• Pic Mgmt

    TÌM HIỂU VỀ NGUỒN GỐC DÂN TỘC VIỆT NAM

    Người Việt cổ phương Nam có chủng tính riêng, khác với người Hán phương Bắc. Đất nước Việt Nam thống nhất, bất khả phân. Dân tộc Việt Nam đa số thuần nhất về tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán và cùng tự hào về một nền văn hiến rực rỡ lâu đời...

  • Pic Mgmt

    QUAN NGƠI

    Cao Bá Quát hồi dạy học, từ xa đến thăm bạn cũ lúc đó đang làm chức tri huyện. Viên huyện quan này tính đã bắt đầu hợm hĩnh, cho lính ra trả lời là "quan đang ngơi", thực ra là hắn vẫn thức mà không muốn tiếp ông bạn hàn vi. Cao Bá Quát nhân đó làm mấy câu thơ này tỏ ý bất bình, đưa người lính cầm vào cho viên tri huyện rồi bỏ đi...

  • Pic Mgmt

    BÍ ẨN TỤC NGƯỜI RỤC

    Nghe chúng tôi chia sẻ thông tin, người Rục Việt Nam lọt vào top 10 bộ tộc bí ẩn nhất thế giới, ông Đinh Thanh Dự- Nhà nghiên cứu văn hóa các tộc người ở Quảng Bình gật gù: "Đúng là bí ẩn thật!". Gần hết một đời người bỏ công nghiên cứu về các tộc người thiểu số ở miền Tây Quảng Bình, đến giờ, tộc người Rục vẫn còn nhiều ẩn số mà ông Dự vẫn chưa giải mã được...

  • Pic Mgmt

    TRẦM TÍCH BÊN DÒNG ĐUỐNG: THĂM ĐỀN THỜ ÔNG TỔ VŨ KHÍ NƯỚC VIỆT

    Nằm nép mình bên bờ sông nơi dòng Đuống lững lờ đổ vào hệ thống sông Thái Bình có ngôi đền thờ danh tướng Cao Lỗ Vương, theo truyền thuyết là người chế tạo nỏ thần Liên Châu...

  • Pic Mgmt

    SÁCH : "TÌM HIỂU NGUỒN GỐC DÒNG HỌ CAO VIỆT NAM

    Nội dung sách gồm khoảng 115 nhân vật lịch sử họ CAO xưa & nay, với khoảng trên 200 trang kèm theo gần 100 hình ảnh minh họa. Sách in ấn giấy tốt, khổ A4. Giá bán nội bộ họ CAO là 150.000đ/cuốn (hình ảnh đen trắng). Bản in đặc biệt giá 350.000đ/cuốn (hình ảnh màu).

  • Pic Mgmt

    NẠN ĐÓI LỊCH SỬ NĂM ẤT DẬU

    Trong ký ức người Việt Nam, "nạn đói năm Ất Dậu" vẫn là một cơn ác mộng, nỗi nhức nhối khó quên. Thảm họa ấy bắt đầu từ tháng 10/1944 kéo dài đến giữa năm 1945. Công trình nghiên cứu về nạn đói năm 1945 của GS Văn Tạo, nguyên Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam và GS Furuta Moto (người Nhật) chỉ rõ: chính sách vơ vét thóc gạo của phát xít Nhật và thực dân Pháp lúc bấy giờ cùng với thiên tai, mất mùa ở nhiều tỉnh đồng bằng Bắc Bộ là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm cảnh trên...

  • Pic Mgmt

    BÍ ẤN VỀ HÀNG TRĂM BIA ĐA CỔ CÒN SÓT LẠI

    Dân trí Những bia đá còn sót lại tại một số địa phương ở miền Tây Thanh Hóa được người dân xem là dấu tích của những ngôi mộ cổ. Có những nhận định cho rằng, đây là mộ của người Tày Thái và cũng có ý kiến khác là mộ của nghĩa quân Lam Sơn...

  • Pic Mgmt

    ĐẶC ĐIỂM CỦA DÒNG HỌ NGƯỜI MẠ Ở LÂM ĐỒNG

    Người Mạ là dân tộc thiếu số bản địa ở tỉnh Lâm Đồng. Địa bàn cư trú của người Mạ nằm trong vùng Trung và Thượng sông Đồng Nai (Đạ Đơng), trong đó tập trung đông nhất là ở thị xã Bảo Lộc và huyện Bảo Lâm. Ngoài ra người Mạ còn cư trú ở một số huyện phía Nam Lâm Đồng như Đạ Huoai, Đạ Teh, Cát Tiên...

  • Pic Mgmt

    GIA PHẢ - CÁCH TIẾP CẬN MỚI

    Như chúng ta đều biết, Viện Nghiên cứu Hán Nôm là nơi lưu giữ một số lượng gia phả viết bằng chữ Hán Nôm lớn nhất trong cả nước. Mới đây, Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Oanh đã thống kê được 264 cuốn gia phả hiện đang có tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm; hầu hết số gia phả này đều là bản chép tay...

  • Pic Mgmt

    QUY ƯỚC VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BAN LIÊN LẠC HỌ CAO VIỆT NAM

    Ban Liên Lạc Họ CAO Việt Nam là tổ chức tự nguyện của những người tâm huyết với Họ CAO mong muốn liên kết với nhau để thực hiện tâm nguyện chung của bà con trong Dòng tộc về việc Họ, là đầu mối liên lạc kết nối các Gia tộc, Dòng Họ, Chi họ và cá nhân tâm huyêt với Họ CAO hướng về cội nguồn, đoàn kết, động viên, giúp đỡ nhau trong cuộc sống, giữ gìn và phát huy phẩm chất, truyền thống Họ CAO ...

  • Pic Mgmt

    HỘI NGHỊ LẦN THỨ II BCH CỘNG ĐỒNG HỌ BÙI VIỆT NAM

    Sáng ngày 26/04/2014 tại Hội trường Trung tâm hội nghị tỉnh Vĩnh Phúc đã khai mạc Hội nghị lần thứ II Ban chấp hành Cộng đồng họ Bùi Việt Nam do Ban chấp hành Cộng đồng họ Bùi tỉnh Vĩnh Phúc đăng cai. Trên 100 đại biểu ban chấp hành Cộng đồng họ Bùi Việt Nam từ TP HCM, Bình Định, Quảng Bình, Nghệ An, Thanh Hóa, Ninh Bình, Nam Định, Hà Nam, Bắc Giang, Thái Bình, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hải Dương, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội,….

  • Pic Mgmt

    BIỂN VIỆT - CON ĐƯỜNG TỪ HUYỀN THOẠI

    Bộ phim nhìn lại biển Việt từ những câu chuyện huyền thoại liên quan đến biển đảo VN, bắt nguồn từ việc khai thác biển của các cư dân Việt từ thời tiền sử cho đến ngày nay...

  • Pic Mgmt

    KỲ DIỆU BÀI THUỐC NAM CHỮA KHỎI UNG THƯ GAN

    Cách đây 4 năm, khi phát hiện mình bị mắc bệnh ung thư, ông Nguyễn Tấn Khả (SN 1958, thôn Đại Phú, xã Tam Hiệp, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam) gần như suy sụp hoàn toàn. Hành trình "vái tứ phương”, tìm đến với thuốc nam đã mang lại cho ông bất ngờ khó tin.

  • Pic Mgmt

    VÀI NÉT VỀ HÌNH ẢNH VIỆT NAM TRONG SỬ SÁCH CỔ TRUNG QUỐC

    Trung Quốc và Việt Nam là hai quốc gia láng giềng gần gũi, do vậy giữa hai nước đã tồn tại quan hệ lịch sử lâu dài. Trải qua quá trình tiếp xúc lịch sử, rất nhiều tư liệu lịch sử về hai quốc gia đã ra đời và tồn tại cho đến ngày nay. Bài viết này giới thiệu vắn tắt về các tư liệu lịch sử của Trung Quốc liên quan đến các dữ liệu lịch sử của Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    TRỐNG ĐỒNG ĐÔNG SƠN VỪA PHÁT HIỆN Ở TIMOR LESTE

    Có thể khẳng định 99,99% hiện vật mới phát hiện ở Timor Leste là trống đồng Đông Sơn, vốn là một biểu tượng cho văn hóa Đông Sơn (700TCN-100) của người Việt cổ...

Chi tiết

HOÀNG THÁI HẬU Ỷ LAN...

Đăng lúc: 2014-01-22 10:43:13 - Đã xem: 1636

Hoàng Thái hậu Ỷ Lan và sự nghiệp của hai vị vua anh kiệt


://www.giacngo.vn/lichsu/2009/11/16/7B4441/


Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - triều Lý - là một nhân vật lịch sử, một nhà Phật học nổi tiếng của Việt Nam. Tên tuổi cũng như cuộc đời bà gắn chặt với sự nghiệp của hai vị vua anh kiệt là Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông.



Vương miện của Nguyên phi Ỷ Lan hiện còn lưu giữ tại Cụm di tích Đình-Đền-Chùa Sủi, Phú Thị, Gia lâm, Hà Nội. Photo: Cao Bá Nghiệp (TpHCM)


Có hai bộ sử viết về Hoàng Thái hậu Ỷ Lan chính thức và sớm nhất là Việt sử lượcĐại Việt sử ký toàn thư, nhưng đều không chép tên thật của bà. Bởi vậy, từ xưa đến nay, trong một số công trình nghiên cứu sử học, văn học, các tác giả chỉ ghi là: Bà Lê Thị Ỷ Lan, tên thật và năm sinh chưa rõ. Gần đây, nhà sử học Tạ Ngọc Liên đã nêu việc tác giả Trương Thị Ngọc Trong (người thôn Lê Xá, xã Như Kinh, là một cung tần trong phủ Chúa Trịnh) từ năm 1760 đã có một diễn ca Nôm dài 606 câu tựa đề là Lý triều đệ tam Hoàng Thái hậu cổ lục thần tích quốc ngữ diễn ca văn. Bài diễn ca văn này chép trong cuốn Kinh Bắc, Như Quỳnh, Trương Thị Quý Thích Thế Phả. Trong văn bản Nôm này, bà Trương Thị Ngọc Trong ghi rõ, bà soạn bài diễn ca để phụng thờ ở đền thờ bà Ỷ Lan tại thôn Ngọc Kinh.


thể nói, bài diễn ca Nôm của bà Trương Thị Ngọc Trong là một sử liệu quý, cho ta biết khá cụ thể, đầy đủ thân thế bà Ỷ Lan:“Lỗi hương chốn ấy có nhà họ Lê…”. Lỗi hương, là hương Thổ Lỗi thuở xưa xa, qua các đời đã thay đổi tên gọi, thành Siêu Loại, rồi Ngọc Kinh, rồi Ngọc Quỳnh thuộc Như Quỳnh. Ở Lỗi Hương có nhà họ Lê đã:


Hoài thai đầy đủ mười trăng
Dốc sinh một gái xem bằng tiên nga
Phương phi mày liễu mặt hoa
Má đào mũi hạnh da ngà lưng ong…
… Lạch trong như nước như gương
Song thân mới đặt Khiết nàng nga linh…


Theo diễn ca của bà Trương Thị Ngọc Trong thì Lê Thị Khiết, tức Hoàng Thái hậu Ỷ Lan sau này, sinh ngày mồng 7 tháng Ba năm Giáp Thân (1044) tại hương Thổ Lỗi, mới lọt lòng đã có dáng vẻ xinh đẹp. Khi bà 12 tuổi thì thân mẫu qua đời. 4 năm sau, thân phụ bà, một người có học vấn, làm việc nơi cung đường, lấy vợ kế. Nhưng không lâu sau đó, ông cũng tạ thế. Lê Thị Khiết sống cùng mẹ kế, hai người nương tựa nhau như mẫu tử ruột rà.


Với hai vị vua anh kiệt




Nguyên phi Ỷ Lan được sử sách truyền tụng có lẽ bắt đầu từ sự kiện năm 1069. Năm đó Lý Thánh Tông đem quân đi đánh giặc phương Nam. Ở nhà, bà Ỷ Lan tham gia việc triều chính và làm được nhiều việc khiến nước nhà yên ổn, lòng dân yên vui. Trong khi đó, Lý Thánh Tông đánh trận không thắng, nên rút quân về. Trên đường trở về, vua nghe tin Nguyên phi làm được nhiều việc tốt đẹp nên dân chúng rất quý trọng, Vua bèn nói: “Nguyên phi là đàn bà còn làm được như thế, ta là đàn ông thì chẳng làm được việc gì!” Và rồi, vua Thánh Tông đem quân quay lại, đánh thắng và bắt được vua Chiêm Thành. Lý Thánh Tông (1023-1072) được sử sách khen là bậc vua có công giữ yên đất nước, mở mang kinh tế, phát triển văn hóa và giàu lòng thương yêu dân chúng. Trong sự nghiệp chấn hưng đất nước của Lý Thánh Tông, thực sự có vai trò không nhỏ của Nguyên phi Ỷ Lan.


Năm 1072, Lý Thánh Tông mất, Thái tử Càn Đức mới 7 tuổi lên ngôi, đó là Lý Nhân Tông, ông vua có những công tích hiển hách nhất thời nhà Lý. Giúp Nhân Tông chấp chính những năm đầu, và nhiều năm sau này nữa, bà Ỷ Lan có vai trò nổi bật trong đời sống cung đình. Thời Lý Nhân Tông, nước thái bình, dân giàu có, đông đúc; đối ngoại thì nước lớn nể sợ, nước nhỏ mến phục. Đương thời, dân chúng nhiều người nghèo khổ phải bán thân, làm thuê làm mướn; con trai nhiều người không lấy nổi vợ; con gái nhiều người phải làm nô tỳ, Hoàng Thái hậu Ỷ Lan đã lấy tiền trong ngân khố vương triều để chuộc thân cho những cô gái, rồi gả họ cho người nghèo khó không cưới nổi vợ. Việc này, sách Đại Việt sử ký toàn thư chép: “Thái hậu Ỷ Lan đã đổi mệnh cho họ”. Bà còn theo dõi, chăm lo cho nông dân và nghề nông với mối quan tâm sâu sắc...


Tác gia Phật học thời Lý – Trần


Hoàng Thái hậu Ỷ Lan có công rất lớn trong việc chăm sóc Phật giáo, cho xây dựng hàng trăm ngôi chùa, trong đó có chùa Từ Kính là muốn gửi lại lâu dài cho quê hương mình. Tại đền thờ bà ở thôn Như Quỳnh còn lưu giữ đôi câu đối của danh sỹ Cao Bá Quát: Nhất bát thượng tiền duyên, trường ký cố hương Từ Kính tự/ Bát lăng thành quá mộng, bất tri hà xứ Thượng Dương cung. (Tạm dịch: Duyên trước hâm mộ một cái bát (của nhà Phật), gửi lại mãi quê nhà ngôi chùa Từ Kính. Như giấc mộng tàn tám lăng mộ (của nhà Lý), không biết chỗ nào có cung Thượng Dương).


Hoàng Thái hậu Ỷ Lan am hiểu sâu sắc về Phật học. Các thư tịch cổ còn ghi lại cuộc tọa đàm về Phật học giữa bà Ỷ Lan với các vị Đại sư tại Thăng Long năm 1096. Trong buổi tọa đàm này, bà Ỷ Lan đã đặt ra hàng loạt câu hỏi về Phật học nói chung và Phật học ở nước ta nói riêng cho các Đại sư uyên bác ứng giải. 


Ngoài những hiểu biết sâu xa về Phật học, bà Ỷ Lan còn viết một bài kệ nổi tiếng: Sắc thị không, không tức sắc/ Không thị sắc, sắc tức không/ Sắc không câu bất quản/ Phương đắc khế chân tông. (Nghĩa là: Sắc là không, không tức sắc/ Không là sắc, sắc tức không/ Sắc, không đều chẳng quản/ Mới hợp được chân tông). Với bài kệ này, Hoàng Thái hậu Ỷ Lan được thế giới ghi nhận là một tác gia Phật học thời Lý – Trần.


Anh Chi (Đại Biểu Nhân Dân)

Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu


Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp