• Pic Mgmt

    THÀNH CÔNG & LAN TỎA

    Chuỗi 3 sự kiện văn học quốc tế là hội nghị quảng bá văn học lần thứ III, liên hoan thơ châu Á Thái Bình Dương lần thứ II và Ngày Thơ Việt Nam lần thứ XIII đã thành công tốt đẹp. Các sự kiện diễn ra trong gần một tuần trở thành một điểm nhấn đầu xuân đầy tính văn hóa ở một thủ đô văn hóa đã khiến Hà Nội và các tỉnh lân cận tưng bừng trong không khí văn học, cho chúng ta có quyền lạc quan nghĩ đến những “vụ mùa” văn học thấp thoáng những dự báo bội thu...

  • Pic Mgmt

    CAO LỖ - DANH TƯỚNG ĐẦU TIÊN TRONG LỊCH SỬ DỰNG NƯỚC

    ...Tại hội thảo khoa học “Cao Lỗ - Danh tướng thời dựng nước” do Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh tổ chức, các nhà khoa học đã khẳng định: “Cao Lỗ là nhân vật có thật trong lịch sử. Ông là vị danh tướng đầu tiên trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta”...

  • Pic Mgmt

    TÓM TẮT NGUỒN GỐC CHI HỌ CỤ CAO TƯ

    TÓM TẮT NGUỒN GỐC CHI HỌ CAO TƯ Ghi chú của Cao Bá Nghiệp: ...Hiện nay, cụ Cao Thanh, trưởng chi họ Cao ở xã Thượng Lâm, huyện Mỹ Đức, tỉnh Sơn Tây xưa (nay thuộc Hà Nội) đang còn lưu giữ cuốn Cao Tộc Phả Ký bằng chữ Nho, gồm 73 trang. Chi họ Cao này có nguồn gốc từ Hoa Cầu, Văn Giang...di cư vào Thanh Hóa rồi trở ra Bắc định cư tại vùng Thượng Lâm đến nay...

  • Pic Mgmt

    CỔ SỬ TRUNG HOA VÀ NHỮNG DẤU HỎI CỦA NGƯỜI VIỆT

    ...Lãnh thổ Trung Hoa tới điểm “hạn” khoảng 1.200 năm trước công nguyên, tức là mốc thời gian mà lãnh thổ không thể trương nở tự do được, vì nó tiến đến một đường biên với các dân tộc, quốc gia khác, từ điểm này, sự xê dịch biên giới luôn là kết quả của một cuộc chiến, với Trung Hoa từ mốc lịch sử này, các cuộc chiến tranh thôn tính lẫn nhau giữa Hán tộc và lân bang, đều được ghi vào sách sử...

  • Pic Mgmt

    VỀ MỘT BÀI THƠ VIẾT NĂM 1938

    ...Tôi không nhớ rõ là năm nào, nhưng ít ra cũng phải vài ba thập kỷ rồi. Và như đã thành nếp quen rồi, mỗi khi tôi kể chuyện ngày xưa, các cháu lại thích nghe. Các cháu nói: ngày xưa hay thế ông nhỉ !? Chúng không còn hỏi: bao giờ cho đến ngày xưa nữa ! Trái lại chúng chăm chú lắng nghe tôi kể...

  • Pic Mgmt

    KHU MỘ CHI HỌ CAO VĂN ĐƯỜNG

    Chúng tôi xin giới thiệu một số hình ảnh khu nghĩa trang mới được tôn tạo của chi họ Cao Văn Đường ở Quảng Ngãi (xem trong mục Thư viện ảnh). Quý vị muốn biết thông tin chi tiết xin vui lòng liên lạc với ông Cao Bá Phước theo số mobile: 0903 760 609.

  • Pic Mgmt

    ĐỊA DANH LẠC VIỆT TRÊN ĐẤT LĨNH NAM

    Có đến hàng chục chữ, làm tên đầu địa danh ở vùng Lĩnh Nam xưa, đều là tên Lạc Việt, mà phải chú vào cái phát âm mới nhận được ra. (Những chữ ấy là do thư lại người Hán đời sau mượn chữ Nho để ghi âm lại tên địa danh Lạc Việt, chứ theo biểu ý của chữ thì nhiều chữ chẳng khớp gì với nghĩa của âm tiếng Choang và tiếng Việt cả), nếu cứ đọc và hiểu chữ theo Hán ngữ hiện đại thì không thấy được và ý nghĩa của nhiều địa danh theo Hán ngữ lại thành ra vô lý...

  • Pic Mgmt

    KÍNH BÁO

    Ban liên lạc họ Cao Việt Nam xin trân trọng kính báo về việc phát sóng chương trình ngày kỷ niệm thánh tổ Cao Lỗ Vương như sau:...

  • Pic Mgmt

    PHỤC HIỆN MỘT ĐIỆU MÚA CỔ GẦN 700 NĂM TUỔI

    TƯƠNG TRUYỀN ĐIỆU MÚA NÀY CÓ TỪ ĐỜI TRẦN NHƯNG TRONG CHÍNH SỬ THÌ CHƯA THẤY CÓ SÁCH NÀO GHI CHÉP LẠI CỤ THỂ...

  • Pic Mgmt

    BẨY NÀNG CON GÁI CỦA EVA

    Tựa đề rất thơ này là tên của một cuốn sách khoa học phổ thông hết sức hấp dẫn về di truyền học. Tác giả của nó là một nhà bác học nổi tiếng kiêm… phóng viên truyền hình, vì thế chắc chắn ông rất biết cách viết sách như thể kể một câu chuyện, ly kỳ và cuốn hút. Câu chuyện mở đầu bằng một sự kiện rất “giật gân”...

  • Pic Mgmt

    TRẦM TÍCH BÊN DÒNG ĐUỐNG: HUYỀN BÍ KHU LĂNG MỘ THỦY TỔ NƯỚC VIỆT

    Điểm bắt đầu là ngã ba Dâu thuộc xã Xuân Canh (Đông Anh, Hà Nội), điểm cuối thuộc ngã ba Mỹ Lộc thuộc xã Trung Kênh (Lương Tài, Bắc Ninh), chỉ với chiều dài 68 km, con sông Đuống...địa phận xã Đại Đồng Thành (Thuận Thành, Bắc Ninh) sẽ nhìn thấy một khu rừng cổ thụ tươi tốt, um tùm soi mình cạnh dòng Thiên Đức. Đó chính là khu lăng mộ thờ vị vua đầu tiên của nước Việt-Nam Bang Thủy tổ Kinh Dương Vương...

  • Pic Mgmt

    CHÂU Á MỚI LÀ CÁI NÔI CỦA NGHỆ THUẬT

    Phát hiện trên cho thấy châu Á, chứ không phải châu Âu, mới là nơi nghệ thuật trừu tượng ra đời. Theo AFP, các bức vẽ trong hang động ở vùng Maros thuộc miền nam Sulawesi đã được phát hiện từ 50 năm trước đây. Tuy nhiên đến tận bây giờ các nhà khoa học thuộc ĐH Griffith và ĐH Wollongong ở Úc mới xác định được chúng có niên đại lên tới 40.000 năm...

  • Pic Mgmt

    DẤU TÍCH VƯƠNG TRIỀU CHAMPA Ở CẤM MÍT

    Các nhà khảo cổ vừa khai quật di chỉ vương triều Champa ở Cấm Mít (Hòa Vang, Đà Nẵng) và phát hiện dấu tích của một nền văn hóa Chăm rực rỡ cùng đền đài, cung điện nguy nga bị chôn vùi cả ngàn năm qua. Đoàn nghiên cứu gồm các chuyên gia khảo cổ hàng đầu Việt Nam của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Bảo tàng Điêu khắc Chăm đã về Cấm Mít thuộc thôn Cẩm Toại Đông (xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang, TP Đà Nẵng). Họ đi tìm dấu tích của Vương quốc Champa đã bị vùi sâu trong lòng đất Cấm Mít...

  • Pic Mgmt

    TRẠNG TRÌNH NGUYỄN BỈNH KHIÊM

    Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm 阮 秉 谦 (1491-1585) sinh năm Tân Hợi đời vua Lê Thánh Tông, Hồng Ðức thứ 22 tại làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay thuộc xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng). Thân phụ của ông là giám sinh Nguyễn Văn Định, nổi tiếng hay chữ nhưng chưa hiển đạt trong đường khoa cử. Thân mẫu là bà Nhữ Thị Thục, con gái út của Thượng thư Bộ hộ Nhữ Văn Lan triều Lê Thánh Tông...

  • Pic Mgmt

    TÌM THẤY CÔNG CỤ ĐỒ ĐÁ CÓ NIÊN ĐẠI TỪ 10.000-30.000 NĂM

    Nhiều công cụ đồ đá cũ thuộc văn hóa Sơn Vi, có niên đại cách đây từ 10.000 - 30.000 năm, đã được tìm thấy trong đợt khảo sát cổ học trên địa bàn các huyện Quản Bạ, Yên Minh thuộc cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang). Đây là bằng chứng cho thấy, người tiền sử có mặt rất sớm trên mảnh đất cao nguyên đá Đồng Văn...

Chi tiết

NỮ TƯỚNG BÙI THỊ XUÂN

Đăng lúc: 2014-11-06 20:11:46 - Đã xem: 3052

Lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam đã sản sinh ra rất nhiều nữ tướng anh hùng hào kiệt, bất khuất và không ít người trong số đó đã trở nên bất tử với cái chết trung liệt của mình được đời đời kính ngưỡng.

Cái chết của nữ tướng Tây Sơn, Đô Đốc Bùi Thị Xuân là một trong những nữ tướng anh hùng của Tây Sơn và cái chết lẫm liệt, bất tử của bà đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng người được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Lúc sinh thời người đời khâm phục Bùi Thị Xuân vì bà vừa có nhan sắc tuyệt trần, giỏi võ nghệ và tài cầm quân của một nữ tướng kiệt xuất cùng chồng là Thái phó Trần Quang Diệu phò vua Quang Trung- Nguyễn Huệ chinh Nam, tảo Bắc oai phong bách chiến, bách thắng.

Khi triều Tây Sơn suy yếu, tan rã bà vẫn một lòng thờ vua Cảnh Thịnh chiến đấu đến sức tàn lực kiệt và bị Nguyễn Ánh bắt. Vì căm hận và hoảng sợ, vua Gia Long đã trả thù hèn hạ và dã man nhất với cực hình cho voi giày. Bà cùng với con gái Bùi Bích Xuân đã chết được một nhà truyền giáo phương Tây De La Bissachère viết năm 1807 đã chứng kiến và kể lại, nhưng oai danh và khí tiết khiến cho trời đất quỷ thần còn kính sợ, người đời thì truyền tụng sự bất tử của nữ tướng trung liệt Đô đốc Bùi Thị Xuân.

Từ xa xưa, người dân đất Bình Định đã có câu ca dao :

Ai vào Bình Đình mà coi
Con gái cũng biết múa roi, đánh quyền…

Câu ca dao không chỉ đề cao tinh thần thượng võ mà còn là sự ngợi ca tài năng võ nghệ lỗi lạc của những nữ tướng dưới cờ nghĩa Tây Sơn, dưới trướng của Nguyễn Huệ - Quang Trung. Trong số đó, người nữ tướng kiệt xuất nhất chính là Đô đốc Bùi Thị Xuân - vợ của Thái Phó Trần Quang Diệu.

Bùi Thị Xuân (chưa rõ năm sinh) là người làng Xuân Hòa, phía Nam sông Côn, tổng Phú Phong, huyện Tuy Viễn, phủ Quy Nhơn (nay là thôn Phú Xuân, xã Bình Phú, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định), là con của ông Bùi Đắc Chí, cháu của Thái sư Bùi Đắc Tuyên và là cháu gọi bà Bùi Thị Nhạn (vợ kế Quang Trung) bằng cô ruột.

Lúc nhỏ, Bùi Thị Xuân không chuyên tâm vào chuyện nhi nữ thường tình, rất chăm chỉ luyện tập võ nghệ, múa côn, đánh quyền. Theo các nguồn tư liệu đều mô tả nữ tướng Bùi Thị Xuân thời trẻ là một thiếu nữ cực kỳ xinh đẹp, dũng mãnh và giỏi văn thơ, binh pháp, chữ nghĩa. Qua bức vẽ chân dung của bà đang thờ tự ở nhà Bùi tộc thời gian qua dường như không chính xác. Tả về Nữ tướng Bùi Thị Xuân, danh sĩ Nguyễn Trọng Trì (1853-1922) có đoạn viết rằng:

Xuân hàn lãnh khí như tiễn đao
Xuân phong, xuân huyết nhiễm chinh bào
Hoàng hôn thành dốc bi già động
Hữu nhân diện tỷ phù dung kiều…

Tạm dịch nghĩa:

Khí xuân lạnh như khí lạnh của lưỡi dao bén thoát ra
Gió xuân thổi máu bay thấm đẫm tấm chinh bào
Nơi góc thành tiếng tù và lay động bóng hoàng hôn
Có người dung nhan kiều diễm như đóa phù dung…

Bài thơ cho thấy, Bùi Thị Xuân phải là người phụ nữ xinh đẹp kiều diễm, rất giỏi võ nghệ, có tài cầm binh, thông thạo binh pháp, có ý chí kiên cường và lòng dũng cảm vô song. Nhờ vào tài nghệ về chiến thuật, binh bị cộng với lòng dũng cảm bà đã lập được nhiều chiến công, trở thành nữ tướng kiệt xuất của nghĩa quân Tây Sơn với tư cách là người chỉ huy đội tượng binh - một binh chủng đặc biệt và dũng mãnh này khiến quân Trịnh, Nguyễn và Mãn Thanh khiếp sợ.

Tranh vẽ hình phạt voi giày nữ tướng Bùi Thị Xuân

Mỗi khi ngọn cờ thêu bốn chữ "Tây Sơn nữ tướng" giương cao ở bất kì nơi nào thì quân giặc ở đó khiếp đảm bỏ chạy giẫm đạp lên nhau mà chết. Sau này, Nguyễn Huệ cũng thừa nhận bà rất xứng đáng với danh xưng đó và còn ban tặng thêm bốn chữ "Cân quắc anh hùng".

Có điều người đời ngạc nhiên không thể hiểu được vì sao một nữ nhi thời phong kiến loạn lạc, giặc giã khắp nơi, ngoài tài thao lược, võ nghệ siêu phàm bà còn có thuật thuần dưỡng voi rừng và huấn luyện chúng thành những đội tượng binh hùng mạnh đã bao phen làm kẻ thù khiếp sợ.

Hiện còn di tích bãi luyện voi, lò luyện võ của bà ở Tây Sơn dọc theo Gò Dinh, sông Côn. Nghe đâu trước khi được chủ tướng Nguyễn Huệ mời về dưới cờ Tây Sơn, bà đã tự phong “Tây Sơn nữ tướng”, có trong tay cả một đoàn nữ binh đông đúc cùng với đàn voi chiến.

Tương truyền Bùi Thị Xuân thường sử dụng song kiếm rất tuyệt nghệ. Trong một lần vào rừng đi săn, bà gặp một con trăn rất lớn đang xiết một con voi trắng rất lớn gần chết. Bà dùng song kiếm giết chết con trăn khổng lồ cứu voi trắng chúa thoát chết. Vì cảm phục ân nhân nên sau này tất cả voi rừng do voi trắng gọi đến giúp bà thuần phục chiến đấu rất nhanh và tuyệt đối trung thành với chủ.

Như vậy có thể suy đoán, Bùi tộc ngày xưa ở làng Xuân Hòa có lẽ là dòng họ lớn rất có thanh thế. Có thể là con cái một danh tướng bất mãn triều đình lui về vùng Tây Sơn, An Khê sinh sống ẩn dật chờ cơ hội giúp nước, cứu dân. Trong “Cân quắc anh hùng truyện” của Nguyễn Bá Huân thì võ sư Ngô Mãnh - thầy dạy võ của Bùi Thị Xuân là Đô thống của chúa Nguyễn đã bị quyền thần Trương Phúc Loan hãm hại nên dắt cháu là Ngô Văn Sở trốn đi.

Giữa bước giang hồ lưu lạc, cơ hàn thì chú cháu họ Ngô lại gặp cha Bùi Thị Xuân đưa về Bùi gia trang cưu mang, giúp đỡ. Khi Ngô Mãnh dạy võ cho Bùi Thị Xuân thành tài thì ông tạ thế. Và sau này Ngô Văn Sở vẫn ở lại cùng Bùi gia, rồi cùng vợ chồng Bùi Thị Xuân, Trần Quang Diệu về phò tá nhà Tây Sơn.

Còn trong “Nhạn thần cô” của Trần Thị Huyền Trang có đề cập đến chi tiết ngoài chính sử, rất kỳ lạ : đó là vào năm 1777, trong đoàn quân của Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ tiến vào đánh thành Gia Định có vợ chồng danh tướng Trần Quang Diệu - Bùi Thị Xuân.

Trong một trận đụng độ với quân chúa Nguyễn, nghĩa quân Tây Sơn đã chiến thắng và bắt giết chết nhiều vương tử, vương tôn thân tộc của chúa Nguyễn, trong đó có Hoàng tôn Phúc Đổng (anh Nguyễn Ánh). Riêng Nguyễn Ánh (lúc này mới 15 tuổi) bỏ chạy cùng nhóm người và bất ngờ đụng đầu với cánh quân của nữ tướng Bùi Thị Xuân. Có người trong nghĩa binh nhận ra Nguyễn Ánh báo cho Bùi Thị Xuân biết. Bà bắt được Ánh nhưng thấy còn quá nhỏ thì động lòng thương hại không nỡ giết một đứa bé vô tôi nên đã tha cho.

Nếu chi tiết này có thật trong lịch sử thì đó là đại nghiệp báo cho nhà Tây Sơn và gia đình nữ tướng sau này. Đâu ai có thể ngờ rằng 25 năm sau đó, quân Tây Sơn bị thất bại rơi vào tay kẻ thù, chính kẻ mình tha mạng đã ra tay hành hình một cách dã man cả vợ chồng và đứa con gái duy nhất Trần Bích Xuân cũng chỉ vừa tuổi trăng tròn.

Tuy nhiên, cũng có quan niệm cho rằng, do Nguyễn Ánh có chân mạng Đế Vương nên không chỉ một lần, mà nhiều lần trong suốt mấy mươi năm bôn tẩu tránh sự truy lùng của nhà Tây Sơn, Nguyễn Ánh đều thoát hiểm an toàn. Mệnh trời như thế, con người dù muốn cũng không thể nào làm khác đi được.

Trần Quang Diệu đã kết duyên cùng nữ tướng Bùi Thị Xuân theo sách sử và dân gian lưu truyền đó là lần một mình hổ tướng Trần Quang Diệu đánh nhau với một con hổ dữ rất to lớn trong rừng bất phân thắng bại. Tình cờ Bùi Thị Xuân gặp đã ra tay ứng cứu giết chết con hổ dữ hung tợn cứu Trần Quang Diệu.

Cảm kích trước mối tình thượng võ và cao đẹp ấy, hai bên đã mến tài nhau và nên chồng vợ sau thời gian tá túc trị thương tại nhà Bùi Thị Xuân rồi cả hai cùng phò Nguyễn Huệ - Quang Trung dựng nghiệp tại Phủ Lạc. Với tài nghệ cộng với lòng dũng cảm, vợ chồng Thiếu Phó được Bộ chỉ huy Tây Sơn tin cậy và giao cho những chức vụ ngày càng lớn, nhanh chóng trở thành những tướng lĩnh trụ cột, tham gia nhiều trận quyết chiến chiến lược và lập được nhiều chiến công hiển hách.

Trong trận Ngọc Hồi -Đống Đa (Mùng 5 Tết Kỉ Dậu 1789), trận thủy chiến đập tan tác hai vạn quân Xiêm do Nguyễn Ánh cầu viện trên khúc sông Rạch Gầm - Xoái Mút (Tiền Giang) năm 1785, vợ chồng Thiếu Phó là hai trong những vị tướng đã lập công xuất sắc.

Sau chiến thắng này, Trần Quang Diệu được Nguyễn Huệ cử làm Đốc Trấn Nghệ An, ông nhanh chóng ổn định xã hội tạo điều kiện cho nhân yên tâm làm ăn sinh sống, ngoài ra ông còn chứng tỏ được biệt tài của mình khi tổ chức xây dựng thành Phượng Hoàng Trung Đô.

Những năm 1790 -1791, vợ chồng Thiếu Phó chỉ huy các cuộc đánh dẹp lực lượng chống đối do Lê Duy Chỉ cầm đầu kết bè đảng với tù trưởng Bảo Lạc ở châu mục Hà Tuyên. Trong cuộc đối đầu quyết liệt với Nguyễn Ánh, vợ chồng Thiếu Phó lập được nhiều công lao, nhiều phen đánh cho Nguyễn Ánh thất điên bát đảo. Lớn nhất là trận Quy Nhơn năm 1801.

Cũng trong trận này Trần Quang Diệu làm được việc mà sử sách Việt Nam gọi là tín nghĩa, nhân đức. Đó là khi chiếm được thành Quy Nhơn, ông đã đối xử rất tử tế với các tướng và binh sĩ của nhà Nguyễn chỉ để giữ lời hứa với tướng địch là Võ Tánh trong giờ phút cuối cùng: “Phận sự ta làm chủ tướng, thì đành liều chết ở dưới cờ. Còn các tướng sĩ không có tội gì, không nên giết hại”.

Giữa lúc Tây Sơn đang rất thành công với các hoạt động chính trị, quân sự, ngoại giao và phát triển kinh tế thì vua Quang Trung đột ngột qua đời năm 1792, để lại nhiều công việc danh dở và sự thương tiếc của muôn dân.

Lúc này, Trần Quang Diệu được phong đến chức Thiếu phó, vợ chồng Thiếu Phó được người đương thời liệt vào hàng Tứ kiệt (2 người còn lại là Ngô Văn Sở và Võ Văn Dũng). Nhưng do vua Cảnh Thịnh (Quang Toản) còn nhỏ không giữ được việc triều chính nên triều đại Tây Sơn bắt đầu suy yếu, đã không còn thực lực vững vàng như ngày trước.

Mặc dù vậy nhưng vợ chồng Thiếu Phó vẫn tận tình hết lòng hết sức giúp nghĩa quân Tây Sơn vượt qua những khó khăn, chiến đấu cực kỳ dũng cảm trong cuộc so tranh quyết liệt với quân Nguyễn Ánh hơn 10 năm trời.Năm 1802, trong một trận ác chiến với quân Nguyễn Ánh ở Nghệ An, vợ chồng Thiếu Phó cùng con gái đều bị bắt dọc đường rút quân ra Bắc. Kỳ 2: Tây Sơn ngũ phượng thư - 5 nữ dũng tướng tài ba.

Theo SBĐ

CBN sưu tầm & giới thiệu

video tham khảo


Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp