• Pic Mgmt

    LỄ HỘI NHẨY LỬA CỦA DÂN TỘC PÀ-THẺN

    Lễ hội nhảy lửa của người Pà Thẻn (sống ở huyện Bắc Quang và Quang Bình - tỉnh Hà Giang và Chiêm Hóa - tỉnh Tuyên Quang). thường được tổ chức hàng năm lúc giao thời năm cũ và năm mới, vào dịp thu hoạch vụ mùa khoảng tháng 10 tháng 11 âm lịch đến ngày rằm tháng giêng. Theo quan niệm của họ, tổ chức lễ nhảy lửa lúc này nhằm tạ ơn trời đất, thần linh đã cho một mùa vụ tươi tốt và...

  • Pic Mgmt

    KÍNH BÁO

    Ban liên lạc họ Cao Việt Nam xin trân trọng kính báo về việc phát sóng chương trình ngày kỷ niệm thánh tổ Cao Lỗ Vương như sau:...

  • Pic Mgmt

    CỔ SỬ TRUNG HOA VÀ NHỮNG DẤU HỎI CỦA NGƯỜI VIỆT

    ...Lãnh thổ Trung Hoa tới điểm “hạn” khoảng 1.200 năm trước công nguyên, tức là mốc thời gian mà lãnh thổ không thể trương nở tự do được, vì nó tiến đến một đường biên với các dân tộc, quốc gia khác, từ điểm này, sự xê dịch biên giới luôn là kết quả của một cuộc chiến, với Trung Hoa từ mốc lịch sử này, các cuộc chiến tranh thôn tính lẫn nhau giữa Hán tộc và lân bang, đều được ghi vào sách sử...

  • Pic Mgmt

    TOÀN CẦU HÓA VÀ VẤN ĐỀ BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC

    Nói bản sắc dân tộc của văn hóa Việt Nam tức là nói những giá trị gốc, căn bản, cốt lõi, những giá trị hạt nhân của dân tộc Việt Nam. Nói những hạt nhân giá trị hạt nhân tức là không phải nói tất cả mọi giá trị, mà chỉ là nói những giá trị tiêu biểu nhất, bản chất nhất, chúng mang tính dân tộc sâu sắc đến nỗi chúng biểu hiện trong mọi lĩnh vực của nền Việt Nam, trong các lĩnh vực văn học nghệ thuật, sân khấu, hội họa, điêu khắc, kiến trúc, trong sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử hằng ngày của người Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    HIỆU QUẢ BẤT NGỜ TỪ BÀI THUỐC RẺ TIỀN...

    Hiện nay, tiểu đường được xem là một trong những chứng bệnh nan y, rất khó để chữa trị dứt điểm. Y học hiện đại ví căn bệnh này là “kẻ giết người thầm lặng” bởi những biểu hiện của nó thường không rõ ràng. Thế nhưng, khi được phát hiện thì bệnh thường đã biến chứng ở mức độ nghiêm trọng...

  • Pic Mgmt

    TÌM HIỂU LỊCH SỬ BIỂN ĐẢO VIỆT NAM...

    ...Đề cập đến lịch sử hình thành và phát triển của Việt Nam ở khu vực Đông Nam Á cũng như hành trình và khát vọng vươn ra biển lớn, bộ phim tài liệu Bọt biển và sóng ngầm sẽ chuyển tới khán giả phần nào khát vọng hòa bình, độc lập, tự do, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của dân tộc Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    LÀNG SỦI

    Theo các nhà nghiên cứu thì “Sủi” có gốc từ âm Việt cổ “S lủi”, qua phiên âm tiếng Hán là Thổ Lỗi, sau đó đổi thành Siêu Loại. Thế kỷ XVI- XVII, văn bia trong chùa ghi tên làng là Phú Thị, từ đó tên gọi này được dùng cho đến nay. Làng Sủi là một làng cổ trong địa bàn cư trú của người Việt cổ xưa thời Hùng Vương...

  • Pic Mgmt

    Vài ghi chú về chữ Việt cổ (bài 1)

    Người Đông Sơn có đời sống gắn liền với sông nước, nơi cư ngụ là những vùng đất tiếp giáp với sông hồ hoặc ngay trên vùng nước hoặc con nước lên xuống, thuyền là phương tiện đi lại chính, nhà ở là loại nhà sàn (không phải cách mặt đất mà là cách mặt nước) hình thuyền...

  • Pic Mgmt

    HỘI THẢO VỀ THÂN THẾ & SỰ NGHIỆP CAO BÁ QUÁT

    Sáng 7/10, Hội Nhà văn Việt Nam và Viện Văn học tổ chức hội thảo về thân thế và sự nghiệp của Cao Bá Quát nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh của ông. Cũng nhân dịp này, Trung tâm nghiên cứu Quốc học và Hội Nhà văn đang tiến hành in lại toàn bộ tác phẩm cùng với những tư liệu, bài viết về ông...

  • Pic Mgmt

    CỘI NGUỒN CỦA VĂN MINH ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM

    Một số trống đồng vào loại Héger I và II, có di chỉ cách đây từ 2.200 – 2.700 năm do nông dân ở Bình Ðịnh và ở đảo Sơn Rái (Kiên Giang) tình cờ đào được, cho ta thấy, văn minh Lạc Việt qua văn minh Ðông Sơn (Thanh Hóa) bao trùm cả miền Ðông Dương...

  • Pic Mgmt

    MẠC ĐĨNH CHI, VÀI TRUYỀN THUYẾT

    Mạc Đĩnh Chi (1286-1350)(1) tự là Tiết Phu, người huyện Chí Linh, tỉnh Hải Duơng, nổi tiếng học vấn uyên thâm, có tài ứng đối mẫn tiệp nhưng người thấp bé, hình dung xấu xí. Ông đỗ Trạng nguyên khoa Giáp Thìn (1304) thời Trần Anh Tông, khi chưa đầy 20 tuổi. Thời xưa người được chấm đỗ thi Đình có khi còn phải vào yết kiến để vua xét dung mạo rồi mới quyết định cho đỗ hẳn hay không...

  • Pic Mgmt

    10 HÌNH ẢNH ĐẶC TRƯNG CỦA HÀ NỘI

    Nhắc đến Hà Nội, chắc hẳn ai cũng nhớ đến những hình ảnh thân thuộc của từng góc phố, những món ăn và cả những khung cảnh bình dị đã làm nên vẻ đẹp của mảnh đất ngàn năm văn hiến này. Dưới đây là 10 hình ảnh đặc trưng nhất của Hà Nội – những hình ảnh mà những ai đi xa đều thấy nhớ...

  • Pic Mgmt

    TỪ PHÚC GIANG THƯ VIỆN ĐẾN CÁC THƯ VIỆN TƯ NHÂN Ở XỨ NGHỆ

    Nhân dân xứ Nghệ có truyền thống quý báu là hiếu học, trọng thầy, đậu đạt khoa bảng. Trên tinh thần đó mà người dân ở đây cũng rất yêu quý sách, có nhiều người đam mê sưu tầm sách và lập các thư viện để phục vụ cho nho sinh, con cháu học tập nâng cao kiến thức trong các gia đình, dòng họ. Qua lịch sử sách và thư viện nước ta nói chung, xứ Nghệ nói riêng thì Phúc Giang Thư viện của dòng họ Nguyễn Huy ở Trường Lưu (nay là xã Trường Lộc, Can Lộc) do Thám hoa Nguyễn Huy Oánh sáng lập là tiêu biểu nhất...

  • Pic Mgmt

    TRỐNG ĐỒNG NGỌC LŨ

    Theo sự phân loại của Hê-gơ, và bản tổng kê của các nhà khảo cổ tại miền Bắc, trong sách Thời Đại Đồng Thau, những trống đồng loại 1 phát hiện ở Việt Nam khoảng trên 70 chiếc. Số lượng tìm thấy đã hơn bất cứ một miền nào khác. Mặc dầu tướng Mã Viện đời Đông Hán khi qua đánh Giao Chỉ, đã tịch thu không biết bao nhiêu trống nữa, để đúc con ngựa kiểu mà chơi, và đúc cái cột đồng khắc chữ “Đồng Trụ chiết Giao Chỉ diệt“...

  • Pic Mgmt

    TRẦM TÍCH BÊN DÒNG ĐUỐNG: HUYỀN BÍ KHU LĂNG MỘ THỦY TỔ NƯỚC VIỆT

    Điểm bắt đầu là ngã ba Dâu thuộc xã Xuân Canh (Đông Anh, Hà Nội), điểm cuối thuộc ngã ba Mỹ Lộc thuộc xã Trung Kênh (Lương Tài, Bắc Ninh), chỉ với chiều dài 68 km, con sông Đuống...địa phận xã Đại Đồng Thành (Thuận Thành, Bắc Ninh) sẽ nhìn thấy một khu rừng cổ thụ tươi tốt, um tùm soi mình cạnh dòng Thiên Đức. Đó chính là khu lăng mộ thờ vị vua đầu tiên của nước Việt-Nam Bang Thủy tổ Kinh Dương Vương...

Chi tiết

VÀI NÉT VỀ VIỆC THÀNH LẬP HỌC VIỆN VIỄN ĐÔNG BÁC CỔ

Đăng lúc: 2018-04-15 17:35:15 - Đã xem: 106

Cuối thế kỷ XIX, việc tìm hiểu, nghiên cứu, đặc biệt là nghiên cứu trên thực địa về văn hóa phương Đông đã trở thành một nhu cầu bức thiết đối với các nhà khoa học phương Tây. Lúc đó, một số viện sĩ, nhà nghiên cứu văn khắc và ngôn ngữ thuộc Viện Hàn lâm Văn khắc và Văn chương của Pháp[2] (Académie des Inscriptions et Belles Lettres) thuộc Học viện Pháp quốc (Institut de France[3]) là Auguste Barth (1834-1916), Émile Sernat (1847-1928) và Michel Bréal (1832-1915) có ý tưởng thành lập một Học Viện nghiên cứu về phương Đông đặt tại châu Á, tương tự như các học viện tại Rôme (École française de Rome, thành lập năm 1829), Athènes (École française d'Athènes, thành lập năm 1846) và Cairo (École française du Caire, thành lập năm 1880). Lúc này, ba nước Đông Dương đã thành thuộc địa của Pháp, ý tưởng trên của các viện sĩ lại phù hợp với ý tưởng của chính quyền thực dân tại Đông Dương là cần có một “cơ quan phù trợ cho hệ thống thuộc địa”[4], nên “người ta đã chọn Đông Dương -  một vị trí có nhiều hứa hẹn về mặt văn hóa, làm trụ sở cơ quan”[5]. Mặt khác, vào lúc này tại Đông Dương đã có những tổ chức, cá nhân có những công trình nghiên cứu về Đông Dương, tuy còn phân tán và nhỏ lẻ. Chẳng hạn như các nhà khoa học thuộc Trường Tập sự Hành chính (Collègedes Administrateurs stagiaires) được thành lập vào năm 1873 đã xuất bản tạp chí Điều tra và Khảo sát (Excursions et Reconnaissances)[6], công bố nhiều bài viết và công trình nghiên cứu khoa học, đặc biệt là khảo cứu đầu tiên về văn khắc Chàm và Khơme của Étienne Aymonier; như Phái đoàn truyền giáo Pavie đã tiến hành các cuộc điều tra về vật lý và dân tộc học; như Ủy ban Canh nông và Kỹ nghệ Nam Kỳ (Comité Agricole et Industrie de la Cochinchine) thành lập năm 1865 và ngày 23/2/1883 đổi tên thành Hội Nghiên cứu Đông Dương (Société des Études indochinoise), đã xuất bản Tập san của Hội, trong đó công bố nhiều công trình khoa học, đặc biệt là công trình nghiên cứu và sưu tầm cổ vật. Ngoài ra, Đông Dương còn là nơi chịu ảnh hưởng của hai nền văn minh trong khu vực: Trung Hoa và Ấn Độ.
 
Trong những điều kiện như vậy, ngày 15/12/1898, Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer (1857-1932) đã ký Nghị định thành lập Phái đoàn Khảo cổ Thường trực tại Đông Dương (Mission archéologiquepermanente en Indochine). Phái đoàn này được đặt dưới quyền của Toàn quyền Đông Dương và dưới sự kiểm soát về mặt khoa học của Viện Hàn lâm Văn khắc và Văn chương[7] với các mục đích sau:
 
1.   Tiến hành nghiên cứu khảo cổ học và ngữ văn học của bán đảo Đông Dương, bằng mọi cách, tạo điều kiện thuận lợi để hiểu biết lịch sử, những công trình nghệ thuật và những thổ ngữ của Đông Dương.
2.   Góp phần vào việc nghiên cứu học thuật về những vùng và những nền văn minh lân cận: Ấn Độ, Trung Quốc, Mã Lai.
 
Ngày 20/1/1900 Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer ký Nghị định về việc đổi tên Phái đoàn Khảo cổ Thường trực tại Đông Dương thành Học viện Viễn Đông Bác cổ (École française d'Extrême-Orient, gọi tắt là EFEO).

Sau đó, ngày 26/2/1901 Tổng thống Pháp Émile Loubet (1838-1929) đã ký sắc lệnh chính thức công nhận việc thành lập École française d'Extrême-Orient, trong đó mục đích của cơ quan không thay đổi, nhưng có bổ sung thêm Nhật Bản vào danh sách các nước có nền văn minh cần đưa vào chương trình nghiên cứu[8] và EFEO trở thành một thiết chế của nhà nước Pháp.
 
Trụ sở của EFEO, 26 Lý Thường Kiệt, Hà Nội.
(Ảnh tại Thư viện Khoa học xã hội)

 
Ngày 3/4/1920 Tổng thống Pháp Paul Deschanel (1855-1922) đã ký sắc lệnh bổ sung thêm một mục đích của EFEO là: Bảo đảm việc bảo tồn và gìn giữ các công trình lịch sử ở Đông Dương. Cũng theo sắc lệnh này, kể từ ngày 1/1/1921, EFEO có tư cách pháp nhân dân sự và tự chủ về tài chính và là cơ quan nghiên cứu khoa học về lịch sử, khảo cổ, ngôn ngữ, dân tộc học, địa vật lý và địa lý nhân văn về Bán đảo Đông Dương và các nước Phương Đông[9].
 
Theo Sắc lệnh trên, Giám đốc của EFEO được bổ nhiệm bằng Sắc lệnh của Tổng thống  theo đề nghị của Toàn quyền Đông Dương và theo sự giới thiệu của Viện Hàn lâm Văn khắc và Văn chương, có nhiệm kỳ là 6 năm và có thể được kéo dài. Ông Louis Finot (1864-1935), nguyên Phó Giám đốc École pratique des Hautes Études (EPHE), nhà khảo cổ học, chuyên nghiên cứu về Đông Nam Á, là Giám đốc đầu tiên của EFEO.
 
Như vậy, về nguyên tắc, EFEO được quyền độc lập thực sự về khoa học, không bị đặt dưới quyền quản lý của chính quyền thuộc địa về trình diện nghiên cứu, cũng như các Học viện đã có trước ở Athènes và Rôma, quyền đó thuộc về Viện Hàn lâm Văn khắc và Văn chương, cơ quan kiểm soát về mặt khoa học của EFEO. Tuy nhiên trong thực tế, không phải không có khó khăn khi thực thi. Trước hết các nhiệm vụ, chức năng của EFEO không chỉ hoàn toàn là khoa học, EFEO còn đảm nhiệm việc bảo tồn và trùng tu các công trình lịch sử, do đó phải chấp hành các nghị định của chính quyền thuộc địa. Mặt khác, ranh giới giữa các lợi ích khoa học thực sự và những phản ứng công dân trong bối cảnh thời sự trước mắt thật là mỏng manh và EFEO thường bị chính quyền thuộc địa phàn nàn, nhất là khi những phản ứng ấy bất lợi cho chính quyền. Ví dụ như Edouard Huber (1879-1914), một thành viên của EFEO, đã bị chính quyền phản ứng mạnh mẽ khi dịch ra tiếng Pháp bài đả kích của nhà nho dân tộc chủ nghĩa Phan Chu Trinh gửi các nhà cầm quyền Pháp, đăng trên mục Thời sự (Chronique) của Bulletin de l’EFEO (Tập san EFEO) tập 7 năm 1907[10]. Trong một bức thư của Claude-Eugène Maitre (1876–1925), Giám đốc EFEO viết cho Louis Finot tại Pháp vào năm 1908 có đoạn: “Tôi đã có một cuộc tranh luận với ngài Bonhoure (quyền Toàn quyền Đông Dương - Người dẫn) khi từ Phnôm Pênh trở về. Con người thông minh và thiện cảm này là người hâm mộ những thuyết chính trị của Ottomane. Ông muốn làm cho Đông Dương thêm ngu muội. Thật là không nói gì, biết gì nữa! Ông ta đòi kiểm duyệt các mục Thời sự và Thư mục (trênTạp san của EFEO - Người dẫn)... Ngài hãy tìm kiếm (với chính quyền thuộc địa ở Paris - Người dẫn) một dự án cho Học viện chỉ phụ thuộc vào Viện Hàn lâm ... Giải pháp này phải được thực hiện”. Và những đề nghị này đã được Chính quyền ở chính quốc thực hiện dần dần. Cho tới Sắc lệnh của Tổng thống Pháp ngày 27/9/1939, các công việc của EFEO hầu như do Chính quốc kiểm soát. Chính quyền thuộc địa ở Đông Dương chỉ còn mỗi nhiệm vụ “bổ nhiệm nhân sự hành chính và kỹ thuật”. Có thể nói rằng trong giai đoạn này, ở châu Á, khi thế lực thực dân của người châu Âu đua tranh trong tất cả lĩnh vực chính trị, kinh tế cũng như khoa học, thì việc thành lập EFEO, theo Claude-Engène Maitre, đã cứu chữa tình thế được phán xét là “mất thể diện” cho nước Pháp[11].
 
Cũng xin nói thêm về tên gọi của EFEO. Cũng như các Học viện nghiên cứu của Pháp ở Rôme, Athènes và Caire, EFEO đều có chữ đầu là École  française, tức là Học viện của Pháp. Tuy nhiên, ở Việt Nam, tên của EFEO được dùng bằng chữ Hán là 遠東 博古 và chữ quốc ngữ là Viễn Đông Bác cổ Học viện (được ghi trên biển cơ quan tại trụ sở của EFEO, 26 Đại lộ Carreau), thậm chí trên tập san Dân Việt Nam (Le Peuple vietnammien) bằng tiếng Việt của EFEO có lúc chỉ ghi là Viện Bác cổ. Trong các tài liệu khác bằng tiếng Việt, có người dùng chữ “Viện” theo chức năng của EFEO là nghiên cứu, có người dùng đúng chữ “Trường” dịch từ “École”, thậm chí có người gọi là “Trường phái”. Trong cuốn sách này, khi nêu các dẫn chứng, chúng tôi giữ nguyên tên gọi của cơ quan này theo tác giả các luận văn được trích dẫn. Hiện nay, Trung tâm của EFEO tại Hà Nội được ghi là Trường Viễn Đông Bác cổ Pháp, và người ta dùng tên EFEO bằng tiếng Trung Quốc hiện nay là 法國遠東學院, có nghĩa là học viện nghiên cứu về Viễn Đông của Pháp[12]. Để tiện lợi trong phần viết này chúng tôi dùng chữ viết tắt là EFEO.
 
[1] Câu nguyên văn trong tác phẩm “Les Orientales”  của Victor Hugo: « Au siècle de Louis XIV on était helléniste, maintenant on estorientaliste. »
[2] Trong một số tư liệu thời Pháp thuộc, Académie des Inscriptions et Belles Lettres được dịch là Viện Hàn lâm Bi ký và Văn chương.
[3] Institut de France là cơ quan viện hàn lâm của Pháp, thành lập ngày 25/10/1795. Institut de France tập trung năm Viện hàn lâm: Viện hàn lâm Pháp (Académie française) thành lập năm 1635, Viện hàn lâm Văn khắc và Văn chương (Académie des inscriptions et belles-lettres) - năm 1663, Viện hàn lâm Khoa học (Académie des sciences) - năm 1666, Viện hàn lâm Khoa học Đạo đức và Chính trị (Académie des sciences morales et politiques) -1795 và Viện hàn lâm Mỹ thuật (Académie des Beaux-Arts) -năm 1816 .
[4] Philippe Le Failler, «100 năm Viễn Đông Bác cổ Pháp tại Việt Nam ». Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp tại Hà Nội 1900 – 2000. Nhìn lại một thế kỷ nghiên cứu khoa học. Hà Nội, Nxb Văn hóa Thông tin, 2000.
[5] Bài phát biểu của Léon Vander meersch, Giám đốc EFEO từ 1989 đến 1993. 90 năm nghiên cứu về văn hóa lịch sử Việt Nam. Hà Nội, KHXH – EFEO,1995, tr 25-30. Ký hiệu kho: Vv 1793 (các ký hiệu kho nêu trong cuốn sách này đều là ký hiệu của kho sách Thư viện Khoa học Xã hội.
[6] Tạp chí này có từ năm 1879, đến năm 1890 đổi tên thành Tạp chí Đông Dương (Revue Indochinoise)
[7] Từ năm 1963, theo Sắc lệnh 14, ngày 23/12/1963, EFEO thuộc Bộ Giáo dục Quốc gia Pháp và hiện nay thuộc Bộ Giáo dục Đại học và Nghiên cứu Pháp.
[8] Décret et Arrêtés concernant l’École Française d’Extreme Orient (Sắc lệnh và các nghị định liên quan đến Học viện Viễn Đông Bác cổ). Hanoi,F.H. Schneider, 1902.
[9] Les civilisations de l’Indochine et l’École française d'Extrême-Orient (Văn minh Đông Dương và Học viện Viễn Đông Bác cổ). Hanoi, EFEO, 1941, 32 p.
[10] Bulletin de l’EFEO, T.7, No 1-2,Janvier-Juin 1907, p. 166-175.
[11] Catherine Clémentin-Ojha, Pierre-Yves Manguin. Un siècle pour l’Asie: L’ École française d'Extrême-Orient, 1898-2000 (Một thế kỷ về châu Á: Học viện Viễn Đông Bác cổ, 1898-1900). Paris, Les Edition du Pacifique, École française d'Extrême-Orient, 2001. p.19, 34-35..
[12] Chữ Bác Cổ nay gần như thành một địa danh của Hà Nội, là khu vực của Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (trước đó là Bảo tàng Louis Finot của EFEO) ở đầu phố Tràng Tiền. Đây cũng là điểm xuất phát của tuyến xe buýt số 2 đi qua Hồ Hoàn Kiếm, Văn Miếu tới Ba La thuộc Hà Đông, có tần suất hoạt động cao nhất so với các tuyến khác của Hà Nội.

 
CBN sưu tầm & giới thiệu 

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp