• Pic Mgmt

    ĐÊM TÔN VINH CA TRÙ VỚI NGHỆ NHÂN KIM ĐỨC

    Ngày 13/6 vừa qua tại Trung tâm văn hóa Pháp, Hà Nội. Nghệ nhân ca trù Phó Thị Kim Đức đã cùng các truyền nhân của mình trình diễn đêm "Ca trù đàn hát khuôn". Ở tuổi 82, nghệ nhân Phó Thị Kim Đức vẫn là mẫu mực của thể loại âm nhạc dân gian này. Bà là một bậc thầy lớn của cổ nhạc Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    MINH TRIẾT VIỆT TRONG VĂN MINH ĐÔNG PHƯƠNG

    ...Nhà xuất bản Tri thức xin giới thiệu với bạn đọc cuốn sách Minh triết Việt trong văn minh Đông phương của nhà nghiên cứu Đông phương học Nguyễn Vũ Tuấn Anh. Đây là kết quả nghiên cứu của tác giả trong nhiều năm, đã được công bố từng phần trong các cuốn sách như Tìm về cội nguồn kinh Dịch, Tính minh triết trong tranh dân gian Việt Nam, Thời Hùng Vương qua truyền thuyết và huyền thoại, Hà đồ trong văn minh Lạc Việt...

  • Pic Mgmt

    LỊCH SỬ VIỆT NAM THỜI PHONG KIẾN

    Nhận thấy các điểm khác biệt quan trọng giữa các nhóm tộc Việt, các học giả Trung Quốc đã cố gắng phân loại các nhóm Việt khác nhau, thường dựa trên phép gọi tên của các học giả Hán cổ hơn. Ở phía Nam vùng Quảng Đông, Quảng Tây, vùng đất mà từ thời nhà Tần đã được gọi là Lĩnh Nam, người Hán đã xác định các nhóm với tên: Dương Việt, Nam Việt, Tây Âu, Lạc Việt, Ư Việt, Điền Việt, Dạ Lang .v.v..

  • Pic Mgmt

    LỊCH SỬ HỌ NGUYỄN TIÊN ĐIỀN

    Về nguồn gốc dòng họ, Hoan Châu Nghi tiên Nguyễn gia thế phả chép một cách sơ lược ở phần tiểu truyện Nam Dương công Nguyễn Nhiệm như sau: “Các vị trưởng lão kể rằng ông là con nhà gia thế. Xưa truyền, nguyên quán của ông ở làng Canh Hoạch, huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam. Thủy tổ là Nguyễn Doãn Địch. Ông nội là Nguyễn Thiến, trạng nguyên năm Nhâm Thìn, Mạc Đại Chính (1532) quy thuận Lê triều,...

  • Pic Mgmt

    TÌM HIỂU NGUỒN GỐC DÒNG HỌ CAO VIỆT NAM

    ...Nội dung cuốn sách gồm khoảng 115 nhân vật lịch sử họ Cao xưa & nay, với khoảng trên hơn 200 trang tư liệu kèm theo nhiều hình ảnh...

  • Pic Mgmt

    ĐÓN BẰNG UNESCO GHI DANH CA TRÙ & QUAN HỌ

    Chiều 16/4, tại Hà Nội đã diễn ra Lễ đón Bằng của UNESCO ghi danh Dân ca quan họ Bắc Ninh - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và Hát Ca trù - di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp. Phát biểu tại buổi lễ, bà Katherine Muller Marin, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO Hà Nội hoan nghênh những hành động thiết thực của Việt Nam trong việc gìn giữ và phát triển các di sản văn hóa,...

  • Pic Mgmt

    ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN ĐÃ "THOÁT TRUNG" NHƯ THẾ NÀO?

    Ta thường nói Đại Việt thời Trần ba lần đánh tan quân xâm lược Mông – Nguyên, đó là cách nói tắt; còn nói chính xác, lần thứ nhất (1258) là đánh thắng đế quốc Mông Cổ và hai lần sau (1285, 1288), đánh thắng đế quốc Nguyên. Triều Nguyên là một “mảnh vỡ” của đế quốc Mông Cổ, thiết lập ở Trung Quốc sau khi Hốt Tất Liệt (Khubilai) đánh thắng triều Tống...

  • Pic Mgmt

    CHỮ NÔM KHÔNG VẮNG BÓNG TRONG ĐỜI SỐNG HIỆN ĐẠI

    “Khái luận văn tự học chữ Nôm” của GS.TSKH Nguyễn Quang Hồng là công trình đầu tiên đặt vấn đề nghiên cứu chữ Nôm từ góc độ của lĩnh vực văn tự học, vốn đi song song và cùng với ngôn ngữ học làm thành hai nội dung nòng cốt cho khoa học ngữ văn. Công trình này được Hội đồng cấp Nhà nước đề nghị xét tặng Giải thưởng Nhà nước về KH-CN đợt 5...

  • Pic Mgmt

    LÀNG ĐÔNG NGẠC (KẺ VẼ)

    Đông Ngạc nổi tiếng kinh kỳ là một làng ven đô mà nét cổ xưa còn lưu lại trên lối mòn gạch nghiêng in dấu chân gái làng xuất giá, trên bia đá chùa xưa và trong cả nét đẹp tảo tần chăm chỉ trong nếp sống từ ngàn xưa truyền lại. Bất cứ ai từng một lần đi dọc theo các ngõ nhỏ trong làng Đông Ngạc (xã Đông Ngạc, Từ Liêm, Hà Nội) đều không thể nghĩ rằng, giữa Thủ đô tấp nập lại có một điểm lặng yên bình đến thế!...

  • Pic Mgmt

    TRẦM TÍCH BÊN DÒNG ĐUỐNG: HUYỀN BÍ KHU LĂNG MỘ THỦY TỔ NƯỚC VIỆT

    Điểm bắt đầu là ngã ba Dâu thuộc xã Xuân Canh (Đông Anh, Hà Nội), điểm cuối thuộc ngã ba Mỹ Lộc thuộc xã Trung Kênh (Lương Tài, Bắc Ninh), chỉ với chiều dài 68 km, con sông Đuống...địa phận xã Đại Đồng Thành (Thuận Thành, Bắc Ninh) sẽ nhìn thấy một khu rừng cổ thụ tươi tốt, um tùm soi mình cạnh dòng Thiên Đức. Đó chính là khu lăng mộ thờ vị vua đầu tiên của nước Việt-Nam Bang Thủy tổ Kinh Dương Vương...

  • Pic Mgmt

    BÍ ẨN TRÊN BIA ĐÁ MANG TÊN “CỔ PHÁP ĐIỆN TẠO BI"

    ...Đền Đô (Bắc Ninh) nguyên là Thái miếu nhà Lý do vua Lý Công Uẩn cho khởi dựng năm 1019 tại hương Cổ Pháp. Nơi Thái miếu ấy cho đến nay còn nhiều cổ vật quý giá vô cùng, nhưng đáng chú ý và cũng thu hút các học giả là tấm bia đá mang tên “Cổ Pháp Điện Tạo Bi”...

  • Pic Mgmt

    BẢNG MÔN ĐÌNH, NGHỆ THUẬT KIẾN TRÚC & TRẠM KHẮC

    Bảng Môn Đình thuộc xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa. Đây là công trình kiến trúc oai nghiêm, đồ sộ nhất trong vùng làng quê xưa, Bảng Môn Đình ra đời gắn với quá trình tụ cư làng xã và vấn đề học hành khoa bảng được đề cao. Khi đã an cư lập nghiệp, ổn định cuộc sống, hình thành thôn, làng thì nhân dân các địa phương lại cùng nhau góp sức xây dựng nên đình...

  • Pic Mgmt

    LÀNG CỔ ĐƯỜNG LÂM

    Làng cổ Đường Lâm xưa gồm có 9 làng thuộc tổng Cam Gía Thịnh – Huyện Phúc Thọ - Trấn Sơn Tây. Trong đó có 5 làng liền kề nhau, mỗi làng có một cái giếng khơi quanh năm nước đầy và trong được xây bằng đá ong loại tốt nhất. Mỗi cái giếng đều nổi tiếng và được định vị bởi những giai thoại rất thú vị. Một cái giếng có tấm bia khá lớn dựng ngay bên cạnh, đề bốn chữ “Nhất phiến băng tâm” nhắc người đời giữ giếng sạch trong như giữ lòng trong sáng...

  • Pic Mgmt

    QUẦN THỂ DANH THẮNG TRÀNG AN-NINH BÌNH

    Ngày 23/6 vừa qua, tại Doha (Qatar), Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO đã chính thức ghi danh Quần thể danh thắng Tràng An của tỉnh Ninh Bình, Việt Nam vào Danh mục Di sản Thế giới...

  • Pic Mgmt

    BẢO THÁP PHẬT HOÀNG TRẦN NHÂN TÔNG

    Bảo tháp Phật hoàng Trần Nhân Tông đã 700 năm tuổi, vẫn còn đó, uy nghi, sừng sững giữa trời mây gió....Tôi quả thực xúc động khi lần đầu tiên trong cuộc hành trình xuyên rừng dọc ngang Yên Tử, được chứng kiến một di tích còn khá nguyên vẹn, hoang sơ, đặc biệt, đó lại là di tích quan trọng nhất của hệ thống Ngọa Vân cũng như của cả dải Yên Tử này...

Chi tiết

LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CHÙA SỦI

Đăng lúc: 2014-01-22 10:59:58 - Đã xem: 3423

Chùa Sủi có tên là Đại Dương Sùng Phúc tự, là một ngôi chùa cổ, có từ trước thời Lý, tọa lạc tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Thời Lý - Trần, các vua thường qua đây ngủ đêm để ngóng mộng, chờ thông điệp của thần linh. Đây vốn là nơi nguyên phi Ỷ Lan (cô Tấm của quê hương Kinh Bắc) đời vua Lý Thánh Tông về cầu tự, sinh được thái tử Càn Đức – sau lên ngôi là vua Lý Nhân Tông. Thỏa nguyện ước, Bà cho xây dựng lại chùa và hoàn thành vào năm 1115. 



1. Tên chữ là Đại Dương tự, ngôi chùa cổ của Trang Thổ Lỗi thuộc Kinh Bắc xưa, nay là làng Phú Thị, xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Theo tài liệu của Viện sử học lưu truyền thì chùa Sủi được xây dựng rất sớm từ thời kỳ đầu Phật giáo du nhập vào nước ta. Bởi Phú Thị là một làng cổ nằm trong địa bàn cư trú sớm của người Việt cổ thời Hùng Vương, nằm trên trục đường lớn từ Thăng Long về Luy Lâu, cách Luy Lâu chừng 9 cây số, trung tâm đất nước thời thuộc Hán, trung tâm Phật giáo lớn của nước ta trong những thế kỷ đầu Công nguyên. Và Phú Thị là nơi sinh hoạt văn hoá đã được mở mang từ hang nghìn năm rồi, đã trở thành đất học, đất khoa bảng từ đầu thế kỷ 18.



Phú Thị có tên gốc, tên nôm là làng Sủi, tên chữ là Thổ Lỗi. Trong danh mục gồm 50 câu đối cổ của làng có 3 câu nói đến đất này là Thổ Lỗi, nơi đóng quân của Tây vị Đại Vương Tướng quân Đào Liên Hoa, một trong 4 vị tướng trụ cột của triều Đinh dẹp loạn 12 sứ quân đóng đại bản doanh ở Thổ Lỗi tức làng Sủi, nơi thờ Ngài làm Thần Hoàng.


Trong chuyện Ỷ Lan của cung tần Trương Thị Ngọc Trong viết năm 1759 nói về quê Ỷ Lan và ngôi chùa Lý Thánh Tông đi cầu tự rồi gặp được Ỷ Lan là:

“Kinh Bắc, Phủ Thuận, Huyện Gia
Lỗi Hương chốn ấy có nhà họ Lê”

“Thủa ấy trong Lỗi Hương thôn
Đại lam cổ tích danh đồn xưa nay

Thiên Nam đệ nhất thì đây”


Thông tin này rất khớp với lời văn trong văn bia cúng Phật Phật Sản bi niên hiệu Đức Long năm thứ 5 (1633) hiện còn ở khu di tích Phú Thị nói về Đại Dương Sùng Phúc tự (tức chùa Sủi) như sau: “Thực là thắng cảnh bậc nhất của nước Việt Nam vậy, khách vãng lai không ai là không yêu mến”.


Trong cuộc hội thảo đề tài Ỷ Lan ở Dương Xá do Viện Sử học tổ chức (1994) khi đọc bia, giáo sư Trần Quốc Vượng đã có lời nhận xét:“Bia này rất quan trọng vì nó ghi được tên Đại Dương Sùng Phúc tự mà Đại Việt sử lược chép năm 1115 [Chùa Sùng Phúc ở Hương Siêu Loại làm xong]”. Đó là chùa Đức bà Ỷ Lan làm ở quê mình”.


Giáo sư Lê Mạnh Thát, trong cuốn Lịch sử Phật giáo Việt Nam, tập 3, xuất bản năm 2002 đã khẳng định:“Lỗi Hương chính là làng Sủi” (Phú Thị) và “Vua Lý Thánh Tông đã đi về một ngôi chùa tại làng Sủi để thực hiện việc cầu tự…Chính trong lần đi về Lỗi Hương để cầu tự này, nhà vua đã gặp Khiết Nương”.


Thực vậy, trước Tam Bảo chùa còn có đôi câu đối cổ, viết theo kiểu chữ Triện, ca ngợi việc bà Ỷ Lan xây chùa Đại Dương Sùng Phúc sau khi về cầu tự ở chùa Sủi, bà đã sinh được Thái tử Càn Đức. Câu đối đó như sau:


“Kiến thừa Lý Thái Hậu sung ta Phật tự địa linh chung vượng khí thập phương truyền mộ tích”

“Sóc Tích Chu Chiêu Vương khiêu kiến thiên văn thánh sinh ứng sương kỳ thiên tải viễn ca thanh”


Và trong lễ hội Đền Đức Lý Thái hậu Ỷ Lan ở Sủi có tục Bông Sòng, tức lễ chúc rượu sứ giả của Vua về Sủi tuyên bố giải oan cho Nguyễn Bông và lễ giải oan cho Nguyễn Bông bị chém đầu ở chợ Sủi vì đã có mặt trong khu vực tắm của bà Ỷ Lan khi bà về cầu tự ở chùa Sủi.


Báo cáo của Sở văn hoá Hà Nội năm 1988 lên Bộ Văn hoá đề nghị xếp hạng di tích lịch sử đã nói:


Ngay từ khi mới ra đời, chùa Đại Dương đã nổi tiếng là ngôi chùa đẹp, sau lần bà Ỷ Lan về chùa, chùa càng nức tiếng. Suốt từ đó về sau, nhiều Vương Hầu, Vương Phi thường về thăm và công đức…


2. Chùa được xây dựng theo hướng phía trước có hình chim Chu Tước, có đường thiên lý thông xuống phía Nam, phía sau có hình chim Huyền vũ, có thôn gồm muôn nhà trấn bên ngoài, bên trái có hình rồng xanh trùng trùng hướng về, bên ngoài có hình hổ cuồn cuộn chầu tới.


Chùa xây theo kiểu chữ Đinh, gồm 7 gian tiền đường, 3 gian hậu cung và hai dãy hành lang (mỗi bên 7 gian), đầu hai hành lang giáp với tiền đường là 2 lầu tám mái treo chuông đồng, khánh đá.


Tượng của chùa Đại Dương có số lượng lớn và có niên đại tạo tác từ thế kỷ 17, 18 và 19. Trong số 73 pho tượng cổ có nhiều tượng có giá trị thẩm mỹ cao, tiêu biểu cho nền nghệ thuật điêu khắc Việt Nam thời Lê, Nguyễn. Phong cách tạc tượng mang nhiều nét dân gian, có vẻ đẹp dung dị của nền nghệ thuật dân gian cực thịnh vào thế kỷ 17, 18.


Khánh đá lớn có từ năm Vĩnh Thịnh thứ 21 (1725), chuông đồng lớn treo trên lầu tám mái phía Tây mang niên hiệu Cảnh Thịnh (1800) thời Tây Sơn, do tri huyện Nguyễn Huy Quynh, người làng, tổ chức đúc. Đây không chỉ là một kỷ niệm quý của thời đại Tây Sơn, mà sự trang trí trên chuông khá độc đáo, chạm khắc nhiều bài ký bằng chữ Hán, miêu tả cảnh đẹp của chùa và ý nghĩa của việc đúc chuông cùng những tấm lòng công đức. Qua các hoa văn này, các nhà nghiên cứu còn có thể phần nào hiểu rõ vị trí của thời đại Tây Sơn trong dòng chảy nghệ thuật nước nhà.


3. Theo thần phả: Đền Đức Lý Thái Hậu cũng như hàng loạt bia để lại ở khu di tích ở Phú Thị thì chùa Đại Dương đã có nhiều vị cao tăng trụ trì. Thông qua sự tích về lễ hội Bông Sòng, được biết khi Nguyên phi Ỷ Lan về cầu tự, Thiền sư Đại Điên lúc đó là sư trụ trì chùa Sủi, ông đã dùng pháp thuật để Nguyễn Bông được đầu thai vào bà Ỷ Lan sinh ra Thái tử Càn Đức.


Bia “Thiền sư Tuệ Không cúng điền bi” niên hiệu Dương Hoà thứ bẩy (1641) ghi: Nhà sư Nguyễn văn Quế hiệu là Tuệ Không, giữ chức Tiến công lang Tăng Thống Ty Tăng Lực, đắc tiến Phổ Tế Thiền sư trụ trì chùa đã có công lớn trong việc tu bổ chùa, làm tượng. Chức Tăng Thống là chức cao nhất trong Phật giáo thời ấy.


Bia “Đại Dương Sùng Phúc tự ký” niên hiệu Tân Mão đầu thế kỷ 18 (1711) ghi sư trụ trì chùa là Tỳ Khưu Ly Trần Khánh Thuận, pháp hiệu Huệ Lâm cũng tu sửa lớn chùa.


Tiếp đến đầu thế kỷ 19 cho đến 1945, có các vị:Thiền sư Cẩn, Hoà thượng Thông Tiếntrụ trì chùa có lập bia; tấm bia lớn vào thời kỳ vua Bảo Đại, tóm lược lịch sử chùa. Do cảnh đẹp, linh thiêng, lại được nhiều vị cao tăng có danh tiếng trụ trì, thuyết pháp nên rất nhiều cung tần, vương phi, quan chức cao cấp về chùa công đức còn được ghi lại trên bia đá ở khu di tích này.


4. Chùa Sủi, tự bản thân đã là một danh lam chứa đựng nhiều yếu tố lịch sử, nghệ thuật lại nằm liền với ngôi Đình lớn thờ vị tướng có công giúp vua Đinh dựng nghiệp Đế Vương và sát với ngôi đền Đức Lý Thái Hậu đệ tam Hoàng Đế, người 2 lần nhiếp chính thay chồng và con (hiện trong Đền còn 2 mũ Hoàng đế, một to, một nhỏ bằng đồng là kỷ vật quý hiếm) có công lớn với nước với dân, được suy tôn là mẫu nghi thiên hạ, Phật bà quan âm, một ngôi Đền cổ kính, tạo thành một khu di tích liên hoàn đẹp, hiếm có.


Trước cách mạng tháng 8 -1945 cũng như trong 2 cuộc kháng chiến, khu di tích này là nơi tụ họp của các cán bộ cách mạng. Chính dưới gốc cây si có niên đại 6-700 năm đã diễn ra lễ ra mắt Đoàn thanh niên cứu quốc Phú Thị do 2 cán bộ lão thành cách mạng (Cao Huy Chính và Nguyễn Xuân Kiện) tổ chức sau cuộc đảo chính Nhật –Pháp 9-3-1945 chừng 2 tháng. Các lớp học bình dân học vụ trước tháng 8/1945 cũng được mở tại đây. Kháng chiến chống Mỹ, khu di tích này đã là nơi chứa nhiều đơn vị bộ đội, nơi sơ tán của Bệnh viện Đa khoa Gia Lâm, Trường đào tạo cán bộ ngành kiểm sát…Đ/c Hoàng Quốc Việt, một trong những vị khai quốc công thần, với cương vị Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc, Chủ tịch Tổng Công đoàn, Viện trưởng Viện Kiểm Sát Nhân Dân tối cao đã đến đây nhiều lần, mà lần đầu tiên là thay mặt Đảng, Chính phủ đến thăm và uý lạo những nạn nhân trong trận Mỹ ném bom Nhà máy Xe lửa Gia Lâm được đưa về đây cứu chữa hồi Bệnh viện đa khoa sơ tán về Phú Thị.


Chính vì khu di tích Phú Thị mang giá trị lớn về lịch sử và nghệ thuật, nhất là chùa Sủi, một kỷ vật của Đức Lý Thái Hậu và với số lượng lớn tượng cổ hiện còn, có thể khẳng định đây là bộ sưu tập cổ vật cực kỳ quý hiếm, là những tư liệu quý để tìm hiểu lịch sử mỹ thuật nước nhà, về Phật giáo Việt Nam nên đã được Bộ văn hoá công nhận khá sớm là: Di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia từ năm 1989. Và năm 2005, Nhà nước, Trung ương đã cho tiến hành đại trùng tu toàn bộ khu di tích với số vốn khá lớn 5 tỷ, trong đó phục chế mới toàn bộ chùa và nhà nội tự, coi đây là một trong những công trình tu bổ lớn di tích văn hoá của thủ đô, của chương trình chuẩn bị kỷ niệm 1000 năm Thăng Long.


Dân làng cùng khách thập phương hết sức vui mừng và phấn khởi góp thêm nhiều tiền của, hiện vật để việc trùng tu khu di tích Chùa, Đình, Đền Phú Thị hoàn thành đúng kế hoạch, trở thành một điểm danh thắng của vùng ngoại vi Hà Nội.


Dân làng cùng ban quản lý di tích và sư trụ trì là Đại đức Thích Thanh Phương quyết tâm gìn giữ bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hoá của khu di tích này. Kính mong phật tử thập phương cùng du khách ủng hộ, cổ vũ, động viên chúng tôi để đưa khu di tích này sớm trở thành một trong những điểm du lịch của Hà Nội, thủ đô tươi đẹp, giàu truyền thống văn hóa tâm linh của nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa văn minh và hiện đại.

http://www.tinhvienvansontamdao.vn


CBN sưu tầm & giới thiệu

Video tham khảo



Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp