• Pic Mgmt

    TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG HÙNG VƯƠNG LÀ DI SẢN VĂN HÓA THẾ GIỚI

    Tối 13/4 (tức 4/3 năm Quý Tỵ), tại Trung tâm Lễ hội Khu Di tích Lịch sử đặc biệt quốc gia Đền Hùng, UBND tỉnh Phú Thọ đã long trọng tổ chức Lễ đón bằng UNESCO công nhận “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và Khai mạc Lễ hội Đền Hùng năm Quý Tỵ - 2013...

  • Pic Mgmt

    BÀI THUỐC CHỮA CHỨNG ĐAU NGƯỜI

    Theo quan niệm y học cổ truyền chứng đau người, nhức mỏi cơ thể là bởi huyết không thông, khí không hành. Bộ phận hay bị nhức mỏi là vai, cơ bắp, tứ chi, lưng, khớp xương... người già, phụ nữ sau sinh, người có cơ thể gầy yếu,… thường mắc. Ngoài ra, những người bị thấp tà tích sẵn trong người, khi thời tiết thay đổi thì gây mệt mỏi, đau nhức. Sau đây xin giới thiệu bài thuốc tùy thuộc vào thể trạng của người bệnh mà áp dụng cho phù hợp...

  • Pic Mgmt

    LỢI DỤNG BÀI THUỐC XÁO TAM PHÂN

    Sau khi lõm bõm học được vài bí quyết từ người đã chữa lành bệnh cho mình, ông Lê Hăng huy động người thân ráo riết đi đào cây xáo tam phân rồi kiếm tiền trên người bệnh nhờ bài thuốc học lóm chưa đến nơi đến chốn

  • Pic Mgmt

    Sự va chạm giữa các nền văn minh?

    Chính trị thế giới đang bước vào một giai đoạn mới, và các nhà trí thức đã không hề ngần ngại đưa ra vô số quan điểm về hình hài của nó – sự cáo chung của lịch sử, sự trở lại của mối thâm thù giữa các quốc gia – dân tộc, và sự suy tàn của các quốc gia...

  • Pic Mgmt

    HOÀNG THÁI HẬU Ỷ LAN...

    Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - triều Lý - là một nhân vật lịch sử, một nhà Phật học nổi tiếng của Việt Nam. Tên tuổi cũng như cuộc đời bà gắn chặt với sự nghiệp của hai vị vua anh kiệt là Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông...

  • Pic Mgmt

    ...TUYỆT CHIÊU NGẢI CỨU

    Những năm về trước, vùng đất Ba Chẽ (Quảng Ninh) có nhiều người Hoa sinh sống. Họ có những bài thuốc chữa bệnh cứu người rất kỳ lạ. Trong quá trình chung sống trong cộng đồng, người Kinh đã học hỏi và làm chủ được những bài thuốc đó. Bởi thế, cứ đời này truyền qua đời khác những lương y truyền nghề cho con cháu để chữa bệnh, cứu người...

  • Pic Mgmt

    THỦY TỔ NGƯỜI VIỆT THỰC SỰ Ở ĐÂU?

    ...Tìm ra chính xác tổ tiên người Việt là việc vô cùng khó vì thế mà suốt 2000 năm qua, dù bỏ bao công sức và tâm trí, chúng ta vẫn đi tìm trong vô vọng. Nhìn lại cuộc tìm kiếm trong quá khứ, ta thấy, cả người xưa, cả hôm nay chỉ có tư liệu từ thời điểm quá gần, khoảng 2000 năm trở lại. Với một ngưỡng thời gian như vậy, không cho phép có cái nhìn xa hơn! Sự thực là, muốn biết tổ tiên 5000 năm trước là ai, chỉ có thể đi tới tận cùng lịch sử, để biết con người đầu tiên xuất hiện trên đất Việt là ai?...

  • Pic Mgmt

    8 BÍ ẨN LỚN NHẤT VỀ TRÁI ĐẤT

    Bạn có thể ngạc nhiên khi biết rằng, hàng chục tàu vũ trụ đã vẽ được bản đồ bề mặt sao Hỏa còn chính xác hơn độ sâu của các đại dương trên Trái đất. Thực tế này ám chỉ, bất chấp các tiến bộ và thành tựu về khoa học kỹ thuật, con người vẫn chưa hiểu rõ được hành tinh đang cư trú. Dưới đây là 8 trong số các bí ẩn về Trái đất vẫn chưa được giải mã...

  • Pic Mgmt

    ĐÃ CÓ SÁCH TRUNG QUỐC KHẲNG ĐỊNH… HOÀNG SA, TRƯỜNG SA LÀ CỦA VIỆT NAM !!!

    ...Trong quá trình điền dã tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Thái Bình, tại gia đình anh Phan Văn Luyện (xã Vũ Chính, Thành phố Thái Bình) chúng tôi đã tiếp cận được cuốn sách cổ, in vào đời Vua Đức Tông (Tải Điềm) – nhà Thanh (niên hiệu Quang Tự, 1875-1909)...

  • Pic Mgmt

    Ý NGHĨA CÚNG ÔNG CÔNG ÔNG TÁO

    ...Theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam thì Táo Quân có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc nhưng được Việt hóa thành huyền tích "2 ông 1 bà" - vị thần Đất, vị thần Nhà, vị thần Bếp núc. Tuy vậy người dân vẫn quen gọi chung là Táo Quân hoặc Ông Táo do kết quả của thuyết tam vị thất thế (thuyết Ba ngôi) khá phổ biến trong các tín ngưỡng, tôn giáo. Bếp là bản nguyên của nhà khi người nguyên thủy có lửa và đều dựa trên nền móng là đất...

  • Pic Mgmt

    BÍ ẤN VỀ HÀNG TRĂM BIA ĐA CỔ CÒN SÓT LẠI

    Dân trí Những bia đá còn sót lại tại một số địa phương ở miền Tây Thanh Hóa được người dân xem là dấu tích của những ngôi mộ cổ. Có những nhận định cho rằng, đây là mộ của người Tày Thái và cũng có ý kiến khác là mộ của nghĩa quân Lam Sơn...

  • Pic Mgmt

    KẺ CHỢ - KITTIGARA XA XĂM THÂN YÊU

    Để mở đầu bài viết tôi xin trích Từ điển bách khoa Việt Nam giải thích địa danh Kẻ Chợ như sau: Ngoài một cụm từ khá mới: “Hạt nhân kinh tế -xã hội”, mấy thông tin chủ yếu trong mục từ nói trên đại thể cũng giống như Lịch sử Việt Nam Tập I đã viết ngót 30 năm trước: “Thăng Long bấy giờ quen gọi là kinh kỳ hay Kẻ Chợ, là một thành thị vào loại lớn ở Á Đông...

  • Pic Mgmt

    TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU & THỰC HÀNH GIA PHẢ ĐẾN THĂM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH

    Sáng thứ tư, ngày 10 tháng 4 năm 2013, ông Võ Ngọc An-Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu & Thực hành Gia phả (TTNC & THGP) và ông Cao Bá Nghiệp-Nhà nghiên cứu Cao tộc đã đến thăm và làm việc tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, thành phố Hồ Chí Minh...

  • Pic Mgmt

    MỘT SỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ NGUỒN GỐC BÁCH VIỆT

    TS. Nguyễn Văn Vịnh (tổng hợp): Trong hành trình tìm lại cội nguồn văn hóa các Việt tộc, đã có nhiều nghiên cứu của các nhà nghiên cứu trên thế giới cũng như trong nước, ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Từ truyền thuyết đến các Thần tích, Tộc phả được phối kiểm bởi ngành Khảo cổ học, Khảo Tiền sử, Nhân chủng học, Cổ nhân học, Dân tộc và Ngôn ngữ học được phối hợp kiểm chứng bởi kết quả phân tích cấu trúc phân tử di truyền DNA của các tộc người trong khu vực đủ rộng tại châu Ấ...

  • Pic Mgmt

    CHUYỆN TÂM LINH LY KỲ Ở TỔ MIẾU HÙNG VƯƠNG

    ...“Tổ miếu Hùng Vương là nơi thờ bài vị các Vua Hùng, đây cũng là chốn linh thiêng bậc nhất nước Nam. Nhiều câu chuyện có thực đã xảy ra khiến nhiều người khiếp sợ. Cũng nhờ thế, mà miếu Tổ giữ được đến giờ mà không mất mát, suy suyển một vật báu giá trị nào...

Chi tiết

NGƯỜI GIỮ HỒN DÂN TỘC QUA NHỮNG CHIẾC TRỐNG ĐỒNG

Đăng lúc: 2016-04-19 11:21:37 - Đã xem: 2769

(VH&ĐS) Từ sâu thẳm, tôi muốn gọi anh - một nghệ nhân đã đạt đến đỉnh cao, sự tinh túy trong nghệ thuật đúc trống đồng – là người đang làm sống lại và lưu giữ hồn cốt đất Việt. Bởi lẽ, cứ mỗi lần được nghe tiếng âm vang từ dàn trống đồng do chính tay anh chế tác, tôi lại thấy lòng mình trào dâng xúc cảm. Có điều gì đó thiêng liêng, lớn lao lắm mà khó diễn đạt hết bằng lời. Cũng từ tiếng trống ấy, tôi cảm nhận được cái tâm của một người con xứ Thanh luôn cháy bỏng đam mê khôi phục và lưu giữ những giá trị văn hóa có từ ngàn đời của dân tộc.
 

Để được giao nhiệm vụ tạo hoa văn, người thợ phải học nghề một cách
cần mẫn trong khoảng thời gian từ 2-3 năm.

Từ niềm đam mê
 

Tôi về xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn theo sự chỉ dẫn của một đồng nghiệp từng nhiều lần ôm máy ảnh “lăn lộn” theo những mẻ đúc đồng của các nghệ nhân xứ Thanh vào một ngày đầu đông 2015, hanh hao nắng. Ven Quốc lộ 45 là những ruộng lúa vừa xong vụ gặt chỉ còn trơ lại những gốc rạ. Ký ức của tôi về “Tùng trống” vẫn còn nguyên vẹn với đôi mắt cần mẫn – cần mẫn đến đau đáu trong thời khắc thiêng liêng, dỡ chiếc khuôn bằng đất nện, bên trong có chiếc trống ánh màu đồng thau cứ theo tôi đến tận bây giờ.

Giờ ngồi đối diện, tôi nhìn thẳng vào mắt anh với những thắc mắc không đầu, không cuối. Động lực nào giúp anh dồn toàn tâm, toàn lực với những chiếc trống đồng đến vậy? – tôi hỏi.  Là người khá am hiểu lịch sử thời kỳ Văn hóa Đông Sơn, Nghệ nhân Thiều Quang Tùng cho biết: Đỉnh cao của Văn hoá Đông Sơn là nghệ thuật đúc đồng. Ở đó người Việt đã hoàn toàn làm chủ nguyên liệu và công nghệ chế tạo đồng thau. Đồ đồng đúc có mặt trong toàn bộ đời sống vật chất tinh thần của cư dân Đông Sơn. Kỹ thuật luyện kim và đúc đồng thời kỳ này đã đạt đến trình độ hoàn mỹ. Đồ đồng thuộc thời kỳ Văn hóa Đông Sơn không thể lẫn với bất cứ nền văn hóa khảo cổ nào khác trên thế giới, trong đó trống đồng là loại di vật điển hình nhất. Đây chính là linh vật của người Việt cổ được sử dụng trong các lễ hội, nó còn là một bộ sử bằng hình ảnh khi chữ viết chưa phát triển. Ngoài ra, trống đồng thể hiện tín ngưỡng, cuộc sống sinh hoạt của người Việt cổ. Minh chứng cho điều đó là hai loại hoa văn không thể thiếu trên mặt tất cả các trống đồng Đông Sơn; hình Mặt Trời với số cánh chẵn 12, 14, 16, 18 và Chim Lạc… “Thế nhưng rất nhiều chiếc trống tìm thấy đều trong tình trạng mục nát dẫn đến việc bảo quản gặp nhiều khó khăn đã ám ảnh, thôi thúc tôi theo đuổi niềm đam mê của mình” - anh Tùng cho tôi biết.

Để biến ý tưởng của mình thành hiện thực, anh từng bán nhà cửa và bỏ ra quãng thời gian gần 6 năm ròng để đeo đuổi học nghề đúc đồng. Với anh, để có được những chiếc trống tinh xảo như ngày hôm nay là cả một quá trình trăn trở, vật lộn đằng đẵng. Vừa dẫn tôi tham quan xưởng đúc, anh vừa kể: Anh sinh ra, lớn lên và lập nghiệp ở vùng đất Đông Sơn, cái nôi của nghề đúc trống đồng. Đời ông, đời cha không ai làm nghề này, nhưng đến đời anh, anh đã trăn trở rất nhiều và ấp ủ ước mơ của mình với thắc mắc không biết bằng cách nào cha ông ta đã tạo nên tác phẩm trống đồng hoàn mỹ đến vậy! Lập gia đình, bố mẹ cho ra riêng, anh bàn với vợ bán nhà, bán đất để theo học nghề đúc tại làng Trà Đông, xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa.  Lòng đam mê di sản, biết về cổ vật, đặc biệt là những sản phẩm văn hóa Đông Sơn, từ đó hình thành trong anh ý tưởng “phải khôi phục lại sản phẩm của cha ông”.
 

Nghệ nhân Thiều Quang Tùng chỉ đạo tổ thợ đổ đồng đúc
độc bản trống đồng tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Nhưng để có được sự nghiệp như ngày hôm nay, anh đã trải qua nhiều thất bại, hao tâm, tổn sức, tiền bạc khi quyết chí đeo đuổi theo nghề đúc đồng. Các bậc cao niên ở làng Trà Đông giàu kinh nghiệm trong đúc đồng song lại không tìm được giải pháp tối ưu để hoàn thiện chiếc trống đúng như nguyên bản. Học xong, anh mở xưởng đúc đồng và hì hụi tìm tòi thử nghiệm tạo những chiếc trống con đường kính 15cm. Làm đi làm lại, xong chẳng cái nào ưng ý, cái thì phần thân quá dày, cái lại bị mất hoa văn, cái bị thủng lỗ chỗ… “Vậy mới hiểu chẳng ai dại gì đánh đổi việc mưu sinh vì niềm đam mê. Tôi thì khác, không hề nản chí, sau mỗi thất bại mình rút ra một kinh nghiệm, bài học quý báu và sự kiên trì tạo nên thành công như ngày hôm nay”, anh chia sẻ.


Với tôi - một kẻ “ngoại đạo” chỉ biết tròn mắt trầm trồ, thán phục đối với những nét hoa văn được chạm khắc công phu, tinh xảo trên những chiếc trống, mang trong mình hồn cốt, dáng dấp một nền văn hóa đã xa xưa, hoàn toàn mù tịt về nghề đúc - anh hé mở. Đối với nghề đúc trống cần đến độ chính xác tối đa, do đó người thợ phải làm việc rất nghiêm túc mới được đảm đương phần việc của mình. Để được tin tưởng và giao 1 trong 15 công đoạn đúc trống, người thợ cần học nghề chăm chỉ suốt thời gian kéo dài từ 2 - 3 năm. Khi bắt tay vào hành nghề, ngay từ khâu đơn giản nhất là đập đất cũng phải tôn trọng chặt chẽ công thức và công đoạn. Với trống đồng nó đan xen nhiều yếu tố tạo thành như hoa văn, âm thanh và kỹ thuật nên người thợ làm những phần việc này cần có năng khiếu về âm nhạc cũng như hội họa. Từ đó mới hình thành nên dây chuyền cơ bản tạo ra phom dáng đúng theo dáng trống cổ. Khắt khe hơn là khuôn đúc trống cần nung chín kỹ, không còn hơi nước tích đọng, nếu nung khuôn không đạt yêu cầu, trống sẽ hỏng. Khâu pha nguyên liệu làm sao cho đảm bảo đủ độ dẻo, không quá nhiều chì; nấu đồng đạt đến độ trong cần thiết ở mức nhiệt độ dưới 2000OC... Riêng bí quyết nghề nghiệp thì không thể tiết lộ nhưng tôi có thể nói thế này. Xem những chiếc trống đồng cổ ở đâu đó, chúng ta không phát hiện ra vết đứt trên thân trống, hoa văn tinh xảo, âm thanh trầm ấm và vang vọng. Nếu nghệ nhân nào tinh ý và có nhiều kinh nghiệm sẽ tự tìm ra giải pháp cho riêng mình.

“Gìn giữ cho muôn đời sau”

Đến thời điểm hiện tại, có thể khẳng định Thiều Quang Tùng là một trong số ít nghệ nhân đúc trống đồng tốt nhất, thành công nhất trên cả nước. Việc thực hiện đúc 100 chiếc trống dâng lên đại lễ 1000 năm Thăng Long, đúc trống tặng quê Bác đúng dịp kỷ niệm 119 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như đúc trống tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã minh chứng điều này. Anh rưng rưng nhớ lại thời khắc đúc trống tặng “cụ Giáp”.

Khi nhận đề nghị của ông Hồ Quang Sơn - Chủ tịch Liên chi hội Di sản Văn hóa Lam Kinh Thanh Hóa về việc đúc trống tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, anh thấy mừng vì nó mang ý nghĩa lịch sử cao cả. Đây sẽ là cơ hội lần đầu tiên trong đời mình sẽ được diện kiến một huyền thoại sống nên đã ngay lập tức nhận lời. Song ông Sơn đề nghị phải đưa 2 hình ảnh tiêu biểu về thời đại Hồ Chí Minh có ý nghĩa và giá trị đặc biệt đối với cụ Giáp vào thân trống. Khó! Anh từng đúc biết bao nhiêu chiếc trống không nhớ hết, nhưng đây là thử thách lớn, khó khăn nhất khiến anh rất băn khoăn. Bởi 2 hình ảnh đó không những mang tính chất lịch sử mà còn đan xen yếu tố kỹ thuật, không thể làm theo cách thông thường. Cái khó khăn kế tiếp, chiếc trống này mang tính chất tâm linh, nếu trống đổ xong mà bị hỏng trước hàng nghìn con mắt ngóng trông thì sẽ ra sao đây? Nhưng đó cũng chính là động lực để anh quyết tâm. Xem ảnh xong, anh em trong tổ thợ cùng ngồi nghiên cứu đưa ra các phương án, tìm cách làm. Thông thường, để tạo hoa văn cho một chiếc trống cần có 2 thợ lành nghề làm việc trong thời gian 7 ngày, tính đến lúc làm nguội hoàn thiện mất 45 ngày. Riêng trống tặng cụ Giáp, tổ thợ của anh đã phải tăng thêm thời gian lên 16 ngày tạo tác hoa văn cho khuôn và thời gian tính đến ngày chiếc trống ra lò phải kéo dài lên tới 2 tháng. Bằng kinh nghiệm, đổ đồng xong, anh biết sản phẩm của mình đã đạt kết quả nhưng vẫn rất hồi hộp chờ đợi giây phút tháo khuôn. Cuối cùng, tổ thợ đã đúc thành công sản phẩm một cách mĩ mãn trước sự chứng kiến với niềm vui khôn tả của hàng trăm quan khách có mặt hôm đó... không thể diễn tả hết cảm giác hào hứng phấn chấn trong anh lúc ấy.

“Tôi đang ấp ủ dự định sẽ tiếp tục đúc một chiếc trống lớn thể hiện trên thân trống những hình ảnh văn hóa đặc sắc nhất của người dân xứ Thanh. Chiến lược lâu dài, sẽ có nhiều đơn vị, nhiều tỉnh thành cũng như các doanh nghiệp muốn đưa hình ảnh của mình vào thân trống, do đó tôi đang nghiên cứu để tiếp tục đúc được nhiều độc bản trống đồng khác khắc họa những dấu ấn riêng biệt. Hơn thế nữa, tôi muốn góp phần công sức nhỏ bé của mình cho công cuộc khôi phục và gìn giữ những nét văn hóa truyền thống của cha ông không chỉ cho hôm nay mà còn cho những thế hệ mai sau!” – anh chia sẻ.

Trước khi chia tay anh còn bảo với tôi rằng: Chuyện về cách gìn giữ và phát huy nghề đúc đồng Đông Sơn còn dài lắm! Nhưng có lẽ điều khiến anh vui và yên tâm hơn cả chính là những nghệ nhân đúc đồng xứ Thanh hôm nay đã có thể sống và theo đuổi đam mê, khát khao của mình bằng chính nghề đúc đồng. Ngọn lửa nghề đã được thắp và truyền cho những thế hệ trẻ đang bước tiếp trên con đường gìn giữ những giá trị tưởng đã phôi pha theo thời gian.


Ghi chép của: Nguyễn Chung

CBN sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp