• Pic Mgmt

    TRUY TÌM NGUỒN GỐC BÃI ĐÁ CỔ SAPA

    Những bí ẩn về bãi đá cổ nổi tiếng ở Sapa đang có cơ hội hé mở khi lần đầu tiên, toàn bộ hoa văn của hơn 200 viên đá đã được in dập lại và được nghiên cứu theo công nghệ hiện đại.Nhà khoa học người Pháp Phillipe Le Failler và các cộng sự Việt Nam đang gấp rút thực hiện công việc này, trước tình trạng bãi đá cổ Sapa có thể bị biến dạng bởi tác động của thiên nhiên và con người...

  • Pic Mgmt

    NẤM LIM XANH (NẤM LINH CHI)

    Nấm Lim Xanh là một loại nấm tự nhiên mọc trên cây lim xanh trong rừng. Nấm này còn có tên gọi khác là Nấm Linh Chi tự nhiên, Tiên Thảo, Nấm Trường Thọ, Vạn Niên Nhung. Nấm được chia ra làm 6 loại, nếu nấm mọc ra từ rễ lim thì sẽ ra loại nấm đỏ, gọi là Hồng Linh Chi. Nấm mọc ra từ vỏ cây lim xanh thì là loại nấm đen hay còn gọi là Hắc Linh Chi, có màu nâu xám ngả đen. Nếu mọc ra từ lõi cây lim thì sẽ có loại nấm trắng hay còn gọi là Bạch Linh Chi...

  • Pic Mgmt

    HIỂU ĐÚNG VỀ PHONG TỤC ĐI LỄ CHÙA ĐẦU NĂM

    Đi lễ chùa đầu năm là một trong những nét văn hóa truyền thống không thể thiếu trong đời sống tâm linh của đại đa số người Việt. Tuy nhiên, nhiều người đi chùa nhưng không biết lễ Phật thế nào, dâng lễ ra sao, xin cung cấp một số thông tin nhằm giúp bạn đọc hiểu đúng việc đi lễ chùa đầu năm này...

  • Pic Mgmt

    TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG HÙNG VƯƠNG LÀ DI SẢN VĂN HÓA THẾ GIỚI

    Tối 13/4 (tức 4/3 năm Quý Tỵ), tại Trung tâm Lễ hội Khu Di tích Lịch sử đặc biệt quốc gia Đền Hùng, UBND tỉnh Phú Thọ đã long trọng tổ chức Lễ đón bằng UNESCO công nhận “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và Khai mạc Lễ hội Đền Hùng năm Quý Tỵ - 2013...

  • Pic Mgmt

    VỀ VIỆC "THIỀN SƯ LÊ MẠNH THÁT & NHỮNG PHÁT HIỆN LỊCH SỬ CHẤN ĐỘNG"

    ...Xung quanh những vấn đề Báo Thanh niên nêu ra trong thời gian vừa qua, cho rằng đó là những phát hiện lịch sử của Thiền sư Lê Mạnh Thát và cần viết lại lịch sử dân tộc, phóng viên Báo SGGP đã có cuộc trao đổi với Giáo sư Phan Huy Lê (ảnh) – Chủ tịch Hội khoa học Lịch sử Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    HỌ CAO VIỆT NAM XƯA & NAY

    Trong khả năng của mình, tôi chưa thể sưu tầm được đầy đủ tư liệu của các chi họ Cao khác. Bản danh sách dưới đây chỉ là những cố gắng bước đầu của cá nhân tôi, chắc chắn còn nhiều thiếu sót, vì vậy kính mong bà con cô bác nội ngoại họ Cao trong & ngoài nước; Ban liên lạc các chi họ Cao cùng các nhà sử học, các nhà nghiên cứu hãy chung tay góp sức, sưu tầm, nghiên cứu bổ sung vào bảng danh sách này ngày càng đầy đủ hơn. Xin chân thành cám ơn quý vị! Đây là bản chỉnh sửa lần thứ 6, ngày 07 tháng 9 năm 2015...

  • Pic Mgmt

    HÃY ĐỌC ĐÚNG ÂM KIỆT, TRỤ TRONG MỐI HẬN CỦA NGƯỜI VIỆT

    Thời Tiên Tần, Trung Hoa có hai vua hoang dâm, tàn độc là Kiệt nhà Hạ và Trụ nhà Thương (Ân) làm nhiều điều bạo ngược khiến dân chúng vô cùng oán ghét, muôn đời nguyền rủa: “Ghét đời Kiệt Trụ mê dâm. Khiến dân đến nỗi sa hầm sảy hang” (Nguyễn Đình Chiểu - Lục Vân Tiên)...

  • Pic Mgmt

    PHÚ THỊ - LÀNG KHOA BẢNG, LÀNG VĂN CHƯƠNG - HÀ NỘI

    Cách trung tâm Hà Nội chừng 13km về phía đông bắc, có một ngôi làng được biết đến như chiếc nôi của nhiều bậc hiền tài cho đất nước. Trong hai thế kỷ XVII và XVIII, Phú Thị có trên ba trăm người đỗ từ tú tài đến tiến sĩ trong khi nhiều làng khác không có nổi một tiến sĩ. Chỉ riếng trong thời kỳ 1735-1745, làng này cùng lúc có bốn người làm Thượng thư trong triều (Nguyễn Huy Nhuận, Đoàn Bá Dung, Cao Dương Trạc, và Trịnh Bá Tương).

  • Pic Mgmt

    THAO THAO (1909-1994)

    Cố thi sĩ, nhà báo, nhà văn Thao Thao (tên thật là Cao Bá Thao), sinh ngày 11 tháng 6 năm 1909 [tức là ngày 24 tháng 4 Kỷ Dậu], tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, thuộc tỉnh Bắc Ninh xưa (nay thuộc Hà Nội). Ông mất ngày 07 tháng 02 năm 1994 [tức là ngày 27 tháng 12 năm Quý Dậu], thọ 86 tuổi...

  • Pic Mgmt

    CHÂU BẢN TRIỀU NGUYỄN (Tự Đức năm thứ 12, tháng 5 ngày mồng 8)

    Trong chuyến đi lần thứ năm (tháng 3 năm 2010) ra Bắc, nhằm sưu tầm tư liệu về danh nhân văn hóa Cao Bá Quát - tôi đã đến Trung Tâm Lưu Trữ Quốc Gia I, theo lời giới thiệu của TS Nguyễn Xuân Hoài (Giám đốc Trung Tâm Lưu Trữ Quốc Gia II). Tại đây, tôi đã tìm được một số tài liệu liên quan đến Cao Bá Quát như sau:

  • Pic Mgmt

    THÔNG BÁO

    Cuốn sách TÌM HIỂU NGUỒN GỐC DÒNG HỌ CAO VIỆT NAM đã chính thức ra mắt bà con cô bác, từ ngày 15 tháng 01 năm 2017. Nội dung cuốn sách gồm khoảng 115 nhân vật lịch sử họ Cao xưa & nay, với khoảng trên 200 trang, kèm theo gần 100 hình minh họa. Sách in giấy tốt, khổ A4. Giá bán nội bộ là 150.000đ00/cuốn (hình ảnh đen trắng) và 350.000đ00/cuốn (hình ảnh mầu)...

  • Pic Mgmt

    THÔNG BÁO VỀ NGÀY GIỖ DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT

    ...Ngày 5 tháng 10 (dương lịch) năm 2011 năm nay (tức là ngày 9 tháng 9 âm lịch), lần đầu tiên, tại NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT ở Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội – Ban quản lý khu di tích và Ban đại diện gia tộc họ Cao sẽ tổ chức trọng thể NGÀY GIỖ DANH NHÂN VĂN HOÁ CAO BÁ QUÁT...

  • Pic Mgmt

    BÍ MẬT VỀ NỎ THẦN LIÊN CHÂU

    ...Sáng 16/1, Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch, UBND tỉnh Bắc Ninh và Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học "Danh tướng Cao Lỗ thời dựng nước". PGS Lê Đình Sỹ, nguyên Viện phó Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam giới thiệu với hội nghị tham luận "Danh tướng Cao Lỗ với việc chế tạo, sử dụng vũ khí cung nỏ thời An Dương Vương"...

  • Pic Mgmt

    KHU DI TÍCH LỊCH SỬ LAM KINH

    Cách thành phố Thanh Hóa 50 km về phía Tây Bắc, nằm trên địa bàn xã Xuân Lam, Thọ Xuân, Thanh Hóa. Đây là một di tích lịch sử quốc gia cấp từ năm 1962. Năm 2013, khu di tích này được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt...

  • Pic Mgmt

    VỀ NGUỒN GỐC DÂN TỘC VIỆT NAM & ĐỊA ĐÀNG PHƯƠNG ĐÔNG CỦA OPPENHEIMER

    Trong báo Thế Kỷ 21 (số tháng 12 năm 2001, nam California, USA) ông Nguyễn văn Tuấn có đặt lại vấn đề nguồn gốc (Tàu) của dân tộc và văn minh Việt Nam sau khi ông đọc cuốn "Địa đàng ở phương Đông" của Stephen Oppenheimer. Với nhiều điểm mới dựa trên sự tổng hợp tài liệu nhiều ngành (khảo cổ học, ngữ học, di truyền học, dân tộc học) và kết quả nghiên cứu của chính Oppenheimer,...

Chi tiết

ƯỚC MUỐN KHÔI PHỤC MỘT LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG

Đăng lúc: 2014-12-15 06:44:47 - Đã xem: 1858

Cuối tháng 10 năm 2012, ông Lê Đức Chắn, một chủ lán thuyền lớn ở thôn Cống Mương (phường Phong Hải, TX Quảng Yên) đến Phòng Văn hoá và Thông tin thị xã nộp đơn xin công nhận làng nghề đóng tàu thuyền truyền thống phường Phong Hải.

Kèm theo đơn là hai bản danh sách, một là tên 32 chủ lán thuyền hiện đang hoạt động ở thôn Cống Mương, phường Phong Hải, thôn Bến Đò, phường Nam Hoà và phường Hà An (TX Quảng Yên). Theo ông, vào thời gian nhiều việc, 32 lán thuyền này có tới hơn 1.000 thợ thuyền lành nghề đóng và sửa tàu, thuyền, với mức lương khoảng trên 7 triệu đồng người/tháng. Bản danh sách thứ hai gồm 23 lán thuyền do các thợ thuyền của làng nghề Phong Lưu nay đang truyền nghề và mở lán đóng tàu thuyền ở các địa phương khác trong, ngoài tỉnh.

Ông Chắn còn cho biết, ông và các cộng sự vừa sưu tầm được một tấm bia đá khắc chữ nho ở đền thờ Thánh sư của làng nghề đóng thuyền gỗ xã Phong Lưu xưa; đền thờ nay không còn và ông đề đạt nguyện vọng của những người thợ thuyền ở xã Phong Lưu (nay là các phường Phong Hải, Phong Cốc, Nam Hoà, Hà An), muốn được trên công nhận làng nghề đóng tàu thuyền gỗ và phục dựng lại đền thờ Thánh sư tổ nghề đóng thuyền để giáo dục truyền thống và động viên thế hệ trẻ nối nghề ông cha, giải quyết việc làm, phát triển kinh tế quê hương...

Bia ở đền thờ Tổ làng nghề Phong Lưu.
Bia ở đền thờ Tổ làng nghề Phong Lưu.

Nguyện vọng của 55 lán tàu thuyền với hàng ngàn thợ thuyền là con cháu Tiên công mở đất ở khu đảo Hà Nam (TX Quảng Yên) muốn dựng lại đền thờ Tổ nghề và được Uỷ ban nhân dân tỉnh công nhận đây là làng nghề truyền thống...

Hôm sau, chủ nhật, tôi đến nhà ông Chắn ở thôn Cống Mương, phường Phong Hải. Tôi thích thú ngắm nghía ngôi nhà gỗ lim 5 gian, bề thế thuộc hạng nhất nhì ở đảo Hà Nam. Ngôi nhà mới được dựng, kiến trúc đúng theo lối nhà gỗ cổ. Hiệu quả làng nghề hiện hữu. Ông Chắn rút điện thoại gọi 4 thanh niên lực lưỡng khệ nệ khênh đến cửa nhà một tấm bia đá hình chữ nhật nằm ngang có kích thước 1,4 mét x 0,51 mét. Nội dung bia khắc chữ Hán, có 3 chữ mờ khó đọc, nội dung tạm dịch như sau: “Thường nghe: trăm nghề phải có thầy, nghề đóng thuyền cũng thế. Dân lợi do có thuyền bè lưu thông, thật là ân trạch của bậc tiền bối truyền thụ cho cái tinh xảo đó.

Tháng 9 năm Tự Đức thứ 28 (1875), thợ thuyền lành nghề Lê Kỳ Đoài hội họp thợ thuyền tại phía đông đình Đăng Cốc, đó là nơi thờ tự tổ nghề. Khâm mệnh quan tỉnh Hồ Đại nhân, lo liệu nên chọn được đất tốt chuyển về đây để xây đền thờ tổ nghề đóng thuyền. Mong các vị tiền bối truyền thụ kỹ nghệ đóng thuyền.

Vũ Công Tống, hiệu Phúc Tài; Vũ Công Tống, hiệu Đình Nghiêm; Vũ Công Tư, hiệu Đình Vân; Nguyễn Tiến Sĩ, hiệu Phúc Đức; Lê Công Dự; Vũ Công Ký”.

Mô hình thuyền ba vát của làng nghề Phong Lưu.
Mô hình thuyền ba vát của làng nghề Phong Lưu.

Qua nội dung tấm bia khắc cách đây 138 năm ghi sự kiện dựng lại đền thờ Tổ nghề ở xóm Đông làng Phong Lưu và danh sách thợ thuyền hiện nay, tôi thấy làng nghề đóng thuyền gỗ ở xã Phong Lưu có thể được hình thành từ hơn 400 năm trước. Thợ thuyền của làng nghề chủ yếu là hậu duệ của các Tiên công dòng họ Vũ (thuỷ tổ Vũ Song), họ Lê (thuỷ tổ Lê Khép, Lê Mở), họ Nguyễn (thuỷ tổ Nguyễn Phúc Cốc, Nguyễn Phúc Thắng, Nguyễn Phúc Vinh)...

Ông Chắn dẫn tôi đi xem mô hình hai con thuyền ba vát có hai buồm cánh dơi truyền thống của cư dân vùng sông nước Bạch Đằng. Đó là một con thuyền vận tải, một con thuyền chã tôm dài chừng 1,3 mét. Ông Chắn say mê giới thiệu các cấu kiện trên con thuyền thu nhỏ: lườn thuyền, mạn thuyền, khoang lái, khoang mũi, khoang chở hàng, bánh lái lòng, bánh lái mũi, cột buồm lòng, cột buồm mũi, buồm lòng, buồm mũi hình cánh dơi bằng vải diềm bâu nhuộm đâng v.v..

Ông Chắn có vẻ rất tự hào khi nói về tính năng của con thuyền ba vát chạy bằng hai buồm cánh dơi quê ông, nó có thể tiến lên phía trước cả khi ngược nước, ngược gió. Rồi ông giới thiệu cách chạy xuôi gió (vật buồm cánh tiên), cách chạy ngang gió (buồm pha chằng) và chạy vát khi ngược nước, ngược gió. Tôi giật mình nghĩ tới những con tàu gỗ thời trung đại ở phương Tây và Trung Hoa chạy bằng nhiều cánh buồm vuông, nhưng chúng không thể tiến lên phía trước khi ngược nước và ngược gió, muốn tiến lên phải dùng sức của rất nhiều người chèo. Kể cả những con thuyền mành, thuyền vỏ dưa, thuyền lườn mòi của cư dân vùng châu thổ sông Hồng và người dân biển suốt dải miền Trung, thuyền chạy bằng buồm cánh kẹo, mỗi khi ngược gió đều phải dùng sức người chèo hoặc lên bờ kéo thuyền mà đi. Phải chăng, những con thuyền có thể chạy ngược gió bằng cánh buồm này đã từng làm nên chiến thắng Bạch Đằng năm Mậu Tý 1288 chăng? - Tôi tự hỏi.

Thăm lán thuyền ở ngay sau ngôi nhà gỗ to đẹp của ông Chắn, hàng chục thợ thuyền đang làm việc. Lán đang sửa chữa 5 con tàu gỗ và đang vào lườn đóng mới hai con tàu. Nhìn về hai phía từ lán ông Chắn, ven bờ sông Chanh có 12 lán đóng tàu thuyền với hàng trăm thợ thuyền đang sửa chữa và đóng mới hàng trăm tàu, thuyền. Những tiếng khoan, tiếng búa, tiếng người nói sôi động cả làng nghề đóng tàu thuyền ở Cống Mương. Ông Chắn kể: Ông cha chúng tôi ngày xưa ghép ván đóng thuyền bằng dây mây chứ không dùng đinh. Người thợ dùng khoan tre khoan lỗ ở mặt trong của các tấm ván, rồi dùng dây mây đã tuốt lấy cật, hong gác bếp, ngâm nước vôi cho mềm rồi luồn qua các lỗ khoan thít dây mây và dùng nêm ghép chặt các mảnh ván lại với nhau. Cứ như thế ghép lườn thuyền, mạn thuyền. Cạo vỏ cây sắn làm phoi sảm mạch ván. Lấy vỏ con hà cồn dưới sông Chanh nung lửa tán nhỏ thành vôi, sau đó dùng dầu trẩu trộn với bột vôi hà, dùng chày gỗ giã nhuyễn thành vôi hà để chít vào các mạch ván thuyền. Khi hạ thuỷ phoi sảm trương lên bít kín mạch ván, vôi hà ăn vào gỗ và cứng như đá, nước không thể ngấm vào trong thuyền. Tôi thầm ước, giá như còn một con thuyền ván đóng bằng mây ngày xưa của các cụ để trưng bày ở Bảo tàng Bạch Đằng Quảng Yên thì quý hoá biết bao nhiêu…

Đến chỗ đang ghép lườn hai con tàu đóng mới, ông Chắn chỉ con ván nằm giữa lườn tàu và gọi là con ván cái. Chọn con ván cái phải rất kỹ, thường là gỗ táu, hoặc xăng lẻ, gỗ phải già, không có sâu, hà, không có khoáy hầu, nếu có khoáy hầu, con tàu hoặc con thuyền đó sẽ “phản chủ”, khó điều khiển con thuyền. Rồi ông kể hàng loạt kỹ thuật đóng hai con tè; ghép ván lườn; kỹ thuật vào ván làm mạn tàu thuyền, ghép con trạch; kỹ thuật đóng thang thuyền; cong thuyền v.v.. Ông nói: Cái cốt lõi làm ra một con tàu, thuyền chắc chắn, chạy đằm và nhẹ là ở ván thuyền, bộ khung xương thuyền và kỹ thuật đóng thuyền của người thợ. Thang thuyền thì có thang ngang, dừng, tài bàn; thang dọc thì có cong song tử, con trạch; cong thuyền thì có cong lườn, cong mạn. Rồi khoang mũi, khoang chở hàng, khoang lái, khoang ở v.v.. và rất nhiều cấu kiện khác bằng các từ chuyên môn nghề nghiệp chỉ người thợ thuyền mới thuộc. Ông còn kể đến các kiêng kỵ của làng nghề khi đóng một con thuyền hay con tàu từ khi phạt mộc làm con ván cái đến khi hạ thuỷ. Không được đóng đinh từ ván cái sang con tè, hay đàn bà con gái cấm kỵ đi qua con ván cái khi phạt mộc v.v..

Ông Chắn cho biết ngày nay người ta chủ yếu đóng tàu gỗ gắn máy thuỷ, nhưng ở chỗ ông vẫn giữ kỹ thuật và những kiêng kỵ truyền thống của nghề đóng thuyền ba vát để đóng những con tàu mới, nên các con tàu rất chắc chắn và chạy nhanh, chịu được sóng gió. Tôi tới lán thuyền của ông Lê Công Khang, thôn Bến Đò, phường Nam Hoà. Ở lán đang đóng một con tàu gỗ lớn, một tàu nhỏ và sửa chữa hai con tàu. Ông Khang chỉ con tàu lớn đang đóng, cho biết thiết kế con tàu gỗ này được Sở Giao thông phê duyệt, nhưng đáy tàu thiết kế kiểu lườn mòi, nên khi có sóng biển, tàu chạy bị trành, lắc, sức chở không nhiều. Nhưng cũng kích thước và khối lượng gỗ như thế, áp dụng kỹ thuật đóng thuyền truyền thống ở đây, lườn tàu được làm đáy bằng, chỉ mòi phần mũi tàu, con tàu chạy sẽ đằm hơn trên sóng biển và có sức chở nhiều hơn, phù hợp với nhu cầu của người dân. Có lẽ vì vậy làng nghề nơi đây rất có uy tín với những người làm nghề sông nước vùng ven biển Đông Bắc và miền Trung, rất đông khách về đây đặt đóng tàu thuyền...

Nguyện vọng của 55 lán tàu thuyền với hàng ngàn thợ thuyền là con cháu Tiên công mở đất ở khu đảo Hà Nam (TX Quảng Yên) muốn dựng lại đền thờ Tổ nghề và được Uỷ ban nhân dân tỉnh công nhận đây là làng nghề truyền thống để truy ơn Tổ nghề, trao đổi với nhau kinh nghiệm kỹ thuật, hỗ trợ lẫn nhau mở rộng làng nghề, giải quyết việc làm cho cư dân trong vùng. Việc công nhận làng nghề truyền thống rất phù hợp với Thông tư số 116/2006/TT-BNN ngày 18 tháng 12 năm 2006 của Bộ Nông Nghiệp. Một nguyện vọng thiết thực trong công cuộc xây dựng nông thôn mới và tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc. Tôi tin làng nghề đóng tàu thuyền truyền thống của xã Phong Lưu xưa sẽ mãi trường tồn và phát triển bên dòng sông Bạch Đằng huyền thoại.

Theo: Lê Đồng Sơn

CBN sưu tầm & giới thiệu

video tham khảo


Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp