển mối quan hệ anh em, họ hàng cùng dòng họ, cùng nguồn gốc máu mủ chung.

Chính việc thờ cúng Tổ tiên đã gắn bó không chỉ các thành viên của gia đình nhỏ (cha mẹ, con cái) mà còn củng cố mối quan hệ họ hàng, dòng họ, cùng chung một ông Tổ. Từ đó đã gắn bó thêm các mối quan hệ chú bác, cô dì, con cháu bên nội, bên ngoại v..v… Những ngày giỗ, ngày tết là những dịp để tập hợp đầy đủ họ hàng, thân thích gần xa. Họ gặp mặt nhau, trước là để cúng bái tổ tiên, sau là để chuyện trò, thăm hỏi, chia sẻ vui buồn, khó khăn, tìm cách giúp đỡ nhau.

Bởi vì: “Máu chảy ruột mềm”
“Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ”.

Có nhiều dòng họ, những ngày giỗ được tổ chức long trọng. Ông tộc trưởng chủ trì, với đầy đủ đại diện các chi họ đến cúng bái tổ tiên. Sau đó, mọi người cùng bàn bạc những việc cần làm để thể hiện lòng thành kính và biết ơn ông Tổ chung nhiều đời của dòng họ.

Mối quan hệ họ hàng, dòng họ đến nay được duy trì, củng cố chính từ phong tục thờ cúng Tổ tiên vẫn đang được thực hiện ở nhiều gia đình Việt Nam và được tổ chức ngày càng nề nếp hơn.

Tháng 3 Tảo mộ, họ hàng chú, bác, cô, dì cùng nhau đi thắp hương, sửa sang mồ mả người thân đã khuất ở nghĩa địa làng hay nghĩa trang dòng họ, nghĩa trang thành phố v..v...

Hiện nay, vẫn có phong tục hàng năm cứ ngày Tết Nguyên Đán, anh em cùng dòng họ ở thành phố, đô thị lại tập hợp nhau về quê hương, thắp hương ở nhà thờ Tổ và đi tảo mộ v..v… Con cháu họp nhau nhắc đến công ơn tổ tiên và từ đó đã nảy sinh nhu cầu tìm hiểu về dòng dõi nhiều đời đã qua để biên soạn thành gia phả dòng họ.

4/ Thờ cúng Tổ tiên, ông bà cha mẹ đã khuất, con cháu không chỉ cảm phục công lao sinh thành, dưỡng dục của họ và lo báo hiếu. Điều quan trọng là cần làm rạng danh họ hơn nữa trong thời đại ngày nay. Chúng ta từ những việc làm hữu ích cho xã hội, cách ăn ở có nghĩa, có tình với mọi người, làm tốt công việc chuyên môn hàng ngày, đóng góp cho sự phát triển và củng cố nền độc lập, tự do, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Việt Nam, góp phần làm rạng rỡ thêm dòng họ ông cha ta.

Như vậy, phong tục Thờ cúng Tổ tiên là dịp để nhắc nhở con cháu noi gương những thế hệ đã khuất và làm tốt hơn nữa công việc họ đã làm, như câu ca dao đã ví rằng:

“Con hơn cha là nhà có phúc”

Con hơn cha không phải là có tài sản, tiền bạc giàu có hơn mà ở đạo đức, nhân cách con người, cư xử nhân nghĩa, làm ăn chính đáng, quan tâm giúp đỡ anh em họ hàng, người nghèo trong xã hội v..v…

5/ Những ngày giỗ tết của gia đình đâu có phải chỉ cần tổ chức mâm cao, cỗ đầy, đó chỉ là hình thức bề ngoài. Điều quan trọng là cái tâm, là việc làm chính đáng hàng ngày của con cháu các thế hệ hiện nay.

Khi chúng ta cúng bái tổ tiên thì phải tự hứa không làm ô danh họ, cái chính của việc báo hiếu ông bà cha mẹ đã khuất, chính là phải biết nối tiếp truyền thống sống đứng đắn của họ: ứng xử theo đạo lý làm người, hoàn thành trách nhiệm được giao phó, làm tốt nghĩa vụ người con trong gia đình, người công dân của đất nước Việt Nam.

6/ Ý nghĩa tích cực, lâu dài của phong tục thờ cúng Tổ tiên chính là chúng ta cần hướng về tương lai, mà không phải chỉ là quay về quá khứ để luyến tiếc, ca ngợi công lao ông bà, cha mẹ đã khuất. Điều quan trọng của việc cúng bái tổ tiên là chúng ta cần suy nghĩ về cuộc sống của bản thân: có tư cách đạo đức tốt hơn, cố gắng làm tròn trách nhiệm được giao phó.

Đây cũng là một dịp để giáo dục con cái biết phát huy và làm rạng rỡ thêm công đức, việc làm tốt đẹp của tổ tiên, ông cha các thế hệ đã qua. Đó chính là ý nghĩa tốt đẹp, tích cực, lâu dài của phong tục Thờ cúng Tổ tiên, một nét đẹp của văn hóa Việt Nam mà chúng ta cần giữ gìn phát huy.

III. Cần chống lại việc lợi dụng phong tục Thờ cúng Tổ tiên để phát triển nạn bói toán, mê tín dị đoan.

Chúng ta cần chống lại nạn mê tín dị đoan. Có những kẻ đã lợi dụng phong tục thờ cúng Tổ tiên, giỗ tết những người đã khuất để phát triển việc bói toán, lên đồng, giải hạn v..v…

Có những gia đình lại hay đi xem bói để hỏi các ông thầy cúng những điều gì họ cần làm để tổ tiên phù hộ cho họ v..v… Các thầy cúng phán các gia chủ phải cúng giỗ linh đình, kiêng kị đủ thứ để giải hạn. Từ đó, các gia đình đã tốn tiền, tốn của vô ích, lại làm phát triển nạn mê tín dị đoan, có hại cho xã hội.

Chúng ta cũng không ủng hộ những gia đình giàu có, có chức, có quyền (nhiều khi do mưu mô xảo quyệt, thất đức mà đạt được) nhân dịp giỗ tết của gia đình đã tổ chức linh đình, làm cỗ sang trọng, mời nhiều khách đến dự, đặc biệt là cấp trên có quyền lực. Họ muốn thông qua việc tổ chức những ngày giỗ tết, ăn uống để làm ăn dễ dàng hơn sau này, mà không phải lòng thành tâm đối với công lao Tổ tiên, ông bà cha mẹ đã khuất. Đó chỉ là lợi dụng phong tục thờ cúng tổ tiên để mưu lợi ích cho cá nhân và gia đình mình. Vì vậy chính họ đã vi phạm đạo đức, tư cách người con thật sự có lòng hiếu đễ, nhớ ơn tổ tiên, ông bà đã khuất. Chắc chắn rằng, tổ tiên họ không thể phù hộ cho những việc làm với ý định xấu xa ấy. Chính những gia đình và cá nhân đó cũng chẳng tin vào sự phù hộ của tổ tiên, mà chỉ lợi dụng những ngày giỗ tết để tổ chức cỗ bàn linh đình, mưu lợi ích riêng cho họ.

Tóm lại, chúng ta cần phát huy ý nghĩa tích cực của việc thờ cúng Tổ tiên, tổ chức cúng giỗ ngày mất của những người thân trong gia đình, với lời hứa hẹn cố gắng làm theo việc làm, tấm gương sáng của họ. Đây cũng là những dịp để giáo dục cho con cái, cố gắng học tập giỏi, biết ứng xử có phép tắc, kính trọng bà con họ hàng, không phân biệt giàu nghèo, biết giữ gìn uy tín của dòng họ và cố gắng làm rạng rỡ thêm Tổ tiên của mình.

Chúng ta không ủng hộ hiện tượng gia đình chủ nghĩa, dòng họ chủ nghĩa, cậy uy thế dòng họ để bắt nạt người khác, lợi dụng để tìm kiếm thêm chức tước, danh vị, đặc quyền cho người thân v..v… Nhưng chúng ta lại trân trọng giữ gìn, vun đắp cho tình nghĩa họ hàng, vừa là tình cảm tự nhiên, vừa là nghĩa vụ của mỗi người. Nó gắn bó với phong tục Thờ phụng Tổ tiên có tính truyền thống, được duy trì bền vững ở các gia đình Việt Nam hiện nay.

Thờ phụng Tổ tiên là nhớ đến công đức của ông cha ta nhiều đời. Từ đó, ngày nay anh em máu mủ ruột thịt lại cùng nhau đoàn kết, giúp nhau làm điều thiện, tránh điều ác. Ý nghĩa tinh thần của tình cảm ấy sẽ trở thành sức mạnh vật chất, giúp cá nhân và các thành viên vượt lên mọi khó khăn để xây dựng gia đình hạnh phúc, cùng chung sức kiến thiết đất nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
 
Tháng 4 năm 2013


CBN sưu tầm & giới thiệu


Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp