• Pic Mgmt

    ĐÀN ĐÁ CỔ 3000 NĂM TUỔI

    Chiều 29/5, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Đăk Nông Nguyễn Anh Bằng cho biết: Từ nguồn tin người dân ở xã Long Sơn, huyện Đăk Mil phát hiện hai bộ đàn đá cổ, thực hiện sự chỉ đạo của lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, Bảo tàng tỉnh đã tiến hành khảo sát thực địa, thu thập thông tin tại cơ sở...

  • Pic Mgmt

    GIẢI MÃ DỊCH LÍ & CHỮ VUÔNG...

    …những bằng chứng cho thấy rằng chính người Lạc Việt đã sáng tạo nên hệ thống dịch lí và chữ vuông. Do hoàn cảnh lịch sử, câu chuyện ấy đã được kể lại hoặc là mơ hồ hoặc là dưới tên của dân tộc khác. Tuy nhiên, tổ tiên người Việt đã khéo léo cất dấu cái văn hóa huyền vĩ của mình dưới những cách thức khác nhau của ngôn ngữ…

  • Pic Mgmt

    TRỐNG ĐỒNG TƯỢNG VỊT 2.000 NĂM TUỔI ĐỘC NHẤT VIỆT NAM

    Với 4 khối tượng vịt trên mặt, trống đồng Cẩm Giang (Thanh Hóa) được đánh giá là độc và đẹp nhất Việt Nam, biểu tượng của nền văn hóa Đông Sơn. Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa đang trưng bày hàng trăm chiếc trống đồng cổ, trong đó độc đáo nhất là trống đồng tượng vịt Cẩm Giang được công nhận bảo vật quốc gia vào ngày 30/12/2013...

  • Pic Mgmt

    XÓT XA LĂNG MỘ VUA TRẦN ANH TÔNG....

    Con đập Trại Lốc và sự vô tình của con người đã nhấn chìm luôn những bí ẩn thú vị về cuộc đời và cái chết của một vị vua oai hùng trong lịch sử Đại Việt. Đứng trên đập Trại Lốc, ông Nguyễn Hữu Tâm chỉ tay ra bốn hướng, mô tả dãy núi trùng điệp bao quanh hồ Trại Lốc rộng mênh mông. Xưa kia, giữa dãy núi trùng điệp ấy, có một thung lũng hữu tình, với con suối uốn lượn chảy qua. Giữa thung lũng, cạnh con suối, nổi lên một quả đồi nhỏ có tên là đồi Trán Quỷ...

  • Pic Mgmt

    NGÂN HÀNG DỮ LIỆU DI SẢN

    Ý tưởng thành lập Ngân hàng dữ liệu văn hoá phi vật thể các dân tộc Việt Nam đã được manh nha từ đầu những năm 90 với các tác giả như GS.TS Tô Ngọc Thanh, GS. Nhạc sĩ Nguyễn Xinh, TS. Hoàng Sơn... Các giai đoạn thử nghiệm được mở đầu vào năm 1994 với "Chương trình điều tra cơ bản về văn hoá các dân tộc Việt Nam" do Viện nghiên cứu Văn hoá Nghệ thuật nay là Viện Văn hoá Nghệ thuật Việt Nam tiến hành. Đến năm 2004 những điều kiện trong ý tưởng đó đã trở thành hiện thực đó là Trung tâm dữ liệu di sản văn hoá của Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (trước là Viện Văn hoá Thông tin - Bộ Văn hoá Thông tin)...

  • Pic Mgmt

    TÁC DỤNG CHỮA BỆNH CỦA CÂY LÁ KHỈ

    Thứ nhất, cây hoàn ngọc đỏ (cây xuân hoa lá hoa), là cây bụi, cao từ 0,6 đến 1,5m, sống lâu năm. Lúc còn non, thân trơn nhẵn, màu hơi vàng hồng, lá đơn, nguyên, mọc đối, cuống lá dài, phiến lá hình mũi mác. Lá non có vị chát, hơi chua, thường được dùng ăn kèm với thịt, cá như một loại rau gia vị để giúp cho việc tiêu hóa tốt, tránh đầy bụng, sôi bụng, đau bụng...

  • Pic Mgmt

    VIETNAM"S GOT TALENT 2014

    ...Trong tập 6 “Vietnam's Got Talent 2014”, tiết mục tứ tấu đặc biệt của 4 chị em với ca khúc “Lý kéo chài” đã khiến nhiều người bất ngờ, thích thú. Sự kết hợp khéo léo giữa âm nhạc dân tộc và những âm điệu mạnh mẽ, hiện đại, nghệ thuật tạo beat bằng những chiếc cốc đã hoàn toàn thuyết phục các vị giám khảo lẫn khán giả theo dõi. Đặc biệt, Thành Lộc đã nhanh tay bấm nút vàng, đưa thẳng 4 chị em vào Bán kết mà không cần suy nghĩ quá nhiều...

  • Pic Mgmt

    TÌM HIỂU NGUỒN GỐC CÁC DÒNG HỌ VIỆT NAM

    Muốn hiểu về nguồn gốc các dòng họ Việt Nam, cần phải tìm hiểu lịch sử dân tộc Việt. Theo cổ sử Việt, các dân tộc Bách Việt gồm nhiều bộ tộc Việt cổ, họ sống trải rộng khắp vùng phía Nam sông Dương Tử, xuống hết phía Nam lục địa Trung Hoa, cho đến tận miền trung Việt Nam ngày nay (phụ lục, bản đồ)...

  • Pic Mgmt

    LỊCH SỬ VIỆT NAM THỜI PHONG KIẾN

    Nhận thấy các điểm khác biệt quan trọng giữa các nhóm tộc Việt, các học giả Trung Quốc đã cố gắng phân loại các nhóm Việt khác nhau, thường dựa trên phép gọi tên của các học giả Hán cổ hơn. Ở phía Nam vùng Quảng Đông, Quảng Tây, vùng đất mà từ thời nhà Tần đã được gọi là Lĩnh Nam, người Hán đã xác định các nhóm với tên: Dương Việt, Nam Việt, Tây Âu, Lạc Việt, Ư Việt, Điền Việt, Dạ Lang .v.v..

  • Pic Mgmt

    LÊN BẮC VỀ NAM

    Lời giới thiệu: Thượng tọa Thích Viên Như (Viên Như) hiện là sư trụ trì chùa Linh Sơn, Đà Lạt. Thầy là người rất tâm huyết với văn hóa dân tộc. Tôi xin trân trọng giới thiệu nội dung bài viết LÊN BẮC VỀ NAM để mọi người tham khảo.

  • Pic Mgmt

    KỂ CHUYỆN NGÀY XƯA

    Cao Bá Nghiệp: Nhân kỷ niệm 20 năm ngày mất của cố thi sĩ, nhà báo, nhà văn Thao Thao (Cao Bá Thao: 1909-1994) - Tôi xin kể cho bà con cô bác nội ngoại dòng họ Cao cùng quý vị & các bạn gần xa nghe tôi kể về những kỷ niệm xưa, về một thời không thể nào quên...

  • Pic Mgmt

    ĐẤT & NGƯỜI DỰNG NGHIỆP VƯƠNG TRIỀU TRẦN

    Những ngày này, trên kênh VTV1 Đài Truyền hình Việt Nam đang chiếu bộ phim “Thái sư Trần Thủ Độ”. Các tập mở đầu là những diễn biến phức tạp, đầy sóng gió về cuộc đời của vua Lý Cao Tông. Những mưu mô toan tính cá nhân, ích kỉ của hoàng hậu cùng các quan đại thần cơ hội, bất tài nhà Lý mạt. Những hoạt động sôi nổi, khẩn trương, hừng hực khí thế chuẩn bị cho mưu sự lớn của họ Trần, đứng đầu là Trần Lý và những người con của ông là Trần Tự Khánh, Trần Thừa, Trần Thị Dung cùng Trần Thủ Độ,...

  • Pic Mgmt

    ĐẶNG TỘC ĐẠI TÔNG PHẢ

    “Đặng Tộc Đại Tông Phả” do Yên Quận công Đặng Đình Thự biên tập, Tiến sĩ Quốc lão Đặng Đình Tướng tục biên, Thái Nhạc Quận công Đặng Sĩ Hàn tục biên, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng phả học Việt Nam Nguyễn Văn Thành biên khảo và giới thiệu...

  • Pic Mgmt

    TS CAO ĐÌNH HÙNG - TẤM GƯƠNG NGƯỜI LÀM KHOA HỌC

    CBN giới thiệu: Cao Đình Hùng sinh năm 1974, tại xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế trong một gia đình nông dân nghèo. Anh đã tự vượt lên chính mình bằng tất cả nghị lực & trí tuệ của mình. Tốt nghiệp khoa Sinh học, Đại học Khoa học Huế năm 1996, tiếp đó tốt nghiệp Đại học Sư phạm Huế, chuyên ngành tiếng Anh năm 1997. Năm 1998, Hùng được nhận về làm việc tại Viện Sinh học Tây Nguyên (đóng ở thành phố Đà Lạt)...

  • Pic Mgmt

    BẨY NÀNG CON GÁI CỦA EVA

    Tựa đề rất thơ này là tên của một cuốn sách khoa học phổ thông hết sức hấp dẫn về di truyền học. Tác giả của nó là một nhà bác học nổi tiếng kiêm… phóng viên truyền hình, vì thế chắc chắn ông rất biết cách viết sách như thể kể một câu chuyện, ly kỳ và cuốn hút. Câu chuyện mở đầu bằng một sự kiện rất “giật gân”...

Chi tiết

DÒNG HỌ DUY NHẤT CÓ NGHỀ LÀM GIẤY SẮC PHONG

Đăng lúc: 2015-02-20 16:45:48 - Đã xem: 1941

Cách đây 300 năm, dòng họ Lại ở Nghĩa Đô, ngoại thành Hà Nội được chúa Trịnh Tráng giao cho đặc ân làm giấy sắc. Nguyên liệu là cây dó Lâm Thao, qua nhiều công đoạn chế biến cầu kỳ trở thành loại giấy đẹp có sức bền hàng trăm năm. Ngày nay, dòng họ làm giấy sắc vinh quang một thời chỉ còn lại hai nghệ nhân là cụ Lại Thị Phượng và cụ Lại Thế Bàn đều ở tuổi xưa nay hiếm.


Từ thế kỷ XI giấy Lĩnh Nam đã được ca ngợi là một sản phẩm quý không kém gì giấy của Trung Quốc. Vua Lý đã dùng làm quà tặng cho sứ giả nhà Tống.

Kể từ đó nghề làm giấy thủ công nước ta đã có lịch sử tám, chín trăm năm, nhưng nghề làm giấy sắc cho nhà vua phong công, phong thần thì mới có khoảng 300 năm nay. Sản phẩm quý hiếm ấy chỉ có dòng họ Lại ở Nghĩa Đô được làm và nhà vua cũng chỉ nhập qua nhà thầu của chính họ Lại ở Nghĩa Đô làm ra mà thôi.

Kết quả hình ảnh cho giấy sắc phong

Kết quả hình ảnh cho giấy sắc phong

Họ Lại làm giấy sắc vua
Nghĩa Đô thêm nghĩa nghìn xưa mặn mà.

Loại giấy này là một sản phẩm công nghệ thủ công rất quí vì nó đẹp. Hai mặt đạo sắc, một mặt vẽ rồng có hình con triện, một mặt vẽ tứ linh để yểm mặt sau. Nó đẹp nhờ những nét vẽ khi mềm mại theo những đường uốn lượn uốn khúc của những khúc rồng, khi bay bổng theo những vân mây, lúc hóa chim, lúc hóa rồng của những nghệ nhân tài hoa.

Giấy đã đẹp lại quý. Quý vì trên mỗi nét vẽ hoa văn lại có vàng mười tô điểm lên lóng lánh. Theo người sản xuất thì đó là vàng thực phủ lên nét vẽ như người ta phủ vàng quỳ vậy. Chưa hết, đây còn là lộc vua, lộc nước nhuần thấm trong mỗi đạo sắc là sự kết tinh bền vững, trường tồn của bàn tay lao động người thợ thủ công trong mỗi sợi tơ tạo nên tờ giấy.

Giấy sắc có sức chịu đựng lâu dài có thể hai ba trăm năm nếu được bảo quản tốt. Sở dĩ vậy vì tờ giấy đanh mà lại mềm mại như lụa, không hút ẩm, không giòn, không manh mún, dai.

Có được những tiêu chuẩn chất lượng như thế vì kỹ thuật làm loại giấy này cầu kỳ lắm. Vật liệu để làm cũng là cây dó, nhưng phải là dó Thao (dó trồng ở vùng đất Lâm Thao), các công đoạn kỹ thuật làm cơ bản giống như làm các loại giấy dó khác, song kỹ hơn và có thêm một số các công đoạn kỹ thuật mà các loại giấy khác không có.

Cũng như làm giấy dó bình thường, trước hết người ta đem vỏ cây dó ngâm trong nước lạnh, rồi trong nước vôi, sau đó đưa vào vạc nấu chín bằng hơi, đưa ra tách bóc thành phần ruột, phần vỏ, lấy phần ruột trắng ngâm kỹ trong bể thối rồi đem rửa, đem chọn kỹ hết đầu mặt, hết vẩy đen, đem ngâm rồi giã, đãi, kết hợp với phèn chua và gỗ mò đánh tan đều trong một cái bể lớn gọi là kéo tầu. Tiếp theo là công đoạn xeo. Khi xeo giấy sắc thì phải xeo ba người phối hợp mới thành một tờ giấy. Lúc bóc uốn phải bóc liền ba tờ hoặc năm tờ tùy theo độ dầy mỏng của từng loại giấy nhằm bảo đảm độ dai cho giấy. Ngoài ra trong công đoạn giã bìa khi làm giấy sắc người ta giã bìa bằng tay chứ không giã bằng chày dận chân ba hoặc bốn người giã. Chày giã bằng tay cao hơn đầu người, mặt chày phải phẳng không để lồi mặt gương để lực xuống phân đều không làm cho các sợi tơ đó gãy vụn ra. Có vậy mới đảm bảo được độ dai của tờ giấy. Ngoài các công đoạn như làm giấy dó, giấy sắc phải thêm các công đoạn kỹ thuật sau:

- Trước hết giấy muốn đanh, bóng thì phải nghè. Nghè là một hình thức dùng lực nện nén đều tờ giấy cho đanh lại. Khi nghè giấy người ta đặt tờ giấy trên mặt đá đanh phẳng, một người dùng chày giã đều tay, một người kéo tờ giấy cho lực phân đều nhiều lượt, khi nào nghe tiếng chày giã trên tờ giấy đanh và chắc tay là được.

- Khâu thứ hai sau nghè là phết keo cho lờ giấy tăng thêm độ dai, giảm độ hút ẩm, tránh mối mọt. Keo phết chế biến từ da trâu. Sau khi phết keo người ta nhuộm giấy bằng cách phết phủ lên tờ giấy mấy nước hoàng liên tạo cho tờ giấy có mầu vàng tươi rồi vẽ rồng trên một mặt có in hình con triện, mặt kia vẽ hình vật linh để yểm sau tờ giấy. Khâu sau cùng vẽ phủ một lớp vàng quỳ óng ánh lên trên, tăng vẻ đẹp và mầu sắc lung linh huyền ảo cho tờ giấy.

Giấy có nhiều khổ to nhỏ khác nhau, rộng nhất là khổ giấy 2m x 0,75, nhỏ nhất là 1m30 x 0,52. Rồng vẽ cũng tùy theo thứ cấp phong công, phong thần mà vẽ hai hoặc ba bốn rồng.

Theo con cháu hậu duệ họ Lại ở Nghĩa Đô, thì nghề làm giấy sắc là do chúa Trịnh Tráng, đặc ân giao cho cụ Lại Thế Giáp, nguyên là con rể Trịnh Tráng đặc quyền làm. Số lượng làm nhiều ít theo nhu cầu của triều đình.

Để điều hành công việc, nhà chúa đã giao cho cụ Lại Thế Vinh tước "Đô Thịnh Hầu" trực tiếp đảm nhiệm. Năm làm nhiều nhất là năm Khải Định tổ chức "Tứ tuần đại khánh" (mừng thọ 40 tuổi). Lúc đó họ Lại phải làm hàng vạn tờ sắc để kịp cho nhà vua ban khen quần thần. Năm đó họ Lại phải tập trung cả họ để làm và cũng là năm đỉnh cao của nghề làm giấy sắc ở Nghĩa Đô. Những nghệ nhân tài hoa làm nghề này, xưa có cụ Lại Thế Vị, cụ Sửu Tơ, con nuôi cụ Xã Vị ở Yên Thái, cụ Xã Đôi, cụ Chương Sứ, cụ Lại Thị Phương, cụ Lại Phú Bàn. Nay cụ Lại Thị Phương thợ xeo giấy giỏi đã ngoài 90 tuổi. Cụ Lại Thế Bàn nghệ sĩ vẽ đã ngoài 70 tuổi.

Nghề làm giấy sắc giấy lệnh đã có một thời vinh quang, nay không còn. Nhưng việc phục chế các đạo sắc, in các tài liệu quý cần lưu giữ lâu dài vẫn là những nhu cầu cấp bức mặc dù không nhiều. Do vậy việc khôi phục lại nghề làm giấy này trong một phạm vi nhỏ để duy trì một nghề đã có lâu đời và phục vụ cho một số nhu cầu trước mắt vẫn là sự cần thiết.

Vũ Văn Luân, Tạp chí Xưa & Nay

CBN sưu tầm & giới thiệu

Truyền nhân cuối cùng của dòng họ 'độc quyền' bán giấy cho vua
Ông Lại Phú Thạch, truyền nhân cuối cùng của dòng họ chuyên làm giấy sắc phong

Truyền nhân cuối cùng của dòng họ 'độc quyền' bán giấy cho vua
Tấm bằng của cụ Lại Thế Bản được dòng họ lưu giữ bằng cách gắn vào giấy sắc 

video tham khảo


Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp