• Pic Mgmt

    DẤU TÍCH XƯA QUA NHỮNG KINH ĐÔ VIỆT CỔ

    ...Khu di tích Đền Hùng thuộc xã Hy Cương, huyện Lâm Thao, là nơi thờ cúng các vua Hùng đã có công dựng nước, tổ tiên của dân tộc Việt Nam. Đền Hùng được xây dựng trên núi Hùng, có độ cao 175 mét so với mặt nước biển, thuộc đất Phong Châu, vốn là đất kế đô của Nhà nước Văn Lang 4.000 năm trước đây. Tục truyền rằng, núi Hùng là chiếc đầu rồng hướng về phía Nam, mình rồng uốn khúc thành núi Vặn, núi Trọc, núi Pheo tạo thành ba đỉnh “Tam sơn cấm địa”...

  • Pic Mgmt

    NGƯỜI XỚ RỚ UYÊN THÂM

    Sĩ tức là người trí thức. Đương nhiên, trước hết định nghĩa thế nào là người trí thức? Người trí thức, kẻ sĩ ấy, là ai vậy, mà hễ có giang sơn thì ắt đã phải có anh ta rồi, không có anh ta thì giang sơn còn chưa trọn vẹn là giang sơn, và có anh ta thì nguồn chính khí bỗng đầy trong trời đất? Anh từ đâu đến? Anh đến để làm gì trong cuộc đời này? Trách nhiệm của anh là gì?...

  • Pic Mgmt

    VỤ NHÂN VĂN GIAI PHẨM TỪ GÓC NHÌN CỦA ĐẠI TÁ CÔNG AN

    Nhà văn Lê Hoài Nguyên tên thật là Thái Kế Toại, nguyên Đại tá công an, công tác tại A25 (chuyên theo giõi văn nghệ sĩ và văn hóa) đã gửi tới NTT.ORG một chuyên luận dài về Nhân Văn Giai Phẩm, và chúng tôi đã đăng làm 5 kỳ từ đầu tháng 8/2010, được nhiều trang mạng đăng lại. Nay tác giả đã chỉnh sửa lại bài viết của mình và nhờ NTT.ORG đăng lại trọn vẹn bài viết này. Các bạn hãy đọc nó như đọc một “góc nhìn” về sự thật...

  • Pic Mgmt

    HỌ CAO VIỆT NAM XƯA & NAY

    CAO BÁ NGHIỆP: Trong khả năng của mình, tôi chưa thể sưu tầm được đầy đủ tư liệu của các chi họ Cao khác. Bản danh sách dưới đây chỉ là những cố gắng bước đầu của cá nhân tôi, chắc chắn còn nhiều thiếu sót, vì vậy kính mong bà con cô bác nội ngoại họ Cao trong & ngoài nước; Ban liên lạc các chi họ Cao cùng các nhà sử học, các nhà nghiên cứu hãy chung tay góp sức, sưu tầm, nghiên cứu bổ sung...

  • Pic Mgmt

    Có tên Hoàng Sa, Trường Sa bằng tiếng Việt

    Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Hoàng Ngọc Lâm, phó cục trưởng Cục Đo đạc và bản đồ VN (Bộ Tài nguyên - môi trường), cho biết như vậy...

  • Pic Mgmt

    PHÁT HIỆN THÊM DI TÍCH CHÙA THỜI TRẦN...

    Ông Lý Mạnh Thắng - Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang cho biết Đoàn khảo sát của Bảo tàng Tuyên Quang vừa phát hiện một di tích chùa thời Trần có niên đại khoảng thế kỷ XIII-XIV, với nhiều hiện vật quý ở Gò Chùa, thôn 17, xã Phú Lâm, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang)...

  • Pic Mgmt

    NGHIÊN CỨU, SƯU TẦM SỐ HÓA TÀI LIỆU HÁN-NÔM

    ...Đình Thủ Lễ thuộc làng Thủ Lễ huyện Quảng Điền là một ngôi đình với trên 200 năm tồn tại, mang phong cách kiến trúc, kiểu dáng, mỹ thuật triều Nguyễn. Đình Thủ Lễ là nơi lưu giữ nhiều sắc phong và các văn bản tư liệu Hán - Nôm của vua Nguyễn thể hiện rất rõ qua 57 sắc phong các đời Vua nhà Nguyễn từ Minh Mạng cho đến Khải Định,...

  • Pic Mgmt

    TRỐNG ĐỒNG SUÝT LÀM MÂM CƠM

    Cổ vật đặc biệt như trống đồng nhóm II Heger, niên đại vào khoảng những năm đầu Công nguyên, được tình cờ phát hiện khi một người dân định mang về nhà làm… mâm dọn cơm...

  • Pic Mgmt

    TRIẾT GIA KIM ĐỊNH VỚI VĂN HÓA DÂN TỘC

    Tên tuổi Kim Định không nói lên điều gì trước đây 15 năm và hơn nữa ở Việt Nam. Cho dù là tác giả của 45 tác phẩm với khoảng 8.000 trang, chuyên về Văn Hóa Việt Nam, còn gọi là “Kinh Việt Nam” (NV)...

  • Pic Mgmt

    NGUỒN GỐC HỌ ĐINH LY KỲ NHƯ TRUYỀN THUYẾT

    Họ Đinh, dòng họ văn vật nhiều đời, gắn liền với những tên tuổi lớn như Đinh Bộ Lĩnh… Nguồn gốc họ Đinh được kể lại như một truyền thuyết. Họ Đinh, theo truyền thuyết là hậu duệ của Kim ngô Đại tướng quân Đinh Điền, em của Đinh Tiên Hoàng (tức Đinh Bộ Lĩnh). Ngược về nguồn gốc xa hơn nữa, họ Đinh có thể vốn bắt đầu từ con thứ của Khương Tử Nha đời nhà Chu...

  • Pic Mgmt

    KÍNH BÁO

    Ban liên lạc họ Cao Việt Nam xin trân trọng kính báo về việc phát sóng chương trình ngày kỷ niệm thánh tổ Cao Lỗ Vương như sau:...

  • Pic Mgmt

    CỘI NGUỒN CỦA VĂN MINH ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM

    Một số trống đồng vào loại Héger I và II, có di chỉ cách đây từ 2.200 – 2.700 năm do nông dân ở Bình Ðịnh và ở đảo Sơn Rái (Kiên Giang) tình cờ đào được, cho ta thấy, văn minh Lạc Việt qua văn minh Ðông Sơn (Thanh Hóa) bao trùm cả miền Ðông Dương...

  • Pic Mgmt

    BUÔN MA THUỘT (TÂY NGUYÊN)

    ...Ngày 27/11/2009 Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã có kết luận số 60-KL/TW về việc xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên và trực thuộc Trung ương trước năm 2020 Buôn Ma Thuột gốc tiếng Ê Đê, nghĩa là "bản hoặc làng của Cha Thuột"...

  • Pic Mgmt

    KHU DI TÍCH LỊCH SỬ LAM KINH

    Cách thành phố Thanh Hóa 50 km về phía Tây Bắc, nằm trên địa bàn xã Xuân Lam, Thọ Xuân, Thanh Hóa. Đây là một di tích lịch sử quốc gia cấp từ năm 1962. Năm 2013, khu di tích này được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt...

  • Pic Mgmt

    THƯ VIỆN HỌC VIỆN VIỄN ĐÔNG BÁC CỔ

    ...Xin được giới thiệu bài viết của tôi về Thư viện của Học viện Viễn đông Bác cổ (EFEO), một trong những thiết chế cấu thành của EFEO và đến năm 1957 đã được bàn giao cho Chính phủ Việt Nam và hiện nay do Viện Thông tin Khoa học xã hội quản lý. Bài đã đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội, số 403, tháng 7/2016. Tr. 10-17...

Chi tiết

HỘI KẺ SỦI

Đăng lúc: 2014-01-22 11:13:09 - Đã xem: 1707

Những người con xa quê về dự Hội làng 3 tháng 3 năm 2010.
Hình: Nhà văn Xuân Cang (đeo kính) và ông Cao Bá Nghiệp (áo trắng)

 

Hội Kẻ Sủi


Thờ          :   Thái hậu Ỷ Lan (ở đền) và Tây vị đại vương (ở đình)

Địa điểm    :   Xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội

Thời gian    :   Ngày 3 tháng Ba

Đặc điểm    :   Vừa nhảy múa, chuốc rượu vừa hô (Bông Sòng)

 

Sủi, hoặc Phú Thị, nay thuộc huyện Gia Lâm – cách quốc lộ số 5 khoảng 800m (km 13,4 đường Hà Nội - Hải Phòng). Đây là một làng nằm trong địa bàn cư trú của người Việt cổ, xưa thuộc Kinh Bắc, cách Luy Lâu về phía đông bắc chừng 10km. Làng có 7 giáp: Phú Văn, Phú Lễ, Phú Nghĩa, Phú Ân, Phú An, Phú Lương, Phú Vinh.

 

Sủi là tên nôm của Thổ Lỗi. Nơi đây đã sinh ra nhiều danh nhân của đất nước: nổi tiếng nhất là nguyên phi Ỷ Lan - đời Lý Thánh Tông – hai lần làm nhiếp chính tạm thay vua cai quản việc nước, bà cảm hóa được nhân tâm; đương thời suy tôn bà là Quan Âm Nữ. Thổ Lỗi là trại quân xưa của Tây vị đại vương tướng quân Đào Liên Hoa giúp vua Đinh dẹp loạn 12 sứ quân – khi ông mất, vua Đinh cho lập đền thờ. Sau này, dân tôn tướng quân làm thành hoàng làng. Nơi đây đã hình thành nên quần thể di tích đình, đền, chùa (thuộc xã Phú Thị) xây theo lối tiền thần, hậu Phật được nhà nước xếp hạng đầu năm 1998.

 

“Bông Sòng” là một bộ phận quan trọng trong lễ hội mùng 3 tháng Ba hàng năm của Hội kẻ Sủi. Người ta cho rằng, “Bông” là Nguyễn Bông – quan thái giám dưới triều Lý Thánh Tông, theo hầu bà Nguyên phi Ỷ Lan. Quê ông nay là thôn Trung, xã Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, hiện nay còn địa danh ở xứ Đồng Bông.


Ghi chú:

Dưới đây là một số hình ảnh tại Lễ hội Bông Sòng

được tổ chức hàng năm ở Sủi, Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội.

(info@caobaquat.com.vn sưu tầm)


 







“Sòng ” là sòng phẳng, ngay thẳng. Tục Bông Sòng mang nội dung giải oan cho Nguyễn Bông. Thần phả đền nhắc đến tục này. Tên cúng cơm của bà Ỷ Lan là Lê Thị Khiết, con cụ Lê Khâm người trang Thổ Lỗi. Thần phả ghi bà ở với mẹ kế, mâu thuẫn dì ghẻ con chồng. Vua Lý Thánh Tông 40 tuổi chưa có con về cầu tự ở chùa Thổ Lỗi (Đại Dương Tự) gặp cô Khiết đang tựa gốc cây lan (nên sau đặt tên là Ỷ Lan). Về sau, Ỷ Lan cũng về đây cầu tự - Nguyễn Bông nghe theo kế sách của pháp sư Đại Điên lọt vào nơi Ỷ Lan đang tắm, để mong đầu thai làm con của bà. Bị phát giác và bắt tội. Nguyễn Bông bị chém đầu ở chợ Sủi. Pháp sư Đại Điên lấy son vẽ vào hai vai thi hài Nguyễn Bông hình hai con rồng chầu, cắt khuyết một đầu ngón chân út và điểm bảy nốt ruồi vào đùi bên trái. Sau này thái tử Càn Đức cũng có dấu y như thế. Do đó, mới biết Nguyễn Bông bị oan. Triều đình về làng Sủi báo tin, làm lễ giải oan cho Nguyễn Bông.

 

Xưa, làng tập trung mở lễ hội 15 ngày đầu tháng Ba (theo thần phả thì ngày mùng 1 tháng Ba là ngày khánh hạ, mùng 7 tháng Ba là ngày sinh đức thái hậu). Tháng Ba là tháng hoàn thành việc xây dựng lại chùa Sùng Phúc ở hương Siêu Loại, tức Thổ Lỗi – quê hương Nguyên phi Ỷ Lan - nơi bà cầu tự linh nghiệm).

 

Sáng mùng 1 tháng Ba, giáp đăng cai làm lễ tại đình và rước bát hương về nhà. Đồng thời tổ chức hát nhà tơ (cô đầu, ca trù) do hội đồng hương chính điều phối  cho đến ngày 3 tháng Ba. Trưa mùng 2 tháng 3 giáp đăng cai điều cô đầu hát tại nhà cho 6 giáp còn lại, giáp nào đăng cai trong năm thì giáp đó tổ chức hội Bông Sòng, còn lại 6 giáp sẽ làm sứ (từ 12 đến 16 sứ). Sứ đi cùng chú bác của mình đến nhà giáp đăng cai để trình diễn. Khi đi, mặc áo đỏ dài, khăn vàng, quần trắng chân đi giày “ăn thưng giả bồ”. Con trai trong làng dù đang làm ăn xa đến ngày hội cũng về dự và làm cỗ thờ (do hội đồng hương chính quy định). Mâm cỗ chủ yếu chỉ thịt lợn luộc, xôi hoa cau (rất ít đậu xanh) đưa ra đình cúng xong, đem về nhà thụ lộc. Trong lễ hội hàng năm thì ngày 3 tháng Ba là ngày đại lễ. Từ buổi sáng, 7 giáp tổ chức rước sắc phong, rước kiệu đức bà từ trong đền ra, đi một vòng trên đường lớn theo nghi thức long trọng rồi trở về đền. Các vai chánh sứ, phó sứ được chọn trong các cháu thiếu niên nhi đồng của giáp đăng cai, mặc áo gấm, đội khăn đỏ đi cùng trong đám rước.

 

Sáng mùng 3 tháng Ba giáp đăng cai cử vài cụ cao niên ra lễ ở miếu ông Bông và chọn 8 vị hiệu (trống, chiêng, cờ) đi rước kiệu. 8 cô gái đồng trinh khiêng kiệu, trên đó để bát hương, 4 cô khiêng võng đào (kiệu võng) từ cổng nhà người đăng cai. Có hai hoà thượng ở chùa ra đón. (Hội năm 1939 – 1940 là hòa thượng chùa Vĩnh Nghiêm). Các sứ của 6 giáp đi sau kiệu, đều có lọng che riêng (màu sắc tuỳ gia đình chọn). Các ông hiệu đội mũ hiệu (mũ mão có giải đằng sau), áo đỏ có đai, người nhà cầm lọng giấy sơn đen hoặc màu ngà đi bên cạnh. Tất cả rước ra miếu rồi về đình chợ (ở giữa chợ Sủi) phía trước sân lối cổng vào đình, đền ngồi chờ để các giáp ra chúc rượu.

 

Buổi chiều tổ chức hội Bông Sòng – 14h khi nghe ba hồi hiệu lệnh chiêng (tại các giáp, dù chưa ăn xong cũng đứng dậy) thì 10 đến 20 thanh niên mặc áo dài, khăn xếp hay khăn lượt mang theo trầu cau, rượu, trong đó có một người gõ trống con (trống ca trù), còn lại những người khác đi cà kheo. Cùng với tiếng trống là tiếng hô “Sòng Bông Sòng” từ trong làng lên tới miếu ông Bông đầu làng. (Dân làng thương Nguyễn Bông nên lập ngôi miếu ở ngã 3 cầu Giàng, cách chùa Sủi khoảng 100 – 200m, trên trục đường lớn từ Thăng Long qua Phú Thị vào Dâu, Keo) sau đó về đình chợ để tổ chức chúc rượu các đại diện chánh, phó sứ. Cuộc chúc rượu quy định rõ: một giáp đổ cho ba sứ (bố hay chú bác của sứ - người chịu rượu). Để hạn chế rượu mỗi giáp chỉ có 1,5 lít, đổ cho 3 sứ xong mới đến lượt khách. Khách khi được chuốc sẽ có thưởng tiền: 5xu/lần trong 3 tuần rượu. Cuộc chúc rượu này chỉ diễn ra chừng hơn 1 giờ khi cả 6 giáp đã chúc xong.

 

Hội cuối cùng mở năm 1946. Năm mươi năm sau (1996) hội mới được mở lại, đáp ứng nguyện vọng của dân làng. Tục Bông Sòng mang ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc: Đạo lý uống nước nhớ nguồn, sự công minh chính trực, nỗi oan trái được giải… Bông Sòng chỉ tìm thấy ở làng Sủi. Với hình thức đơn sơ của sinh hoạt cổ xưa, cùng di chỉ miếu ông Bông, đình, đền, chùa…đã giúp hậu thế phần nào xác định quê hương của thái hậu Ỷ Lan. Tục Bông Sòng có sức hấp dẫn độc đáo cùng với các phần hội: hát nhà tơ (cô đầu), thi hát trống quân, chọi gà, đánh đu, cờ người, cờ bỏi, đấu vật, thả chim bồ câu… đã làm nên sự phong phú của lễ hội làng Sủi.

 

Theo Lễ hội Thăng Long, Nhà xuất bản Hà Nội, 2001

http://www.thanglonghanoi.gov.vn/


() Có thuyết cho rằng bà tựa gốc dâu (cây dâu tằm – bà đang hái dâu) có vẻ thờ ơ trước cảnh xa giá rộn ràng. Vua lấy làm lạ, cho đòi lại. Vua đẹp ý khi thấy bà duyên dáng, đối đáp nhanh nhẹn lễ phép, bèn đem về cung.


Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu




Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp