• Pic Mgmt

    VỊ VUA VIỆT ĐẦU TIÊN TUẦN THÚ BIỂN ĐÔNG LÀ AI?

    Trong lịch sử, Lý Anh Tông chính là vị vua Việt đầu tiên tuần thú biển Đông, xem xét tình hình để có phương sách bảo vệ chủ quyền trên vùng biển đảo rộng lớn...

  • Pic Mgmt

    CHÙA BÀ ĐANH (HÀ NỘI)

    Chùa và Tu Viện Châu Lâm dành cho người Chăm đã được xây dựng hơn 1000 năm, lại phải trải qua nhiều lần di chuyển, thay đổi. Vì thế, tại vị trí của chùa, những hiện vật nào chứng tỏ dấu ấn của người Chăm là rất mơ hồ...

  • Pic Mgmt

    VĂN TẾ CAO BÁ QUÁT

    Bài viết của nhà văn Xuân Cang (đọc tại lễ kỷ niệm 150 năm Danh nhân Cao Bá Quát qua đời, tại quê hương làng Sủi -Phú Thị- Gia Lâm- Hà Nội, ngày 2-3 âm lịch, năm Ất Dậu 2005)...

  • Pic Mgmt

    HỌP MẶT ĐẠI DIỆN CÁC CHI HỌ PHÍA NAM

    Tham dự cuộc gặp mặt lần này có sự tham dự của khoảng gần 50 đại biểu của 16 dòng họ phía Nam. Theo ông Võ Ngọc An - Viện phó Viện Lịch Sử Dòng Họ cho biết: Phía Nam có khoảng trên 350 dòng họ (số liệu của Chi cục thống kê TPHCM). NNC Vũ Hiệp cho rằng chỉ có khoảng 300 dòng họ...

  • Pic Mgmt

    GIA PHẢ - CÁCH TIẾP CẬN MỚI

    Như chúng ta đều biết, Viện Nghiên cứu Hán Nôm là nơi lưu giữ một số lượng gia phả viết bằng chữ Hán Nôm lớn nhất trong cả nước. Mới đây, Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Oanh đã thống kê được 264 cuốn gia phả hiện đang có tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm; hầu hết số gia phả này đều là bản chép tay...

  • Pic Mgmt

    CAO BÁ QUÁT BÚT TÍCH & CÂU ĐỐI

    Năm 2007, trong dịp về thăm quê nhá, tôi có đến thăm cụ Nguyễn Huy Thuân, người cán bộ lão thành cách mạng của Làng Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội. Cụ đã cho tôi xem tư liệu do cụ lưu giữ 02 vế câu đối là bút tích của danh nhân Cao Bá Quát...

  • Pic Mgmt

    BÁO CÁO CHI TIẾT KẾT QUẢ TÌM MỘ THƯỢNG TƯỚNG QUÂN TRIỀU TRẦN - HÀ MẠI (1334-1410)

    Xin Hội nghị cho phép tôi được thay mặt những thành viên tham gia chương trình tìm mộ Tướng quân Hà Mại được trình bày bản báo cáo khoa học của đề tài khoa học “Tìm mộ Thượng tướng quân triều Trần Hà Mại” như sau:

  • Pic Mgmt

    BÍ ẨN PHO TƯỢNG LẠ Ở CHÙA BỘC

    Không cao lớn kỳ vĩ, cũng không độc đáo về mặt kiến trúc, cũng không được tạc từ những chất liệu quý báu nhưng hàng trăm năm nay, bức tượng Đức Ông ở chùa Bộc vẫn được người ta nói đến là bức tượng lạ, hay bức tượng thiêng. Nguồn gốc của pho tượng này luôn là đề tài khám phá tìm hiểu của không chỉ nhà nghiên cứ lịch sử mà còn của quan quản lý nhà chùa.

  • Pic Mgmt

    Trống đồng Đông Sơn vừa phát hiện ở Timor Leste

    Có thể khẳng định 99,99% hiện vật mới phát hiện ở Timor Leste là trống đồng Đông Sơn, vốn là một biểu tượng cho văn hóa Đông Sơn (700TCN-100) của người Việt cổ...

  • Pic Mgmt

    NHỮNG NGƯỜI VIẾT GIA PHẢ...

    16 năm qua, từ khoảng sân nhỏ của ngôi nhà đầu đường Bà Huyện Thanh Quan, quận 1, TP.HCM, tách khỏi đời sống đô thị sôi động, những người viết gia phả đã giới thiệu hơn 100 bộ gia phả, nhiều tư liệu, hồi ký giá trị cho các dòng họ và cũng truyền nhiệt huyết dựng phả cho hàng trăm người trẻ quan tâm đến gia phả học...

  • Pic Mgmt

    CHÙA BÁO ÂN

    Báo Ân Tự là tên chữ một ngôi chùa lớn thời Trần, nay chỉ mới khôi phục được một phần. Xếp hạng: Di tích lịch sử văn hóa (ngày 3-9-2003). Lễ hội hàng năm tổ chức vào ngày 14 tháng 4 âm lịch. Địa chỉ: thôn Quang Trung, xã Dương Quang, huyện Gia Lâm, Hà Nội...

  • Pic Mgmt

    PHONG TỤC THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA VIỆT NAM

    ...Các gia đình Việt Nam thường có bàn thờ tổ tiên, to hay nhỏ tùy hoàn cảnh từng nhà nhưng cần đặt ở nơi cao ráo, sạch sẽ, có bày bát hương, lọ hoa để cúng bái những ngày giỗ Tết. Những nhà có điều kiện rộng rãi thì thường bố trí bàn thờ tổ tiên ở nơi đẹp đẽ nhất. Trên bàn thờ đặt ba bát hương, hai lọ hoa, những tấm ảnh của những người thân đã mất, hai cái đĩa đẹp để bày đồ cúng, một chai rượu, bộ ấm chén v..v...

  • Pic Mgmt

    TOÀN CẢNH VÒNG SƠ TUYỂN VIETNAM

    Hành trình tìm kiếm và tuyển chọn tài năng của cuộc thi Tìm kiếm tài năng - Vietnam's Got Talent đã chính thức bước đến những trận tuyển cuối cùng ở hai thành phố lớn nhất cả nước : Hà Nội và TP.HCM, thu hút hàng ngàn thí sinh đến dự thi. Diễn ra trong hai ngày 22 và 23/8, vòng sơ tuyển tại Hà Nội chứng kiến sự xuất hiện của nhiều gương mặt tiềm năng và đầy hứa hẹn. Bên cạnh đó, vòng tuyển sinh tại Hà Nội cũng có sự góp mặt những tài năng chưa một lần xuất hiện ở sân khấu Vietnam’s Got Talent như...

  • Pic Mgmt

    HÁT DẬM QUYỂN SƠN (HÀ NAM)

    Hát Dậm (hay còn gọi là hát Dặm) – loại hình ca múa nhạc độc đáo chỉ có ở làng Quyển Sơn, xã Thi Sơn, huyện Kim Bảng (Hà Nam). Trải qua hàng trăm năm, hát Dậm có những nét độc đáo riêng. Đến nay những điệu hát Dậm được các nghệ nhân đem đi giới thiệu tại 16 quốc gia trên thế giới...

  • Pic Mgmt

    THÀNH CÔNG & LAN TỎA

    Chuỗi 3 sự kiện văn học quốc tế là hội nghị quảng bá văn học lần thứ III, liên hoan thơ châu Á Thái Bình Dương lần thứ II và Ngày Thơ Việt Nam lần thứ XIII đã thành công tốt đẹp. Các sự kiện diễn ra trong gần một tuần trở thành một điểm nhấn đầu xuân đầy tính văn hóa ở một thủ đô văn hóa đã khiến Hà Nội và các tỉnh lân cận tưng bừng trong không khí văn học, cho chúng ta có quyền lạc quan nghĩ đến những “vụ mùa” văn học thấp thoáng những dự báo bội thu...

Chi tiết

KỲ LẠ LÀNG CỔ PHONG LƯU

Đăng lúc: 2015-01-05 21:59:21 - Đã xem: 1816

Lời Tòa soạn: Có những ngôi làng có lối sống, văn hóa đặc trưng và kiến trúc hiếm gặp; có những ngôi làng là đất địa linh nhân kiệt, nơi chôn nhau cắt rốn của những tên tuổi lẫy lừng; có những ngôi làng là đất học lừng danh...

Hào kiệt Bích La Đông
Những ngôi làng đặc biệt: Đệ nhất bát danh hương

Cự Đà - cách trung tâm Hà Nội chừng 20 km - là một ngôi làng cổ kỳ lạ. Từ lai lịch, phong cách kiến trúc độc nhất vô nhị đến nếp sống rất “làng” nhưng đầy chất phong lưu.
 
Khác với làng cổ Đường Lâm (thị xã Sơn Tây, Hà Nội) thiên về lối sống nông nghiệp, làng cổ Cự Đà (xã Cự Khê, huyện Quốc Oai, TP Hà Nội) là một bảo tàng sống về làng nghề ven đô. Ngôi làng này sớm tiếp thu nền văn minh, tân tiến, thậm chí còn đổi mới hơn cả những thị dân chính hiệu.

Làng văn minh hơn… phố!

Cư dân của làng Cự Đà không chỉ sống sung túc bằng nghề làm tương, miến truyền thống mà người làng này học hành, đỗ đạt cao và có tài kinh doanh hiếm có.

Phong cách kiến trúc Việt cổ kết hợp phương Tây độc đáo ở làng Cự Đà

Theo cụ Vũ Văn Thân (80 tuổi, Phó Ban Bảo vệ di tích làng Cự Đà), những tài liệu khảo cứu lịch sử và gia phả các dòng họ ở đây cho thấy làng Cự Đà đã hình thành từ 4 thế kỷ trước do các hoàng thân trong gia tộc chúa Trịnh khởi lập. Sau đó, các nhà tư sản tài ba như Cự Doanh, Cự Chân, Cự Phát… (chủ những xưởng dệt, nhà máy, tiệm buôn, hãng vận tải lớn của Hà Nội giai đoạn 1920-1940) đã thổi hồn văn minh vào ngôi làng này. Người dân tự hào về làng Cự Đà đến nỗi khi ra Hà Nội lập hiệu, tạo được uy tín, tất cả đều lấy tên làng ghép với tên mình. “Những nhà tư sản nổi tiếng của Hà Nội thời ấy mà có tên bắt đầu bằng chữ Cự là người ta biết ngay quê ở làng Cự Đà chúng tôi” - cụ Thân giải thích.

Những bậc cao niên của làng Cự Đà có thể kể vanh vách câu chuyện về những doanh nhân Cự Đà khiến ngay cả người Pháp một thời cũng phải vị nể. Nhà tư sản Vũ Tư Đường (Cự Đường) trở thành một doanh nhân nổi tiếng trong ngành bất động sản, sau khi vay tiền từ Hãng Tín dụng nhà đất Crédit Foncier de l’Indochine của Pháp và xây dựng một dãy nhà đến 20 căn ở phố Bờ Sông, ngay dưới chân cầu Doumer (cầu Long Biên ngày nay) để kinh doanh. Sau này, cụ Vũ Tư Đường mở thêm cả ngành kinh doanh vận tải cũng làm ăn phát đạt.

Theo cụ Vũ Văn Thân, chính cụ Cự Đường là người đã đưa ra ý tưởng đánh số các ngôi nhà trong làng cũng như đưa điện về Cự Đà từ những năm 1940. Hồi ấy, nhiều nơi ở Hà Nội và Hà Đông còn chưa có điện nhưng Cự Đà đã có đường điện 12 cột chạy quanh làng. Các cột điện này làm bằng hợp kim đúc từ gang do người Pháp sản xuất, vốn chỉ được dùng trong các tòa phủ sứ của người Pháp.

Giao thoa văn hóa Đông - Tây

Nếu như làng cổ Đường Lâm nổi tiếng nhờ kiến trúc nhà kiểu nông thôn “ba gian hai chái” bằng vật liệu đá ong của vùng cận trung du thì Cự Đà mang phong cách làng nghề ven đô, ven sông điển hình theo kiến trúc Pháp pha trộn với kiểu nhà Việt cổ truyền thống. Thời vàng son, làng Cự Đà từng có cả trăm ngôi nhà cổ. Thế nhưng, hiện nay chỉ còn lưu giữ được khoảng 50 ngôi nhà có tuổi đời hàng trăm năm mang lối kiến trúc độc và lạ. Với thiết kế 2 tầng, có ban công, mang phong cách phương Tây nhưng nhiều ngôi nhà trong làng lại có mái hiên vút cong như mái đình. Ngoài hệ thống “nhà Tây” như cách gọi ở đây, người Cự Đà dù thành danh, giàu có vẫn giữ những ngôi nhà ba gian bằng gỗ lợp ngói ta, có sân lát gạch.

“Điều lạ lùng là phong cách Pháp cổ điển không hề đối lập với phong cách của những ngôi nhà truyền thống của cư dân nông nghiệp. Trái lại, nó tạo ra một kiểu kiến trúc không giống bất cứ ngôi làng nào trên đất nước Việt Nam” - cụ Vũ Văn Thân nhận xét.

Đi dọc các con đường từ đình làng tỏa về các thôn, xóm và ngõ của làng, người ta vẫn nhận ra được quy hoạch “xương cá” phổ biến. Trong làng vẫn giữ được một số con đường gạch lát nghiêng, nhiều con ngõ vẫn còn cổng. Những người cao tuổi ở Cự Đà kể lại trước đây, cứ đến 21 giờ, các cổng ngõ được khóa lại. Lúc này, các đội trường tuần thay phiên nhau trực để giữ trật tự, chống nạn trộm cắp.

Theo ông Trịnh Đình Sủng, chủ nhân ngôi nhà cổ hơn 200 năm tuổi, làng Cự Đà còn lưu được nhiều dấu tích như cột cờ, đôi tượng cóc và một đàn tế nằm đối diện nhà Thọ. Tất cả đều làm bằng vật liệu đá xanh. Đình làng này từ hàng trăm năm trước đã có nhà Thọ, kiểu như một “hội đồng nhân dân” ngày nay.

Nỗi lo lạnh nhạt với vốn cổ

Những người sống lâu năm trong làng không khỏi ngậm ngùi khi chứng kiến ngôi làng ven sông Nhuệ này đang phải chống chọi với cơn lốc đô thị hóa suốt chục năm nay. Nhiều nhà cổ đã bị đập bỏ để xây nên những ngôi nhà cao tầng bằng bê-tông hiện đại.

Nhà giáo Trịnh Cơ, một trong những hậu duệ của dòng họ Trịnh khởi lập làng Cự Đà, cho biết: Cự Đà trước đây là đất học, đất phát. Nhiều người thành đạt, học hành giỏi giang hiếm có đã giúp Cự Đà trở thành ngôi làng địa linh nhân kiệt. Cho đến tận bây giờ, truyền thống hiếu học của con em làng Cự Đà vẫn cứ là một giá trị bất biến tồn tại dưới từng nếp nhà.

Trước đây, người Cự Đà học hành, đỗ đạt thành tài ở Hà Nội rồi mang tiền về xây dựng làng nhưng ý thức giữ gìn vốn cổ rất cao, còn giờ đây nỗi lo của những bậc cao niên là thỉnh thoảng lại có một ngôi nhà cổ bị phá bỏ. Thế nên, chính những người Cự Đà vài năm đi nước ngoài về cũng phải giật mình xót xa vì ngày càng không nhận ra ngôi làng cổ kính, trầm mặc của họ ngày nào.
 
Dân gian có câu “tương Cự Đà, cà Khúc Thủy”, ngụ ý nghề làm tương ở Cự Đà nổi tiếng trong các vùng quê, còn cà trồng ở Khúc Thủy cũng vang danh. Giờ ở Cự Đà chỉ còn lác đác vài nhà làm tương, nghề làm miến dong cũng chỉ còn sống được cầm chừng.
 
Kỳ tới: Đệ nhất bát danh hương
Bài và ảnh: MẠNH DUY

CBN sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp