• Pic Mgmt

    TỪ PHÚC GIANG THƯ VIỆN ĐẾN CÁC THƯ VIỆN TƯ NHÂN Ở XỨ NGHỆ

    Nhân dân xứ Nghệ có truyền thống quý báu là hiếu học, trọng thầy, đậu đạt khoa bảng. Trên tinh thần đó mà người dân ở đây cũng rất yêu quý sách, có nhiều người đam mê sưu tầm sách và lập các thư viện để phục vụ cho nho sinh, con cháu học tập nâng cao kiến thức trong các gia đình, dòng họ. Qua lịch sử sách và thư viện nước ta nói chung, xứ Nghệ nói riêng thì Phúc Giang Thư viện của dòng họ Nguyễn Huy ở Trường Lưu (nay là xã Trường Lộc, Can Lộc) do Thám hoa Nguyễn Huy Oánh sáng lập là tiêu biểu nhất...

  • Pic Mgmt

    GIA PHẢ TRẦN CÔNG TỘC

    Lạc Long Quân là ai? Mẹ Âu Cơ là ai? Một kẻ giống rồng, một người dòng Tiên cho dân tộc có từ thời Lạc Việt. Sự mở đầu của dân tộc Việt Nam cùng ở “đồng” một “bào” 100 trứng đẻ ra trải dài theo lịch sử biết yêu thương đùm bọc lấy nhau. Dẫu chỉ là giả sử, dẫu chỉ là truyền thuyết nhưng có ai trong ta không tự hào cái cội nguồn mấy ngàn năm lắng trong dòng máu...

  • Pic Mgmt

    SOI TỎ PHẦN KHUYẾT SỬ THỜI TÂY SƠN

    Nhà nghiên cứu, TS Nguyễn Duy Chính vừa có cuộc giao lưu với bạn đọc sáng 25-10 tại phòng đọc Doanh nhân - Thư viện Khoa học tổng hợp TP.HCM về đề tài lịch sử, nổi bật là các ý kiến xung quanh triều đại Tây Sơn...

  • Pic Mgmt

    VIỆT TỘC CÓ CHỮ VIẾT KHÔNG ?

    ...Việt tộc có một nền văn hóa cao như khảo cổ đã chứng minh, nhưng con cháu chưa bao giờ thấy chữ viết của cha ông để lại, mặc dù cổ sử Trung Quốc chép nước Việt Thường dâng Đế Nghiêu (2358 TCN) một con rùa 1000 năm, trên mai có chữ khoa đẩu (chữ con nòng nọc) kể lại sự tạo thiên lập địa trở về sau và viết sách để lại cho thế hệ con cháu trong tiến trình dựng nước và giữ nước...

  • Pic Mgmt

    ĐÀI LOAN VÀ CỘI NGUỒN BÁCH VIỆT

    Năm 2000, một sự kiện lịch sử xảy ra ở ven bờ Thái Bình Dương. Sự kiện đó không phải là Thế vận hội 2000 ở Sydney mà thế giới chú ý đến trong vài tuần, mà là một diễn biến ít người để ý đến. Một sự kiện sẽ có ảnh hưởng lâu dài đến chính trị và có thể làm thay đổi cách nhìn của thế giới bên ngoài của nhiều nước trong vùng. Sự kiện đó chính là kết quả bầu cử ở hòn đảo Đài Loan bé nhỏ...

  • Pic Mgmt

    NHỮNG CUỘC ĐỔI HỌ LỚN TRONG LỊCH SỬ HỌ NGUYỄN Ở VIỆT NAM

    ...Nguyên Trần Thủ Độ ép vua Lý Huệ Tông (trị vì 1211-1224) nhường ngôi cho người con gái mới sáu tuổi là Chiêu Thánh công chúa tháng Mười năm giáp thân (cuối 1224), tức Lý Chiêu Hoàng (trị vì 124-1225). Lý Huệ Tông lên làm thái thượng hoàng, xuất gia đi tu tại chùa Chân Giáo, pháp danh là Huệ Quang thiền sư. Trần Thủ Độ sắp đặt cho con cháu của mình là Trần Cảnh, mới tám tuổi, cưới Lý Chiêu Hoàng. Chiêu Hoàng lại nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh tức Trần Thái Tông...

  • Pic Mgmt

    ĐÀN ĐÁ-NHẠC CỤ TRUYỀN THỐNG CỔ NHẤT CỦA NGƯỜI TÂY NGUYÊN

    Từ hàng ngàn năm trước, trên vùng đất Tây nguyên đã xuất hiện và lưu truyền một loại nhạc cụ độc đáo, đó là loại nhạc cụ thuộc hệ gõ mà người ta thường gọi là đàn đá, người M’nông gọi là Goong lǔ (tức là cồng đá)...

  • Pic Mgmt

    NỘI DUNG VĂN BIA ĐỀN HÙNG (BẢN CHỮ HÁN)

    Tấm bia “HÙNG VƯƠNG TỪ KHẢO” được gắn vào tường nhà Quan Cư, bên trái đền Thượng, có niên đại Ngày mùng 10 tháng 3 năm Canh Thìn, niên hiệu Bảo Đại thứ 15 triều Nguyễn (1940) do Bùi Ngọc Hoàn giữ chức Tham tri, hữu tuần phủ Phú Thọ soạn. Bia có ghi “Trước đây, ngày Quốc tế được tổ chức Xuân - Thu nhị kỳ. Năm Khải Định thứ 2 (1971) tuần phủ Phú Thọ là Lê Trung Ngọc có công văn xin Bộ lễ ấn định lấy ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch làm ngày Quốc tế, tức trước ngày giỗ Tổ Hùng Vương một ngày, còn ngày giỗ (11-3) do dân sở tại làm tế lễ”...

  • Pic Mgmt

    CHỮ VIẾT CỔ CỦA NGƯỜI PÀ-THẺN

    ...Trước năm 1960, Giáo sư sử học Lê Trọng Khánh, nguyên giảng viên trường Đại học Tổng hợp đã dày công điền dã, sưu tầm tại một số huyện của hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang, nơi có đông người Pà Thẻn sinh sống. Ông đã có những kết luận quan trọng về hệ thống chữ viết cổ của người Pà Thẻn...

  • Pic Mgmt

    TÔN VINH NGUYỄN VĂN VĨNH LÀ "TINH HOA VĂN HÓA VIỆT NAM HIỆN ĐẠI"

    Ở giải Văn hóa Phan Châu Trinh, ban tổ chức đã vinh danh những cá nhân có cống hiến xuất sắc trong các lĩnh vực thuộc bốn hạng mục: “Dịch thuật” (trao cho dịch giả Đào Hữu Dũng), “Vì sự nghiệp Văn hoá và Giáo dục” (trao cho giáo sư Pierre Darriulat và giáo sư Trịnh Xuân Thuận), “Nghiên cứu” (trao cho giáo sư Nguyễn Ngọc Lanh), “Việt Nam học” (trao cho giáo sư Peter Zinoman)...

  • Pic Mgmt

    HỘI KẺ SỦI

    Sủi, hoặc Phú Thị, nay thuộc huyện Gia Lâm, cách quốc lộ số 5 khoảng 800m (km 13,4 đường Hà Nội - Hải Phòng). Đây là một làng nằm trong địa bàn cư trú của người Việt cổ, xưa kia trấn thuộc Kinh Bắc, cách Luy Lâu về phía đông bắc chừng 10km. Làng có 7 giáp: Phú Văn, Phú Lễ, Phú Nghĩa, Phú Ân, Phú An, Phú Lương, Phú Vinh...

  • Pic Mgmt

    TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU & THỰC HÀNH GIA PHẢ ĐẾN THĂM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH

    Sáng thứ tư, ngày 10 tháng 4 năm 2013, ông Võ Ngọc An-Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu & Thực hành Gia phả (TTNC & THGP) và ông Cao Bá Nghiệp-Nhà nghiên cứu Cao tộc đã đến thăm và làm việc tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, thành phố Hồ Chí Minh...

  • Pic Mgmt

    ĐAỊ HỘI ĐẠI BIỂU HỌ TRƯƠNG VIỆT NAM LẦN THỨ NHẤT (2013-2018)

    ...Đúng 8h sáng, ngày 21 tháng 4 năm 2013, nhằm ngày 12 tháng 3 năm Quý Tỵ, Đại hội Đại biểu họ Trương Việt Nam lần thứ nhất đã được tổ chức trọng thể tại Hội trường lớn của Bảo tàng Hà Nội, số 2 đường Phạm Hùng, huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội trong không khí trang nghiêm, thiêng liêng và đầy ắp tình thân tộc...

  • Pic Mgmt

    THÔNG TIN VỀ CUỐN SÁCH “NGƯỜI LÀNG SỦI KỂ CHUYỆN CAO BÁ QUÁT”

    Đã có những cuộc hội thảo và các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước nói về thơ văn Cao Bá Quát. Mỗi người, từ các góc nhìn trí tuệ và tâm hồn khác nhau, đều cố khám phá, cảm nhận cho được cái tầm vóc, cái khí phách, cái thế giới sáng tạo siêu việt, cái linh cảm thơ của một tài năng trác tuyệt qua thơ văn của ông. Đó quả là một nhật ký thơ trong đêm dài thế kỷ, một thế kỷ ẩn hiện trong hồn thơ. Cho nên, khám phá về một tài thơ như thế chưa biết thế nào là cùng...

  • Pic Mgmt

    HƠN 5000 BỆNH NHÂN KHỎI BỆNH ĐAU LƯNG TỪ THẢO DƯỢC

    Bệnh đau thắt lưng đã và đang là căn bệnh phổ biến trong xã hội hiện nay. Thành công trong việc chữa dứt điểm bệnh đau lưng là tin vui của nhiều người bệnh. Tuy nhiên để hiểu rõ về bài thuốc chữa bệnh đau lưng hiệu quả, chúng ta phải biết bệnh đau lưng khởi nguồn từ đâu?...

Chi tiết

NGƯỜI GIỮ HỒN DÂN TỘC QUA NHỮNG CHIẾC TRỐNG ĐỒNG

Đăng lúc: 2016-04-19 11:21:37 - Đã xem: 2549

(VH&ĐS) Từ sâu thẳm, tôi muốn gọi anh - một nghệ nhân đã đạt đến đỉnh cao, sự tinh túy trong nghệ thuật đúc trống đồng – là người đang làm sống lại và lưu giữ hồn cốt đất Việt. Bởi lẽ, cứ mỗi lần được nghe tiếng âm vang từ dàn trống đồng do chính tay anh chế tác, tôi lại thấy lòng mình trào dâng xúc cảm. Có điều gì đó thiêng liêng, lớn lao lắm mà khó diễn đạt hết bằng lời. Cũng từ tiếng trống ấy, tôi cảm nhận được cái tâm của một người con xứ Thanh luôn cháy bỏng đam mê khôi phục và lưu giữ những giá trị văn hóa có từ ngàn đời của dân tộc.
 

Để được giao nhiệm vụ tạo hoa văn, người thợ phải học nghề một cách
cần mẫn trong khoảng thời gian từ 2-3 năm.

Từ niềm đam mê
 

Tôi về xã Đông Tiến, huyện Đông Sơn theo sự chỉ dẫn của một đồng nghiệp từng nhiều lần ôm máy ảnh “lăn lộn” theo những mẻ đúc đồng của các nghệ nhân xứ Thanh vào một ngày đầu đông 2015, hanh hao nắng. Ven Quốc lộ 45 là những ruộng lúa vừa xong vụ gặt chỉ còn trơ lại những gốc rạ. Ký ức của tôi về “Tùng trống” vẫn còn nguyên vẹn với đôi mắt cần mẫn – cần mẫn đến đau đáu trong thời khắc thiêng liêng, dỡ chiếc khuôn bằng đất nện, bên trong có chiếc trống ánh màu đồng thau cứ theo tôi đến tận bây giờ.

Giờ ngồi đối diện, tôi nhìn thẳng vào mắt anh với những thắc mắc không đầu, không cuối. Động lực nào giúp anh dồn toàn tâm, toàn lực với những chiếc trống đồng đến vậy? – tôi hỏi.  Là người khá am hiểu lịch sử thời kỳ Văn hóa Đông Sơn, Nghệ nhân Thiều Quang Tùng cho biết: Đỉnh cao của Văn hoá Đông Sơn là nghệ thuật đúc đồng. Ở đó người Việt đã hoàn toàn làm chủ nguyên liệu và công nghệ chế tạo đồng thau. Đồ đồng đúc có mặt trong toàn bộ đời sống vật chất tinh thần của cư dân Đông Sơn. Kỹ thuật luyện kim và đúc đồng thời kỳ này đã đạt đến trình độ hoàn mỹ. Đồ đồng thuộc thời kỳ Văn hóa Đông Sơn không thể lẫn với bất cứ nền văn hóa khảo cổ nào khác trên thế giới, trong đó trống đồng là loại di vật điển hình nhất. Đây chính là linh vật của người Việt cổ được sử dụng trong các lễ hội, nó còn là một bộ sử bằng hình ảnh khi chữ viết chưa phát triển. Ngoài ra, trống đồng thể hiện tín ngưỡng, cuộc sống sinh hoạt của người Việt cổ. Minh chứng cho điều đó là hai loại hoa văn không thể thiếu trên mặt tất cả các trống đồng Đông Sơn; hình Mặt Trời với số cánh chẵn 12, 14, 16, 18 và Chim Lạc… “Thế nhưng rất nhiều chiếc trống tìm thấy đều trong tình trạng mục nát dẫn đến việc bảo quản gặp nhiều khó khăn đã ám ảnh, thôi thúc tôi theo đuổi niềm đam mê của mình” - anh Tùng cho tôi biết.

Để biến ý tưởng của mình thành hiện thực, anh từng bán nhà cửa và bỏ ra quãng thời gian gần 6 năm ròng để đeo đuổi học nghề đúc đồng. Với anh, để có được những chiếc trống tinh xảo như ngày hôm nay là cả một quá trình trăn trở, vật lộn đằng đẵng. Vừa dẫn tôi tham quan xưởng đúc, anh vừa kể: Anh sinh ra, lớn lên và lập nghiệp ở vùng đất Đông Sơn, cái nôi của nghề đúc trống đồng. Đời ông, đời cha không ai làm nghề này, nhưng đến đời anh, anh đã trăn trở rất nhiều và ấp ủ ước mơ của mình với thắc mắc không biết bằng cách nào cha ông ta đã tạo nên tác phẩm trống đồng hoàn mỹ đến vậy! Lập gia đình, bố mẹ cho ra riêng, anh bàn với vợ bán nhà, bán đất để theo học nghề đúc tại làng Trà Đông, xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa.  Lòng đam mê di sản, biết về cổ vật, đặc biệt là những sản phẩm văn hóa Đông Sơn, từ đó hình thành trong anh ý tưởng “phải khôi phục lại sản phẩm của cha ông”.
 

Nghệ nhân Thiều Quang Tùng chỉ đạo tổ thợ đổ đồng đúc
độc bản trống đồng tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Nhưng để có được sự nghiệp như ngày hôm nay, anh đã trải qua nhiều thất bại, hao tâm, tổn sức, tiền bạc khi quyết chí đeo đuổi theo nghề đúc đồng. Các bậc cao niên ở làng Trà Đông giàu kinh nghiệm trong đúc đồng song lại không tìm được giải pháp tối ưu để hoàn thiện chiếc trống đúng như nguyên bản. Học xong, anh mở xưởng đúc đồng và hì hụi tìm tòi thử nghiệm tạo những chiếc trống con đường kính 15cm. Làm đi làm lại, xong chẳng cái nào ưng ý, cái thì phần thân quá dày, cái lại bị mất hoa văn, cái bị thủng lỗ chỗ… “Vậy mới hiểu chẳng ai dại gì đánh đổi việc mưu sinh vì niềm đam mê. Tôi thì khác, không hề nản chí, sau mỗi thất bại mình rút ra một kinh nghiệm, bài học quý báu và sự kiên trì tạo nên thành công như ngày hôm nay”, anh chia sẻ.


Với tôi - một kẻ “ngoại đạo” chỉ biết tròn mắt trầm trồ, thán phục đối với những nét hoa văn được chạm khắc công phu, tinh xảo trên những chiếc trống, mang trong mình hồn cốt, dáng dấp một nền văn hóa đã xa xưa, hoàn toàn mù tịt về nghề đúc - anh hé mở. Đối với nghề đúc trống cần đến độ chính xác tối đa, do đó người thợ phải làm việc rất nghiêm túc mới được đảm đương phần việc của mình. Để được tin tưởng và giao 1 trong 15 công đoạn đúc trống, người thợ cần học nghề chăm chỉ suốt thời gian kéo dài từ 2 - 3 năm. Khi bắt tay vào hành nghề, ngay từ khâu đơn giản nhất là đập đất cũng phải tôn trọng chặt chẽ công thức và công đoạn. Với trống đồng nó đan xen nhiều yếu tố tạo thành như hoa văn, âm thanh và kỹ thuật nên người thợ làm những phần việc này cần có năng khiếu về âm nhạc cũng như hội họa. Từ đó mới hình thành nên dây chuyền cơ bản tạo ra phom dáng đúng theo dáng trống cổ. Khắt khe hơn là khuôn đúc trống cần nung chín kỹ, không còn hơi nước tích đọng, nếu nung khuôn không đạt yêu cầu, trống sẽ hỏng. Khâu pha nguyên liệu làm sao cho đảm bảo đủ độ dẻo, không quá nhiều chì; nấu đồng đạt đến độ trong cần thiết ở mức nhiệt độ dưới 2000OC... Riêng bí quyết nghề nghiệp thì không thể tiết lộ nhưng tôi có thể nói thế này. Xem những chiếc trống đồng cổ ở đâu đó, chúng ta không phát hiện ra vết đứt trên thân trống, hoa văn tinh xảo, âm thanh trầm ấm và vang vọng. Nếu nghệ nhân nào tinh ý và có nhiều kinh nghiệm sẽ tự tìm ra giải pháp cho riêng mình.

“Gìn giữ cho muôn đời sau”

Đến thời điểm hiện tại, có thể khẳng định Thiều Quang Tùng là một trong số ít nghệ nhân đúc trống đồng tốt nhất, thành công nhất trên cả nước. Việc thực hiện đúc 100 chiếc trống dâng lên đại lễ 1000 năm Thăng Long, đúc trống tặng quê Bác đúng dịp kỷ niệm 119 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như đúc trống tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã minh chứng điều này. Anh rưng rưng nhớ lại thời khắc đúc trống tặng “cụ Giáp”.

Khi nhận đề nghị của ông Hồ Quang Sơn - Chủ tịch Liên chi hội Di sản Văn hóa Lam Kinh Thanh Hóa về việc đúc trống tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, anh thấy mừng vì nó mang ý nghĩa lịch sử cao cả. Đây sẽ là cơ hội lần đầu tiên trong đời mình sẽ được diện kiến một huyền thoại sống nên đã ngay lập tức nhận lời. Song ông Sơn đề nghị phải đưa 2 hình ảnh tiêu biểu về thời đại Hồ Chí Minh có ý nghĩa và giá trị đặc biệt đối với cụ Giáp vào thân trống. Khó! Anh từng đúc biết bao nhiêu chiếc trống không nhớ hết, nhưng đây là thử thách lớn, khó khăn nhất khiến anh rất băn khoăn. Bởi 2 hình ảnh đó không những mang tính chất lịch sử mà còn đan xen yếu tố kỹ thuật, không thể làm theo cách thông thường. Cái khó khăn kế tiếp, chiếc trống này mang tính chất tâm linh, nếu trống đổ xong mà bị hỏng trước hàng nghìn con mắt ngóng trông thì sẽ ra sao đây? Nhưng đó cũng chính là động lực để anh quyết tâm. Xem ảnh xong, anh em trong tổ thợ cùng ngồi nghiên cứu đưa ra các phương án, tìm cách làm. Thông thường, để tạo hoa văn cho một chiếc trống cần có 2 thợ lành nghề làm việc trong thời gian 7 ngày, tính đến lúc làm nguội hoàn thiện mất 45 ngày. Riêng trống tặng cụ Giáp, tổ thợ của anh đã phải tăng thêm thời gian lên 16 ngày tạo tác hoa văn cho khuôn và thời gian tính đến ngày chiếc trống ra lò phải kéo dài lên tới 2 tháng. Bằng kinh nghiệm, đổ đồng xong, anh biết sản phẩm của mình đã đạt kết quả nhưng vẫn rất hồi hộp chờ đợi giây phút tháo khuôn. Cuối cùng, tổ thợ đã đúc thành công sản phẩm một cách mĩ mãn trước sự chứng kiến với niềm vui khôn tả của hàng trăm quan khách có mặt hôm đó... không thể diễn tả hết cảm giác hào hứng phấn chấn trong anh lúc ấy.

“Tôi đang ấp ủ dự định sẽ tiếp tục đúc một chiếc trống lớn thể hiện trên thân trống những hình ảnh văn hóa đặc sắc nhất của người dân xứ Thanh. Chiến lược lâu dài, sẽ có nhiều đơn vị, nhiều tỉnh thành cũng như các doanh nghiệp muốn đưa hình ảnh của mình vào thân trống, do đó tôi đang nghiên cứu để tiếp tục đúc được nhiều độc bản trống đồng khác khắc họa những dấu ấn riêng biệt. Hơn thế nữa, tôi muốn góp phần công sức nhỏ bé của mình cho công cuộc khôi phục và gìn giữ những nét văn hóa truyền thống của cha ông không chỉ cho hôm nay mà còn cho những thế hệ mai sau!” – anh chia sẻ.

Trước khi chia tay anh còn bảo với tôi rằng: Chuyện về cách gìn giữ và phát huy nghề đúc đồng Đông Sơn còn dài lắm! Nhưng có lẽ điều khiến anh vui và yên tâm hơn cả chính là những nghệ nhân đúc đồng xứ Thanh hôm nay đã có thể sống và theo đuổi đam mê, khát khao của mình bằng chính nghề đúc đồng. Ngọn lửa nghề đã được thắp và truyền cho những thế hệ trẻ đang bước tiếp trên con đường gìn giữ những giá trị tưởng đã phôi pha theo thời gian.


Ghi chép của: Nguyễn Chung

CBN sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp