• Pic Mgmt

    VIỆT NAM TRONG THẾ KỶ XIX - MỘT CÁCH NHÌN KHÁC

    Khi nhận xét về triều đình nhà Nguyễn, Lê Thành Khôi đã viết: “dửng dưng với nhịp bước của các biến cố quốc tế dù cuộc chiến á phiện đã báo động, triều đình Huế, vì khinh bỉ bọn “bạch quỷ” và nghi ngại những kỹ thuật của họ, vẫn cố giữ đất nước ở trong một trạng huống cô lập huy hoàng” (1). Đọc bài viết của Frédéric Mantienne(2) và trong quá trình thu thập tài liệu về mối quan hệ quốc tế giữa Việt Nam và các nước Đông Nam Á trong thế kỷ XIX, chúng tôi đã tình cờ phát hiện ra 1 chi tiết khá lý thú về chuyến “dương trình hiệu lực” của Cao Bá Quát vào năm 1844 đến vùng Hạ Châu thuộc Đông Nam Á...

  • Pic Mgmt

    NẤM LIM XANH (NẤM LINH CHI)

    Nấm Lim Xanh là một loại nấm tự nhiên mọc trên cây lim xanh trong rừng. Nấm này còn có tên gọi khác là Nấm Linh Chi tự nhiên, Tiên Thảo, Nấm Trường Thọ, Vạn Niên Nhung. Nấm được chia ra làm 6 loại, nếu nấm mọc ra từ rễ lim thì sẽ ra loại nấm đỏ, gọi là Hồng Linh Chi. Nấm mọc ra từ vỏ cây lim xanh thì là loại nấm đen hay còn gọi là Hắc Linh Chi, có màu nâu xám ngả đen. Nếu mọc ra từ lõi cây lim thì sẽ có loại nấm trắng hay còn gọi là Bạch Linh Chi...

  • Pic Mgmt

    GIẢI MÃ THÀNH CÔNG BỘ GENE NGƯỜI ĐÀN ÔNG 45.000 NĂM TUỔI

    ...Các nhà nghiên cứu đã lấy mẫu xương từ một chiếc xương đùi được tìm thấy vào năm 2008 trên bờ sông Irtysh, gần khu định cư Ust'-Ishim, Siberia. Họ đã dùng collagen lấy từ xương để xác định tuổi và các mẫu DNA để xác định trình tự bộ gene của người đàn ông này. Khi có được chuỗi trình tự đầy đủ, họ đã có thể so sánh nó với bộ gene của con người hiện đại và tìm các thiếu sót đột biến trong bộ gene của người đàn ông Ust'-Ishim...

  • Pic Mgmt

    Lãnh thổ Việt Nam qua từng thời kỳ

    Lãnh thổ Việt Nam qua từng thời kỳ là sự biến đổi không gian sinh tồn của người Việt, thể hiện bởi các triều đại chính thống được công nhận. Nó mang tính chất phức tạp, lúc bị mất lãnh thổ về các nhà nước khác, lúc xâm chiếm chinh phục được lãnh thổ mới...

  • Pic Mgmt

    LỄ HỘI NHẨY LỬA CỦA DÂN TỘC PÀ-THẺN

    Lễ hội nhảy lửa của người Pà Thẻn (sống ở huyện Bắc Quang và Quang Bình - tỉnh Hà Giang và Chiêm Hóa - tỉnh Tuyên Quang). thường được tổ chức hàng năm lúc giao thời năm cũ và năm mới, vào dịp thu hoạch vụ mùa khoảng tháng 10 tháng 11 âm lịch đến ngày rằm tháng giêng. Theo quan niệm của họ, tổ chức lễ nhảy lửa lúc này nhằm tạ ơn trời đất, thần linh đã cho một mùa vụ tươi tốt và...

  • Pic Mgmt

    BÍ MẬT PHONG THỦY LINH THIÊNG CỦA HỒ TÂY, NGAY CẢ CAO BIỀN CŨNG KHÔNG THỂ PHÁ GIẢI

    ...Cách đây gần 200 năm, khi vãn cảnh Tây Hồ, nhà thơ Cao Bá Quát từng rung động, trước cảnh sắc mỹ lệ của chốn “danh thắng đệ nhất kinh kỳ” ấy, mà thốt lên rằng: Tây Hồ đích thực là nàng Tây Thi!...

  • Pic Mgmt

    TOÀN CẢNH VÒNG SƠ TUYỂN VIETNAM

    Hành trình tìm kiếm và tuyển chọn tài năng của cuộc thi Tìm kiếm tài năng - Vietnam's Got Talent đã chính thức bước đến những trận tuyển cuối cùng ở hai thành phố lớn nhất cả nước : Hà Nội và TP.HCM, thu hút hàng ngàn thí sinh đến dự thi. Diễn ra trong hai ngày 22 và 23/8, vòng sơ tuyển tại Hà Nội chứng kiến sự xuất hiện của nhiều gương mặt tiềm năng và đầy hứa hẹn. Bên cạnh đó, vòng tuyển sinh tại Hà Nội cũng có sự góp mặt những tài năng chưa một lần xuất hiện ở sân khấu Vietnam’s Got Talent như...

  • Pic Mgmt

    Bí mật phong thuỷ linh thiêng của Hồ Tây, ngay cả Cao Biền cũng không thể phá giải

    ...Lịch sử 5000 năm văn minh, văn hoá của Á Đông là cả một kho tàng vô giá cho hậu thế. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của những quan niệm mới có phần thiên kiến, lệch lạc, lịch sử ấy đã bị cải biên và nguỵ tạo nhiều...

  • Pic Mgmt

    DẤU TÍCH XƯA QUA NHỮNG KINH ĐÔ VIỆT CỔ

    ...Khu di tích Đền Hùng thuộc xã Hy Cương, huyện Lâm Thao, là nơi thờ cúng các vua Hùng đã có công dựng nước, tổ tiên của dân tộc Việt Nam. Đền Hùng được xây dựng trên núi Hùng, có độ cao 175 mét so với mặt nước biển, thuộc đất Phong Châu, vốn là đất kế đô của Nhà nước Văn Lang 4.000 năm trước đây. Tục truyền rằng, núi Hùng là chiếc đầu rồng hướng về phía Nam, mình rồng uốn khúc thành núi Vặn, núi Trọc, núi Pheo tạo thành ba đỉnh “Tam sơn cấm địa”...

  • Pic Mgmt

    HỘI THẢO KHOA HỌC: "HƯNG YÊN - LỊCH SỬ, TRUYỀN THỐNG & PHÁT TRIỂN

    Chào mừng kỷ niệm 180 năm thành lập tỉnh, 70 năm thành lập Đảng bộ tỉnh và 15 năm tái lập tỉnh Hưng Yên. Ngày 22/11, tỉnh Hưng Yên phối hợp với Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức Hội thảo...

  • Pic Mgmt

    CỘI NGUỒN CỦA VĂN MINH ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM

    Một số trống đồng vào loại Héger I và II, có di chỉ cách đây từ 2.200 – 2.700 năm do nông dân ở Bình Ðịnh và ở đảo Sơn Rái (Kiên Giang) tình cờ đào được, cho ta thấy, văn minh Lạc Việt qua văn minh Ðông Sơn (Thanh Hóa) bao trùm cả miền Ðông Dương...

  • Pic Mgmt

    NHÌN LẠI LỊCH SỬ BÁCH VIỆT & QUÁ TRÌNH HÁN HÓA BÁCH VIỆT

    Khi đọc những câu hỏi “Vì sao đã thống trị Việt Nam hơn ngàn năm mà cuối cùng Trung Quốc vẫn không thể đồng hóa Việt Nam?”. Hoặc “Người Việt Nam (tộc người Kinh) vì sao mà khó đồng hóa như vây?(1), nhiều người nghĩ chắc là ý kiến của những anh chàng người Việt nặng đầu óc dân tộc chủ nghĩa. Nhưng thật bất ngờ, những câu hỏi này và tương tự như vậy hiện là những chủ đề nóng của các diễn đàn tranh luận trên mạng Internet của người Trung Hoa, bằng tiếng Trung chứ không phải của người Việt...

  • Pic Mgmt

    LỄ DÂNG HƯƠNG DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT...

    Nằm trong chuỗi hoạt động của Hội nghị quốc tế quảng bá văn học Việt Nam lần thứ III, Liên hoan thơ châu Á – Thái Bình Dương lần thứ II, sáng 06/03/2015, Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức lễ dâng hương danh nhân Cao Bá Quát tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội...

  • Pic Mgmt

    HỌ BÙI VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA LỊCH SỬ

    Tập “HỌ BÙI VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA LỊCH SỬ” là một công trình sưu tầm và biên soạn của một người con họ Bùi, giám đốc Công ty TNHH in, quảng cáo và thương mại Bùi Văn An, thành viên Tiểu ban Lịch sử - văn hóa, Tiểu ban Thông tin – Ban Liên lạc Họ BÙI Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    THỜI HÙNG VƯƠNG, TỔ TIÊN TA ĂN MẶC NHƯ THẾ NÀO?

    Người Việt thời Hùng Vương đã có một nền văn minh rực rỡ, xứng đáng với danh xưng văn hiến, trải gần 5000 năm, một thời huyền vĩ bên bờ nam sông Dương Tử...

Chi tiết

DÒNG HỌ DUY NHẤT CÓ NGHỀ LÀM GIẤY SẮC PHONG

Đăng lúc: 2015-02-20 16:45:48 - Đã xem: 2175

Cách đây 300 năm, dòng họ Lại ở Nghĩa Đô, ngoại thành Hà Nội được chúa Trịnh Tráng giao cho đặc ân làm giấy sắc. Nguyên liệu là cây dó Lâm Thao, qua nhiều công đoạn chế biến cầu kỳ trở thành loại giấy đẹp có sức bền hàng trăm năm. Ngày nay, dòng họ làm giấy sắc vinh quang một thời chỉ còn lại hai nghệ nhân là cụ Lại Thị Phượng và cụ Lại Thế Bàn đều ở tuổi xưa nay hiếm.


Từ thế kỷ XI giấy Lĩnh Nam đã được ca ngợi là một sản phẩm quý không kém gì giấy của Trung Quốc. Vua Lý đã dùng làm quà tặng cho sứ giả nhà Tống.

Kể từ đó nghề làm giấy thủ công nước ta đã có lịch sử tám, chín trăm năm, nhưng nghề làm giấy sắc cho nhà vua phong công, phong thần thì mới có khoảng 300 năm nay. Sản phẩm quý hiếm ấy chỉ có dòng họ Lại ở Nghĩa Đô được làm và nhà vua cũng chỉ nhập qua nhà thầu của chính họ Lại ở Nghĩa Đô làm ra mà thôi.

Kết quả hình ảnh cho giấy sắc phong

Kết quả hình ảnh cho giấy sắc phong

Họ Lại làm giấy sắc vua
Nghĩa Đô thêm nghĩa nghìn xưa mặn mà.

Loại giấy này là một sản phẩm công nghệ thủ công rất quí vì nó đẹp. Hai mặt đạo sắc, một mặt vẽ rồng có hình con triện, một mặt vẽ tứ linh để yểm mặt sau. Nó đẹp nhờ những nét vẽ khi mềm mại theo những đường uốn lượn uốn khúc của những khúc rồng, khi bay bổng theo những vân mây, lúc hóa chim, lúc hóa rồng của những nghệ nhân tài hoa.

Giấy đã đẹp lại quý. Quý vì trên mỗi nét vẽ hoa văn lại có vàng mười tô điểm lên lóng lánh. Theo người sản xuất thì đó là vàng thực phủ lên nét vẽ như người ta phủ vàng quỳ vậy. Chưa hết, đây còn là lộc vua, lộc nước nhuần thấm trong mỗi đạo sắc là sự kết tinh bền vững, trường tồn của bàn tay lao động người thợ thủ công trong mỗi sợi tơ tạo nên tờ giấy.

Giấy sắc có sức chịu đựng lâu dài có thể hai ba trăm năm nếu được bảo quản tốt. Sở dĩ vậy vì tờ giấy đanh mà lại mềm mại như lụa, không hút ẩm, không giòn, không manh mún, dai.

Có được những tiêu chuẩn chất lượng như thế vì kỹ thuật làm loại giấy này cầu kỳ lắm. Vật liệu để làm cũng là cây dó, nhưng phải là dó Thao (dó trồng ở vùng đất Lâm Thao), các công đoạn kỹ thuật làm cơ bản giống như làm các loại giấy dó khác, song kỹ hơn và có thêm một số các công đoạn kỹ thuật mà các loại giấy khác không có.

Cũng như làm giấy dó bình thường, trước hết người ta đem vỏ cây dó ngâm trong nước lạnh, rồi trong nước vôi, sau đó đưa vào vạc nấu chín bằng hơi, đưa ra tách bóc thành phần ruột, phần vỏ, lấy phần ruột trắng ngâm kỹ trong bể thối rồi đem rửa, đem chọn kỹ hết đầu mặt, hết vẩy đen, đem ngâm rồi giã, đãi, kết hợp với phèn chua và gỗ mò đánh tan đều trong một cái bể lớn gọi là kéo tầu. Tiếp theo là công đoạn xeo. Khi xeo giấy sắc thì phải xeo ba người phối hợp mới thành một tờ giấy. Lúc bóc uốn phải bóc liền ba tờ hoặc năm tờ tùy theo độ dầy mỏng của từng loại giấy nhằm bảo đảm độ dai cho giấy. Ngoài ra trong công đoạn giã bìa khi làm giấy sắc người ta giã bìa bằng tay chứ không giã bằng chày dận chân ba hoặc bốn người giã. Chày giã bằng tay cao hơn đầu người, mặt chày phải phẳng không để lồi mặt gương để lực xuống phân đều không làm cho các sợi tơ đó gãy vụn ra. Có vậy mới đảm bảo được độ dai của tờ giấy. Ngoài các công đoạn như làm giấy dó, giấy sắc phải thêm các công đoạn kỹ thuật sau:

- Trước hết giấy muốn đanh, bóng thì phải nghè. Nghè là một hình thức dùng lực nện nén đều tờ giấy cho đanh lại. Khi nghè giấy người ta đặt tờ giấy trên mặt đá đanh phẳng, một người dùng chày giã đều tay, một người kéo tờ giấy cho lực phân đều nhiều lượt, khi nào nghe tiếng chày giã trên tờ giấy đanh và chắc tay là được.

- Khâu thứ hai sau nghè là phết keo cho lờ giấy tăng thêm độ dai, giảm độ hút ẩm, tránh mối mọt. Keo phết chế biến từ da trâu. Sau khi phết keo người ta nhuộm giấy bằng cách phết phủ lên tờ giấy mấy nước hoàng liên tạo cho tờ giấy có mầu vàng tươi rồi vẽ rồng trên một mặt có in hình con triện, mặt kia vẽ hình vật linh để yểm sau tờ giấy. Khâu sau cùng vẽ phủ một lớp vàng quỳ óng ánh lên trên, tăng vẻ đẹp và mầu sắc lung linh huyền ảo cho tờ giấy.

Giấy có nhiều khổ to nhỏ khác nhau, rộng nhất là khổ giấy 2m x 0,75, nhỏ nhất là 1m30 x 0,52. Rồng vẽ cũng tùy theo thứ cấp phong công, phong thần mà vẽ hai hoặc ba bốn rồng.

Theo con cháu hậu duệ họ Lại ở Nghĩa Đô, thì nghề làm giấy sắc là do chúa Trịnh Tráng, đặc ân giao cho cụ Lại Thế Giáp, nguyên là con rể Trịnh Tráng đặc quyền làm. Số lượng làm nhiều ít theo nhu cầu của triều đình.

Để điều hành công việc, nhà chúa đã giao cho cụ Lại Thế Vinh tước "Đô Thịnh Hầu" trực tiếp đảm nhiệm. Năm làm nhiều nhất là năm Khải Định tổ chức "Tứ tuần đại khánh" (mừng thọ 40 tuổi). Lúc đó họ Lại phải làm hàng vạn tờ sắc để kịp cho nhà vua ban khen quần thần. Năm đó họ Lại phải tập trung cả họ để làm và cũng là năm đỉnh cao của nghề làm giấy sắc ở Nghĩa Đô. Những nghệ nhân tài hoa làm nghề này, xưa có cụ Lại Thế Vị, cụ Sửu Tơ, con nuôi cụ Xã Vị ở Yên Thái, cụ Xã Đôi, cụ Chương Sứ, cụ Lại Thị Phương, cụ Lại Phú Bàn. Nay cụ Lại Thị Phương thợ xeo giấy giỏi đã ngoài 90 tuổi. Cụ Lại Thế Bàn nghệ sĩ vẽ đã ngoài 70 tuổi.

Nghề làm giấy sắc giấy lệnh đã có một thời vinh quang, nay không còn. Nhưng việc phục chế các đạo sắc, in các tài liệu quý cần lưu giữ lâu dài vẫn là những nhu cầu cấp bức mặc dù không nhiều. Do vậy việc khôi phục lại nghề làm giấy này trong một phạm vi nhỏ để duy trì một nghề đã có lâu đời và phục vụ cho một số nhu cầu trước mắt vẫn là sự cần thiết.

Vũ Văn Luân, Tạp chí Xưa & Nay

CBN sưu tầm & giới thiệu

Truyền nhân cuối cùng của dòng họ 'độc quyền' bán giấy cho vua
Ông Lại Phú Thạch, truyền nhân cuối cùng của dòng họ chuyên làm giấy sắc phong

Truyền nhân cuối cùng của dòng họ 'độc quyền' bán giấy cho vua
Tấm bằng của cụ Lại Thế Bản được dòng họ lưu giữ bằng cách gắn vào giấy sắc 

video tham khảo


Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp