• Pic Mgmt

    VƯỜN QUỐC GIA PHONG NHA KẺ BÀNG

    Sự kỳ vĩ của các hang động ở Phong Nha - Kẻ Bàng (Cinet) – Không chỉ là 1 trong số 7 di sản văn hóa và thiên nhiên được thế giới công nhận tại Việt nam. Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng còn có hệ thống hang động tuyệt đẹp với con sông ngầm dài nhất thế giới. Cách thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình khoảng 50 km, Vườn quốc gia Phong Nhà – Kẻ Bàng là một quần thể rừng và núi đá vôi rộng lớn có diện tích khoảng 200.000 ha...

  • Pic Mgmt

    TÌM THẤY CUỐN GIA PHẢ HỌ CAO Ở PHÚ THỊ

    Gần đây, chúng tôi tìm lại được cuốn gia phả của họ CAO ở Phú Thị, nay thuộc xã Quyết Chiến, huyện Gia Lâm, ngoại thành Hà Nội. Cuốn gia phả này viết bằng chữ Hán, gồm 91 trang (mất 2 trang 17 và 18), trong đó lời dẫn 4 trang, còn lại là nội dung gia phả...

  • Pic Mgmt

    CHỮ VIỆT CỔ (KHOA ĐẨU TỰ)

    Tự hào về hơn 4.000 năm văn hiến. Văn minh dưới thời vua Hùng, giữa Trung Hoa và nước Việt chúng ta, không có sự khác biệt, có những lĩnh vực chúng ta hơn hẳn người phương Bắc...

  • Pic Mgmt

    Con đường sang trọng bậc nhất Sài Gòn thay đổi qua 3 thế kỷ

    ...Đường Đồng Khởi (quận 1, TP HCM) dài 630 m vốn có từ thời Nguyễn, là đường dành riêng cho vua đi thẳng từ thành Gia Định ra sông Sài Gòn. Sau này, người Pháp đã quy hoạch thành một trong những con đường chính của thành phố và được đặt tên là đường số 16...

  • Pic Mgmt

    LỄ KHÁNH THÀNH TỪ ĐƯỜNG CHI HỌ BÙI KHẮC Ở TP. HẢI DƯƠNG

    Ngày 13/9/2014 (nhằm ngày 20/8 Giáp Ngọ) , chi họ Bùi Khắc ở TP Hải Dương đã làm lễ khánh thành Từ đường. Sáng ngày 13/9/2014 (20/8 Giáp Ngọ), anh Bùi Huy Ngọc, con trưởng của ông Bùi Gia Khánh đưa xe đón 2 chúng tôi: ông Bùi Xuân Ngật, Trưởng ban phát triển Cộng đồng họ Bùi Việt Nam và tôi Bùi Khắc Dự với tư cách là hậu duệ đời thứ 12 của Thượng thư Quận Công Bùi Khắc Nhất, quê quán: Xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa...

  • Pic Mgmt

    VŨ ĐÌNH LIÊN, NHỮNG VẦN THƠ LƯU BÚT

    Tôi xin kể một vài kỷ niệm về một người bạn thơ của cố thi sĩ Thao Thao (Cao Bá Thao: 1909-1994), đó là nhà thơ, nhà giáo Vũ Đình Liên (1913-1996). Ngày xưa, trong phong trào THƠ MỚI ở Hà Nội, những năm từ 1931-1936, Vũ Đình Liên có bài thơ ÔNG ĐỒ nổi tiếng được những người yêu thơ nhớ mãi đến nay...

  • Pic Mgmt

    BUÔN MA THUỘT (TÂY NGUYÊN)

    ...Ngày 27/11/2009 Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã có kết luận số 60-KL/TW về việc xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên và trực thuộc Trung ương trước năm 2020 Buôn Ma Thuột gốc tiếng Ê Đê, nghĩa là "bản hoặc làng của Cha Thuột"...

  • Pic Mgmt

    Những khám phá bí ẩn về cột đá chùa Dạm ở Bắc Ninh

    Chùa Dạm, tên chữ là Cảnh Long Đồng Khánh tự hay Đại Lãm Tự là ngôi chùa cổ ngàn năm tuổi nằm ven sườn phía nam núi Đại Lãm (xã Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh). Dù trải bao biến cố thời gian, chùa vẫn giữ được những vết tích gợi nhắc về một công trình kiến trúc từng được mệnh danh là đại danh lam thắng cảnh thời nhà Lý...

  • Pic Mgmt

    SƯU TẦM BẢO VỆ THƯ TỊCH HÁN-NÔM

    ...Trong những di sản do tổ tiên để lại, kho thư tịch Hán Nôm có một bộ mặt riêng, một vị thế riêng, một tầm quan trọng riêng...

  • Pic Mgmt

    Vài ghi chú về chữ Việt cổ (bài 1)

    Người Đông Sơn có đời sống gắn liền với sông nước, nơi cư ngụ là những vùng đất tiếp giáp với sông hồ hoặc ngay trên vùng nước hoặc con nước lên xuống, thuyền là phương tiện đi lại chính, nhà ở là loại nhà sàn (không phải cách mặt đất mà là cách mặt nước) hình thuyền...

  • Pic Mgmt

    BẰNG CHỨNG KHẲNG ĐỊNH KINH DỊCH LÀ CỦA NGƯỜI VIỆT

    ...Ở Việt nam, ảnh hưởng của Kinh Dịch và thuyết âm dương ngũ hành cũng hết sức mạnh mẽ; đồng thời do hoàn cảnh lịch sử hầu hết các tác phẩm viết về Kinh Dịch cũng bằng chữ Nho. Với bề dày lịch sử phát triển và truyền bá kinh Dịch như vậy, nên đa phần những người nghiên cứu mặc nhiên xem Trung hoa như là quê hương của kinh Dịch. Tuy nhiên trong vài thập niên qua, tại Việt nam, có nhiều người lên tiếng cho rằng kinh Dịch là sản phẩm của người Lạc Việt...

  • Pic Mgmt

    SỰ SỈ NHỤC QUỐC GIA QUA BẢN ĐỒ VÀ SỰ XUẤT HIỆN CỦA HÌNH THÙ ĐỊA LÝ TRUNG QUỐC

    Bản đồ là một phần quan trọng trong việc tạo dựng và sử dụng hình ảnh quốc gia. Bài viết này nghiên cứu những bản đồ hiện đại của Trung Quốc để chỉ ra cách mà những biên giới rất cụ thể giữa không gian trong và ngoài nước là kết quả tự nhiên của các công trình biểu tượng của địa lý học lịch sử và những quy ước của bản đồ học Trung Quốc...

  • Pic Mgmt

    BÍ MẬT VỀ MỘT CUNG ĐIỆN DƯỚI LÒNG ĐẤT HẢI DƯƠNG

    ...Cách đây gần 10 năm, trong những ngày lang thang cùng chuyên gia mộ cổ Tăng Bá Hoành (khi đó ông còn là Giám đốc Bảo tàng Hải Dương, hiện ông đã nghỉ hưu) đi thực địa tìm mộ cổ ở vùng Kim Thành (Hải Dương), tôi đã được nghe ông Hoành kể về một ngôi mộ xây bằng gạch, có tuổi ngót 2.000 năm...

  • Pic Mgmt

    TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CAO BÁ QUÁT SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945

    Là nhân vật lịch sử và là một tác gia văn học lớn, từ trước Cách mạng tháng Tám, Cao Bá Quát đã được nhiều người quan tâm, nghiên cứu, giới thiệu. Vấn đề này chúng tôi đã có dịp bàn đến...

  • Pic Mgmt

    KẾT NỐI THÔNG TIN - CAO TỘC PHỔ KÝ

    Căn cứ thông tin do chị Cao Thị Thu Hà, con gái ông Cao Khả Phi: ... Ông Cao Khả Phi (sinh năm 1935), tốt nghiệp Đại Học Bách Khoa khóa I, nguyên là chuyên gia thuộc Viện Nghiên Cứu Dệt Sợi (Bộ Công Nghiệp Nhẹ), sau làm Phân Viện trưởng Phân Viện Dệt-May phía Nam...

Chi tiết

LÝ CÔNG UẨN LÀ NGƯỜI HÀ NỘI

Đăng lúc: 2016-03-24 11:20:14 - Đã xem: 2935

Việc xác minh lý lịch Lý Công Uẩn quả là vô cùng khó khăn. Hơn một ngàn năm trôi qua, nhưng mộ của Hoàng đế này, chưa được giới khảo cổ học khai quật và xác minh.

Mộ ông bà, cha mẹ Ngài lại càng vậy. Sách vở ghi chép về nơi sinh sống của đại gia đình Ngài vừa thiếu cụ thể lại định bản rất muộn.


Xưa nhất là bộ Đại Việt sử ký toàn thư thì cũng mới chỉ được xác định là bản Chính Hòa 18 (1697). Tài liệu giấy mực ghi chép khác lại định bản càng muộn hơn. Giữa thời điểm soạn bản và thời điểm định bản là cả một khoảng cách. Tam sao thất bản là điều có thể xảy ra khiến cho nội dung mất đi tính xác định cụ thể của nó. Văn bia khắc trên đá vào thời Lý Trần hầu hết đã khắc lại và cũng chưa phát hiện tấm nào nói cụ thể quê ông bà, cha mẹ Ngài. Những văn khắc khác trên gỗ trên đồng cũng cùng chung tình trạng. Truyền thuyết dân gian cũng được sưu tầm, ghi chép muộn màng và nói chung, nơi nào thuận tiện giao thông, được các nhà nghiên cứu chú trọng thì ghi lại trước và nhiều hơn, nơi nào cách sông cách đò thì ghi lại ít hơn. Thành ra, việc nhân dân nhiều làng xã nhận làng mình là quê gốc của Lý Thái Tổ đã diễn ra lâu nay và có những lúc nóng bỏng thực sự. Các nhà nghiên cứu lập luận, suy luận và ý kiến đưa ra cũng rất đa dạng.

Chúng tôi, cũng như biết bao những người hiếu cổ, yêu truyền thống dân tộc khác, lặng lẽ đi tìm. Cho đến hôm nay, gặp được một tư liệu quý giá liên quan đến quê hương ông bà, lăng miếu cha mẹ Lý Công Uẩn phù hợp với suy nghĩ lâu nay của mình, mới giới thiệu cùng bạn đọc.



Tấm bia có tên là Hoa Lâm Tam Bảo Thị: Bản dập tấm bia hiện lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm trong tình trạng còn khá nguyên vẹn. Ký hiệu lưu trữ là 2985/2986. Bia hoàn toàn không có dấu hiệu tẩy xóa hoặc khắc lại. Thác bản 2 mặt, khổ 54 x 90cm, gồm 43 dòng chữ Hán và Nôm, toàn văn có 1.222 chữ (một số chữ mặt sau khắc kiểu tiểu chú, chữ rất nhỏ, mờ, khó đọc), có hoa văn, có chữ húy Trừ. Niên đại: Thịnh Đức thứ 4 (năm 1656). Nơi sưu tầm là quán thôn Thái Đường Đông (có người sửa là Thái Đường Thị với nghĩa là “quán chợ Thái Đường”), xã Danh Lâm, tổng Hội Phụ, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn. Thời gian dập thuộc đợt đầu khoảng từ năm 1920 đến 1925.

Hoa văn trán bia mặt trước khắc lưỡng long triều nhật. Mặt trời tỏa 10 tia sáng hình ngọn lửa thẳng, rực rỡ. Diềm trên đầu bia cũng hoa văn ngọn lửa dáng hơi cong lên. Hai diềm bên khắc hình ảnh chim (đứng, bay, liệng, đậu), hoa sen cách điệu, hoa dây và hoa cúc. Diềm dưới là các cánh sen cách điệu kết thành băng ngang. Tên bia khắc chữ khải đặc trưng thời Lê, hoa mĩ, mềm mại, đóng khung trên trán bia.

Mặt sau, trán bia khắc đôi phượng chầu mặt trời dáng uyển chuyển, sinh động. Mặt trời tỏa 10 ngọn lửa sáng cong lên. Diềm hai bên và diềm trán khắc liên tục chim các tư thế, hoa sen, hoa dây, hoa cúc, phượng hoàng. Diềm chân là cánh hoa sen kết thành băng ngang. Hoa văn sắc nét, chạm trổ công phu, tỉ mỉ. Người soạn: Họ Đồng, tên hiệu Chuyết Phu; quê quán: xã Thiết Úng, huyện Đông Ngàn; chức vị: Tán trị thừa chính sứ các xứ Sơn Tây chí sĩ; tước Lai Xuyên bá. Người viết chữ: Nguyễn Sĩ Duyên; học vị: Trúng thư toán khoa Mậu Dần, hoa văn học sinh; chức vị: tước Văn Lâm nam và Đỗ Văn Vị; chức vị: Đô lại Bộ công; tước Văn Hương nam.


Nội dung văn bia nói về việc trùng tu chợ Tam Bảo trên đất Hoa Lâm. Trong đó đoạn mở đầu có những thông tin rất đáng chú ý.

Phiên âm: Tự hữu thử thiên địa dĩ hữu thử thị khu tư. Hoa Lâm cổ tích thị nhất khu nãi tiền Lý triều Thánh Thiện tổ khảo tỉ chi danh hương dã. Khảo tỉ lăng miếu tại chi đông, Trinh Tiết phạm cung tại chi tây. Phương dân tôn phụng linh ứng mặc phù nhi thị cư tự miếu chi trung. Thị trung quan lộ vãng lai, nhân nhân tụ hội, chân đệ nhất hảo xứ dã. Tự cổ chi nhân nhật trung vi thị mỗi nguyệt lục thiên chí sóc vọng nhật nhân giai cúng dàng hiển tích tố hiệu vi Tam Bảo vi thị.

Dịch nghĩa: Từ khi có trời đất đã có khu chợ này. Một khu chợ cổ mang tên Hoa Lâm này vốn là quê hương nổi tiếng của Thánh Thiện tổ khảo (ông nội), Thánh Thiện tổ tỉ (bà nội) triều Lý trước đây. Lăng miếu khảo tỉ (bố, mẹ) nằm ở phía đông chợ. Chùa Trinh Tiết nằm ở phía tây chợ. Dân bản xứ phụng thờ nhiều linh ứng mà chợ được lập giữa miếu và chùa. Giữa chợ có đường cái quan qua lại, người người tụ hội. Đúng là chỗ tốt hàng đầu vậy. Từ xưa, ngày họp chợ mỗi tháng sáu phiên cho đến ngày sóc ngày vọng, mọi người đều cúng dàng được linh ứng, cho nên gọi tên là chợ Tam Bảo.

Tấm bia khẳng định. Hoa Lâm là vùng quê nổi tiếng (danh hương) của ông nội, bà nội Lý Công Uẩn. Lăng miếu của cha và mẹ Lý Công Uẩn là ở đây, nằm ở mé đông của chợ Hoa Lâm. Có thể, Thánh Thiện là tôn hiệu của ông nội, bà nội Lý Công Uẩn.


Như vậy có thể nói, trong số những tư liệu thành văn liên quan đến quê hương Lý Công Uẩn, đây là tư liệu có niên đại định bản sớm nhất. Thực chứng niên đại định bản, có tầm quan trọng hàng đầu, để nhận định về giá trị cũng như nội dung thông tin. Theo dõi những ý kiến nghiên cứu, tranh luận về vấn đề trên từ trước tới nay, chúng tôi chưa từng thấy ai sử dụng tư liệu độc đáo này, dù nó đã nằm trong kho Viễn Đông Bác cổ, và sau đó là kho Viện Nghiên cứu Hán Nôm, ngót một thế kỷ.


Tấm bia được thực hiện bởi những người có học vị và tước vị, đều đã và đang thuộc bộ máy quan phương của triều đình phong kiến lúc bấy giờ, họ chứng kiến thực tế và có tri thức sử học. Hơn nữa, chắc chắn họ có sự đồng thuận của nhiều trí thức khác khi tham gia trùng tu chợ Hoa Lâm lúc đó. Về nội dung, điều cần nói trước tiên là, việc xác định quê hương (chỗ ở của ông bà, bố mẹ) Lý Công Uẩn như nội dung tấm bia, hoàn toàn không mâu thuẫn với nhiều tài liệu Hán Nôm quan trọng khác mà chúng tôi đã có dịp tiếp cận. Các bản Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Việt sử ký tiền biên... đều thống nhất ghi Lý Công Uẩn là người Châu Cổ Pháp (nếu khác đi, thì đó chỉ là ý kiến của những người dịch sách khi chú thích các địa danh), mà chúng ta biết rằng, Châu Cổ Pháp đời Lý là phủ Thiên Đức, sau này là phủ Từ Sơn, thì trong suốt quá trình lịch sử, Hoa Lâm nằm gọn gàng trong đó. Tấm bia cụ thể hóa cho ta biết, trong châu đó, làng (hương?) Hoa Lâm là quê chính của Lý Công Uẩn. Đây là thông tin rất quý giá, rất đáng để tiếp tục nghiên cứu.


Năm 2000, chúng tôi đã dập và giới thiệu tấm bia Lý gia linh thạch hiện còn ở chùa Tiêu. Với những chữ còn đọc được trong nội dung, có thể khẳng định chắc chắn rằng: Những người soạn bia cũng như quan viên lão đẳng các xã thôn Đình Bảng, Dương Lôi, Tam Sơn, Tam Tảo, Tiêu Sơn Thượng, Tiêu Long (tham gia trùng tu chùa Tiêu lúc đó) đã đồng thuận là: Xã Hoa Lâm huyện Đông Ngàn là quê Phạm Mẫu, mẹ Lý Công Uẩn.

Như vậy, Lý Gia lăng trên đất Hoa Lâm - nay thuộc thôn Thái Bình, xã Mai Lâm, tiếp liền Đông Hội, thuộc huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội - dù đã không còn, một lần nữa được khẳng định không chỉ dựa vào thơ của Nguyễn Phi Khanh, câu đối của Nguyễn Tư Giản và kí ức của các bậc lão thành yêu quê hương mà còn bằng văn bia quý hiếm cách đây hơn ba thế kỷ.


Nguyễn Hùng Vĩ - Nguyễn Văn Thanh

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp