• Pic Mgmt

    KẺ CHỢ - KITTIGARA XA XĂM THÂN YÊU

    Để mở đầu bài viết tôi xin trích Từ điển bách khoa Việt Nam giải thích địa danh Kẻ Chợ như sau: Ngoài một cụm từ khá mới: “Hạt nhân kinh tế -xã hội”, mấy thông tin chủ yếu trong mục từ nói trên đại thể cũng giống như Lịch sử Việt Nam Tập I đã viết ngót 30 năm trước: “Thăng Long bấy giờ quen gọi là kinh kỳ hay Kẻ Chợ, là một thành thị vào loại lớn ở Á Đông...

  • Pic Mgmt

    OBAMA, GIÁ TRỊ MỸ & CHUYỆN “GIÁ TRỊ GIẢ”

    Nước Việt sẽ hội nhập thế nào, ngay cả khi cơ hội lớn, thông qua sự kiện vị TT Mỹ Obama sang thăm VN với nhiều thông điệp lớn, được mở ra? Một sự kiện lớn nhất tuần qua, cũng có thể coi là sự kiện đối ngoại lớn nhất năm 2016 vừa diễn ra đã khiến cho trái tim của hàng triệu người dân Việt như… tan chảy, như lời bình của ai đó trên trang mạng XH...

  • Pic Mgmt

    TÌM HIỂU VỀ NGUỒN GỐC DÂN TỘC VIỆT NAM

    Người Việt cổ phương Nam có chủng tính riêng, khác với người Hán phương Bắc. Đất nước Việt Nam thống nhất, bất khả phân. Dân tộc Việt Nam đa số thuần nhất về tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán và cùng tự hào về một nền văn hiến rực rỡ lâu đời...

  • Pic Mgmt

    BẰNG CHỨNG KHẲNG ĐỊNH KINH DỊCH LÀ CỦA NGƯỜI VIỆT

    ...Ở Việt nam, ảnh hưởng của Kinh Dịch và thuyết âm dương ngũ hành cũng hết sức mạnh mẽ; đồng thời do hoàn cảnh lịch sử hầu hết các tác phẩm viết về Kinh Dịch cũng bằng chữ Nho. Với bề dày lịch sử phát triển và truyền bá kinh Dịch như vậy, nên đa phần những người nghiên cứu mặc nhiên xem Trung hoa như là quê hương của kinh Dịch. Tuy nhiên trong vài thập niên qua, tại Việt nam, có nhiều người lên tiếng cho rằng kinh Dịch là sản phẩm của người Lạc Việt...

  • Pic Mgmt

    THÔNG BÁO VỀ NGÀY GIỖ DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT

    ...Ngày 5 tháng 10 (dương lịch) năm 2011 năm nay (tức là ngày 9 tháng 9 âm lịch), lần đầu tiên, tại NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT ở Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội – Ban quản lý khu di tích và Ban đại diện gia tộc họ Cao sẽ tổ chức trọng thể NGÀY GIỖ DANH NHÂN VĂN HOÁ CAO BÁ QUÁT...

  • Pic Mgmt

    TÌM HIỂU NGUỒN GỐC DÒNG HỌ CAO VIỆT NAM

    Muốn hiểu về nguồn gốc các dòng họ Việt Nam, cần phải tìm hiểu lịch sử dân tộc Việt. Theo cổ sử Việt, các dân tộc Bách Việt gồm nhiều bộ tộc Việt cổ, họ sống trải rộng khắp vùng nam sông Dương Tử xuống hết phía nam lục địa Trung Hoa, cho đến tận miền trung Việt Nam ngày nay...

  • Pic Mgmt

    THÔNG TIN VỀ CUỐN SÁCH “NGƯỜI LÀNG SỦI KỂ CHUYỆN CAO BÁ QUÁT”

    Đã có những cuộc hội thảo và các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước nói về thơ văn Cao Bá Quát. Mỗi người, từ các góc nhìn trí tuệ và tâm hồn khác nhau, đều cố khám phá, cảm nhận cho được cái tầm vóc, cái khí phách, cái thế giới sáng tạo siêu việt, cái linh cảm thơ của một tài năng trác tuyệt qua thơ văn của ông. Đó quả là một nhật ký thơ trong đêm dài thế kỷ, một thế kỷ ẩn hiện trong hồn thơ. Cho nên, khám phá về một tài thơ như thế chưa biết thế nào là cùng...

  • Pic Mgmt

    Quan hệ Trung Quốc – Việt Nam

    uan hệ Việt Nam – Trung Quốc (Quan hệ Việt Trung) là chủ đề nóng bỏng trong hơn 4.000 năm lịch sử của Việt Nam, cho dù thời đại nào đều mang tính thời sự. Là hai nước láng giềng, chung biên giới trên bộ và trên biển, lại có quá trình gắn bó tương tác về văn hóa lịch sử...

  • Pic Mgmt

    ... NGƯỜI CÓ BIỆT TÀI CHỮA XƯƠNG KHỚP

    Từ 5 năm nay, người dân huyện Ba Chẽ biết đến bài thuốc của ông Lương Văn Việt (SN 1952), thôn Tân Tiến, xã Đồn Đạc (Ba Chẽ, Quảng Ninh) bởi những người không may bị gãy chân, gãy tay, bong gân, trật khớp, va đập gì liên quan đến xương khớp họ đều tìm đến ông để chữa trị. Bệnh nhân nhẹ thì vài lần giật, kéo, còn người nặng thì vài tuần đắp, uống thuốc là khỏi hẳn...

  • Pic Mgmt

    KẾT QUẢ KHẢO CỔ MỚI NHẤT Ở HÀ TĨNH

    Trong số các hiện vật có niên đại trên 4000 năm vừa được các nhà khảo cổ học khai quật tại di chỉ Thạch Lạc (huyện Thạch Hà, Hà Tĩnh) có nhiều hiện vật lần đầu được phát hiện, đem lại sự ngạc nhiên đối với các nhà khảo cổ...

  • Pic Mgmt

    VỊ VUA VIỆT ĐẦU TIÊN TUẦN THÚ BIỂN ĐÔNG LÀ AI?

    Trong lịch sử, Lý Anh Tông chính là vị vua Việt đầu tiên tuần thú biển Đông, xem xét tình hình để có phương sách bảo vệ chủ quyền trên vùng biển đảo rộng lớn...

  • Pic Mgmt

    VÀI NÉT VỀ CÔNG TRÌNH CHỮ VIỆT CỔ CỦA GIÁO SƯ LÊ TRỌNG KHÁNH

    Đã có nhiều công trình của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, mỗi người đều tìm cho mình một con đường để đi đến cái đích chung. Với giáo sư Lê Trọng Khánh, là một nhà khoa học, nên giáo sư tìm cho mình con đường rất riêng, đó là: Ngoài thông qua các thư tịch cổ trong và ngoài nước, thì chủ yếu là thông qua những căn cứ khoa học đã được kiểm chứng, trong một hệ thống phát triển từ thấp lên cao, mang tính bản địa đặc thù và nhất quán...

  • Pic Mgmt

    TƯ LIỆU ĐỊA BẠ TRONG NGHIÊN CỨU LÀNG XÃ VIỆT NAM TRUYỀN THỐNG

    Trong lịch sử Việt Nam, lần đầu tiên Nhà nước cho lập sổ địa bạ là vào năm 1092, bấy giờ gọi là điền tịch. Thời Lê, ngay sau kháng chiến chống Minh thắng lợi, năm 1428 Lê Thái Tổ đã lệnh cho các địa phương trong cả nước điều tra, xem xét ruộng đất và lập sổ địa bạ. Quốc triều hình luật quy định cứ bốn năm làm lại sổ điền bạ một lần...

  • Pic Mgmt

    TOÀN CẢNH VÒNG SƠ TUYỂN VIETNAM

    Hành trình tìm kiếm và tuyển chọn tài năng của cuộc thi Tìm kiếm tài năng - Vietnam's Got Talent đã chính thức bước đến những trận tuyển cuối cùng ở hai thành phố lớn nhất cả nước : Hà Nội và TP.HCM, thu hút hàng ngàn thí sinh đến dự thi. Diễn ra trong hai ngày 22 và 23/8, vòng sơ tuyển tại Hà Nội chứng kiến sự xuất hiện của nhiều gương mặt tiềm năng và đầy hứa hẹn. Bên cạnh đó, vòng tuyển sinh tại Hà Nội cũng có sự góp mặt những tài năng chưa một lần xuất hiện ở sân khấu Vietnam’s Got Talent như...

  • Pic Mgmt

    SỰ THỰC VỀ THỦY TỔ DÒNG HỌ BAN - PHAN

    Theo dòng thời sự… nhân sự kiện Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki Moon đến dâng hương ở nhà thờ họ Phan Huy ở Sài Sơn, thử bàn xem thủy tổ của họ Ban – Phan là người nước nào. Họ Phan ở Trung Quốc, Việt Nam hay Hàn Quốc đều công nhận thủy tổ của mình là Tất Cao Công, một trong những đại công thần của nhà Chu. Ví dụ tộc phả họ Ban – Phan của Hàn Quốc chép rằng bọn họ là hậu duệ của Quý Tôn Công...

Chi tiết

NGƯỜI GIỮ HỒN DÂN TỘC QUA NHỮNG CHIẾC TRỐNG ĐỒNG

Đăng lúc: 2016-04-19 11:21:37 - Đã xem: 3015

(VH&ĐS) Từ sâu thẳm, tôi muốn gọi anh - một nghệ nhân đã đạt đến đỉnh cao, sự tinh túy trong nghệ thuật đúc trống đồng – là người đang làm sống lại và lưu giữ hồn cốt đất Việt. Bởi lẽ, cứ mỗi lần được nghe tiếng âm vang từ dàn trống đồng do chính tay anh chế tác, tôi lại thấy lòng mình trào dâng xúc cảm. Có điều gì đó thiêng liêng, lớn lao lắm mà khó diễn đạt hết bằng lời. Cũng từ tiếng trống ấy, tôi cảm nhận được cái tâm của một người con xứ Thanh luôn cháy bỏng đam mê khôi phục và lưu giữ những giá trị văn hóa có từ ngàn đời của dân tộc.
 

Để được giao nhiệm vụ tạo hoa văn, người thợ phải học nghề một cách
cần mẫn trong khoảng thời gian từ 2-3 năm.

Từ niềm đam mê
 

Tôi về xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn theo sự chỉ dẫn của một đồng nghiệp từng nhiều lần ôm máy ảnh “lăn lộn” theo những mẻ đúc đồng của các nghệ nhân xứ Thanh vào một ngày đầu đông 2015, hanh hao nắng. Ven Quốc lộ 45 là những ruộng lúa vừa xong vụ gặt chỉ còn trơ lại những gốc rạ. Ký ức của tôi về “Tùng trống” vẫn còn nguyên vẹn với đôi mắt cần mẫn – cần mẫn đến đau đáu trong thời khắc thiêng liêng, dỡ chiếc khuôn bằng đất nện, bên trong có chiếc trống ánh màu đồng thau cứ theo tôi đến tận bây giờ.

Giờ ngồi đối diện, tôi nhìn thẳng vào mắt anh với những thắc mắc không đầu, không cuối. Động lực nào giúp anh dồn toàn tâm, toàn lực với những chiếc trống đồng đến vậy? – tôi hỏi.  Là người khá am hiểu lịch sử thời kỳ Văn hóa Đông Sơn, Nghệ nhân Thiều Quang Tùng cho biết: Đỉnh cao của Văn hoá Đông Sơn là nghệ thuật đúc đồng. Ở đó người Việt đã hoàn toàn làm chủ nguyên liệu và công nghệ chế tạo đồng thau. Đồ đồng đúc có mặt trong toàn bộ đời sống vật chất tinh thần của cư dân Đông Sơn. Kỹ thuật luyện kim và đúc đồng thời kỳ này đã đạt đến trình độ hoàn mỹ. Đồ đồng thuộc thời kỳ Văn hóa Đông Sơn không thể lẫn với bất cứ nền văn hóa khảo cổ nào khác trên thế giới, trong đó trống đồng là loại di vật điển hình nhất. Đây chính là linh vật của người Việt cổ được sử dụng trong các lễ hội, nó còn là một bộ sử bằng hình ảnh khi chữ viết chưa phát triển. Ngoài ra, trống đồng thể hiện tín ngưỡng, cuộc sống sinh hoạt của người Việt cổ. Minh chứng cho điều đó là hai loại hoa văn không thể thiếu trên mặt tất cả các trống đồng Đông Sơn; hình Mặt Trời với số cánh chẵn 12, 14, 16, 18 và Chim Lạc… “Thế nhưng rất nhiều chiếc trống tìm thấy đều trong tình trạng mục nát dẫn đến việc bảo quản gặp nhiều khó khăn đã ám ảnh, thôi thúc tôi theo đuổi niềm đam mê của mình” - anh Tùng cho tôi biết.

Để biến ý tưởng của mình thành hiện thực, anh từng bán nhà cửa và bỏ ra quãng thời gian gần 6 năm ròng để đeo đuổi học nghề đúc đồng. Với anh, để có được những chiếc trống tinh xảo như ngày hôm nay là cả một quá trình trăn trở, vật lộn đằng đẵng. Vừa dẫn tôi tham quan xưởng đúc, anh vừa kể: Anh sinh ra, lớn lên và lập nghiệp ở vùng đất Đông Sơn, cái nôi của nghề đúc trống đồng. Đời ông, đời cha không ai làm nghề này, nhưng đến đời anh, anh đã trăn trở rất nhiều và ấp ủ ước mơ của mình với thắc mắc không biết bằng cách nào cha ông ta đã tạo nên tác phẩm trống đồng hoàn mỹ đến vậy! Lập gia đình, bố mẹ cho ra riêng, anh bàn với vợ bán nhà, bán đất để theo học nghề đúc tại làng Trà Đông, xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa.  Lòng đam mê di sản, biết về cổ vật, đặc biệt là những sản phẩm văn hóa Đông Sơn, từ đó hình thành trong anh ý tưởng “phải khôi phục lại sản phẩm của cha ông”.
 

Nghệ nhân Thiều Quang Tùng chỉ đạo tổ thợ đổ đồng đúc
độc bản trống đồng tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Nhưng để có được sự nghiệp như ngày hôm nay, anh đã trải qua nhiều thất bại, hao tâm, tổn sức, tiền bạc khi quyết chí đeo đuổi theo nghề đúc đồng. Các bậc cao niên ở làng Trà Đông giàu kinh nghiệm trong đúc đồng song lại không tìm được giải pháp tối ưu để hoàn thiện chiếc trống đúng như nguyên bản. Học xong, anh mở xưởng đúc đồng và hì hụi tìm tòi thử nghiệm tạo những chiếc trống con đường kính 15cm. Làm đi làm lại, xong chẳng cái nào ưng ý, cái thì phần thân quá dày, cái lại bị mất hoa văn, cái bị thủng lỗ chỗ… “Vậy mới hiểu chẳng ai dại gì đánh đổi việc mưu sinh vì niềm đam mê. Tôi thì khác, không hề nản chí, sau mỗi thất bại mình rút ra một kinh nghiệm, bài học quý báu và sự kiên trì tạo nên thành công như ngày hôm nay”, anh chia sẻ.


Với tôi - một kẻ “ngoại đạo” chỉ biết tròn mắt trầm trồ, thán phục đối với những nét hoa văn được chạm khắc công phu, tinh xảo trên những chiếc trống, mang trong mình hồn cốt, dáng dấp một nền văn hóa đã xa xưa, hoàn toàn mù tịt về nghề đúc - anh hé mở. Đối với nghề đúc trống cần đến độ chính xác tối đa, do đó người thợ phải làm việc rất nghiêm túc mới được đảm đương phần việc của mình. Để được tin tưởng và giao 1 trong 15 công đoạn đúc trống, người thợ cần học nghề chăm chỉ suốt thời gian kéo dài từ 2 - 3 năm. Khi bắt tay vào hành nghề, ngay từ khâu đơn giản nhất là đập đất cũng phải tôn trọng chặt chẽ công thức và công đoạn. Với trống đồng nó đan xen nhiều yếu tố tạo thành như hoa văn, âm thanh và kỹ thuật nên người thợ làm những phần việc này cần có năng khiếu về âm nhạc cũng như hội họa. Từ đó mới hình thành nên dây chuyền cơ bản tạo ra phom dáng đúng theo dáng trống cổ. Khắt khe hơn là khuôn đúc trống cần nung chín kỹ, không còn hơi nước tích đọng, nếu nung khuôn không đạt yêu cầu, trống sẽ hỏng. Khâu pha nguyên liệu làm sao cho đảm bảo đủ độ dẻo, không quá nhiều chì; nấu đồng đạt đến độ trong cần thiết ở mức nhiệt độ dưới 2000OC... Riêng bí quyết nghề nghiệp thì không thể tiết lộ nhưng tôi có thể nói thế này. Xem những chiếc trống đồng cổ ở đâu đó, chúng ta không phát hiện ra vết đứt trên thân trống, hoa văn tinh xảo, âm thanh trầm ấm và vang vọng. Nếu nghệ nhân nào tinh ý và có nhiều kinh nghiệm sẽ tự tìm ra giải pháp cho riêng mình.

“Gìn giữ cho muôn đời sau”

Đến thời điểm hiện tại, có thể khẳng định Thiều Quang Tùng là một trong số ít nghệ nhân đúc trống đồng tốt nhất, thành công nhất trên cả nước. Việc thực hiện đúc 100 chiếc trống dâng lên đại lễ 1000 năm Thăng Long, đúc trống tặng quê Bác đúng dịp kỷ niệm 119 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như đúc trống tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã minh chứng điều này. Anh rưng rưng nhớ lại thời khắc đúc trống tặng “cụ Giáp”.

Khi nhận đề nghị của ông Hồ Quang Sơn - Chủ tịch Liên chi hội Di sản Văn hóa Lam Kinh Thanh Hóa về việc đúc trống tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, anh thấy mừng vì nó mang ý nghĩa lịch sử cao cả. Đây sẽ là cơ hội lần đầu tiên trong đời mình sẽ được diện kiến một huyền thoại sống nên đã ngay lập tức nhận lời. Song ông Sơn đề nghị phải đưa 2 hình ảnh tiêu biểu về thời đại Hồ Chí Minh có ý nghĩa và giá trị đặc biệt đối với cụ Giáp vào thân trống. Khó! Anh từng đúc biết bao nhiêu chiếc trống không nhớ hết, nhưng đây là thử thách lớn, khó khăn nhất khiến anh rất băn khoăn. Bởi 2 hình ảnh đó không những mang tính chất lịch sử mà còn đan xen yếu tố kỹ thuật, không thể làm theo cách thông thường. Cái khó khăn kế tiếp, chiếc trống này mang tính chất tâm linh, nếu trống đổ xong mà bị hỏng trước hàng nghìn con mắt ngóng trông thì sẽ ra sao đây? Nhưng đó cũng chính là động lực để anh quyết tâm. Xem ảnh xong, anh em trong tổ thợ cùng ngồi nghiên cứu đưa ra các phương án, tìm cách làm. Thông thường, để tạo hoa văn cho một chiếc trống cần có 2 thợ lành nghề làm việc trong thời gian 7 ngày, tính đến lúc làm nguội hoàn thiện mất 45 ngày. Riêng trống tặng cụ Giáp, tổ thợ của anh đã phải tăng thêm thời gian lên 16 ngày tạo tác hoa văn cho khuôn và thời gian tính đến ngày chiếc trống ra lò phải kéo dài lên tới 2 tháng. Bằng kinh nghiệm, đổ đồng xong, anh biết sản phẩm của mình đã đạt kết quả nhưng vẫn rất hồi hộp chờ đợi giây phút tháo khuôn. Cuối cùng, tổ thợ đã đúc thành công sản phẩm một cách mĩ mãn trước sự chứng kiến với niềm vui khôn tả của hàng trăm quan khách có mặt hôm đó... không thể diễn tả hết cảm giác hào hứng phấn chấn trong anh lúc ấy.

“Tôi đang ấp ủ dự định sẽ tiếp tục đúc một chiếc trống lớn thể hiện trên thân trống những hình ảnh văn hóa đặc sắc nhất của người dân xứ Thanh. Chiến lược lâu dài, sẽ có nhiều đơn vị, nhiều tỉnh thành cũng như các doanh nghiệp muốn đưa hình ảnh của mình vào thân trống, do đó tôi đang nghiên cứu để tiếp tục đúc được nhiều độc bản trống đồng khác khắc họa những dấu ấn riêng biệt. Hơn thế nữa, tôi muốn góp phần công sức nhỏ bé của mình cho công cuộc khôi phục và gìn giữ những nét văn hóa truyền thống của cha ông không chỉ cho hôm nay mà còn cho những thế hệ mai sau!” – anh chia sẻ.

Trước khi chia tay anh còn bảo với tôi rằng: Chuyện về cách gìn giữ và phát huy nghề đúc đồng Đông Sơn còn dài lắm! Nhưng có lẽ điều khiến anh vui và yên tâm hơn cả chính là những nghệ nhân đúc đồng xứ Thanh hôm nay đã có thể sống và theo đuổi đam mê, khát khao của mình bằng chính nghề đúc đồng. Ngọn lửa nghề đã được thắp và truyền cho những thế hệ trẻ đang bước tiếp trên con đường gìn giữ những giá trị tưởng đã phôi pha theo thời gian.


Ghi chép của: Nguyễn Chung

CBN sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp