• Pic Mgmt

    CHÙA BÁO ÂN

    Báo Ân Tự là tên chữ một ngôi chùa lớn thời Trần, nay chỉ mới khôi phục được một phần. Xếp hạng: Di tích lịch sử văn hóa (ngày 3-9-2003). Lễ hội hàng năm tổ chức vào ngày 14 tháng 4 âm lịch. Địa chỉ: thôn Quang Trung, xã Dương Quang, huyện Gia Lâm, Hà Nội...

  • Pic Mgmt

    CON NGƯỜI CÓ TỔ CÓ TÔNG

    Một trong những nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt Nam là tôn thờ, thành kính tổ tiên, từ thờ tổ tiên trong mỗi gia đình, thờ cúng tổ tiên của một dòng họ, thờ cúng ông tổ của một làng xã tại các đình làng, miếu làng,... tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên có từ hàng ngàn đời nay là nét đẹp trong văn hóa truyền thống của dân tộc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”; rồi đến thờ cúng tổ tiên chung của cả dân tộc, đó là các Vua Hùng...

  • Pic Mgmt

    NÚI ĐỌ; TỪ GÓC NHÌN LỊCH SỬ, VĂN HÓA

    Núi Đọ trong quần thể di tích lịch sử - văn hóa “Bàn A Sơn thập cảnh” và vùng đất ngã ba sông hiện nay, đã trở thành điểm đến hấp dẫn trong tour du lịch lịch sử - văn hóa xứ Thanh...

  • Pic Mgmt

    LÀNG NINH HIỆP XƯA...

    Cách trung tâm Hà Nội chưa đầy 20 km, xã Ninh Hiệp (Gia Lâm), xưa có tên gọi là làng Nành, thuộc huyện Ðông Ngàn, xứ Kinh Bắc. Ninh Hiệp được nhiều người biết đến bởi đây là chợ đầu mối nổi tiếng về vải vóc. Cùng với sự náo nhiệt, sôi động của việc kinh doanh, mua bán, Ninh Hiệp vẫn còn là một làng quê in đậm dấu ấn một làng cổ Bắc Bộ, với nhiều giá trị văn hóa đặc sắc...

  • Pic Mgmt

    BÍ MẬT VỀ THÁI GIÁM TRONG CUNG NHÀ NGUYỄN

    Cũng giống như các triều đại phong kiến trước đây trong lịch sử của dân tộc, triều đại nhà Nguyễn (chỉ tính từ khi Nguyễn Ánh lên ngôi vua vào năm 1802 đến lúc vua Bảo Đại thoái vị năm 1945) vẫn duy trì chế độ sử dụng thái giám làm việc trong cung cấm. Thái giám là những con người có số phận rất đặc biệt kể từ lúc mới chào đời (đối với giám sinh), hay kể từ khi bị thiến (đối với giám lặt) cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay rời xa cõi thế...

  • Pic Mgmt

    SAU GẦN HAI THẾ KỶ, LẦN ĐẦU TIÊN "QUẢ TIM LỬA" HẠ SƠN !

    Sau gần 2 thế kỷ được vua Minh Mạng ban cho, lần đầu tiên "Quả Tim Lửa" từ chùa Tam Thai (khu danh thắng Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng) hạ sơn để tham gia cuộc triển lãm "Tinh hoa cổ vật Phật giáo" do Bảo tàng Đà Nẵng tổ chức nhân mùa lễ Vu Lan!...

  • Pic Mgmt

    DÒNG HỌ DUY NHẤT CÓ NGHỀ LÀM GIẤY SẮC PHONG

    Cách đây 300 năm, dòng họ Lại ở Nghĩa Đô, ngoại thành Hà Nội được chúa Trịnh Tráng giao cho đặc ân làm giấy sắc. Nguyên liệu là cây dó Lâm Thao, qua nhiều công đoạn chế biến cầu kỳ trở thành loại giấy đẹp có sức bền hàng trăm năm. Ngày nay, dòng họ làm giấy sắc vinh quang một thời chỉ còn lại hai nghệ nhân là cụ Lại Thị Phượng và cụ Lại Thế Bàn đều ở tuổi xưa nay hiếm...

  • Pic Mgmt

    NGÔI ĐỀN LƯU GIỮ NHIỀU BÍ ẨN

    Đền Cao thuộc thôn Đại, xã An Lạc, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương toạ lạc trên một ngọn đồi cùng vành đai với 99 quả đồi nổi danh từ câu ca huyền thoại về đàn chim nhạn của người dân nơi đây: “Chín mươi chín con theo mẹ dòng dòng/Một cô con gái phải lòng bên kia”...

  • Pic Mgmt

    VIỆT NAM ĐẦU THẾ KỶ XX QUA ẢNH CỦA TRƯỜNG VIỄN ĐÔNG BÁC CỔ

    Nhân dịp Năm Việt Nam tại Pháp 2014, Bảo tàng Cernuschi, Paris đang tổ chức triển lãm ảnh đặc biệt mang tên Objectif Việt Nam. Ảnh của Trường Viễn Đông Bác cổ. Các bức ảnh ghi lại không chỉ hành trình khoa học và sứ mạng bảo tồn hơn nửa thế kỷ của Trường Viễn Đông Bác cổ (EFEO) tại Việt Nam, mà còn cả cuộc sống đời thường của xã hội Việt Nam cách đây cả thế kỷ...

  • Pic Mgmt

    Ngọc Lũ - trống đồng Lạc Việt điển hình

    “Trong các trống đồng Lạc Việt, trống đồng Ngọc Lũ là to nhất, có hoa văn phong phú và điển hình nhất”, học giả Đào Duy Anh viết trong cuốn Lịch sử cổ đại Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    Phú Thị - Làng cổ, làng khoa bảng

    "Chung lưng đất Sủi ai bì Thượng thư một ngõ, bốn vì hiển vinh" (Kinh Bắc phong thổ kí diễn quốc sự) Làng Phú Thị, tên Nôm là làng Sủi, nay thuộc xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, đầu thời Nguyễn thuộc tổng Kim Sơn, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc. Theo các nhà nghiên cứu thì Sủi có gốc từ âm Việt cổ "Slủi" hay "Tlủi", sau này phiên âm ra chữ Hán là Thổ Lỗi...

  • Pic Mgmt

    SUY NGHĨ TẢN MẠN VỀ VĂN HÓA

    Trong cuộc tọa đàm (22 - 01- 2014) về Văn hóa, Giáo dục và phát triển Nhân cách người Việt Nam… khi được giới thiệu bài “Mấy suy nghĩ tản mạn về giáo dục” của tôi vừa viết, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thế thao, Du lịch Hồ Anh Tuấn liền đặt viết bài này. Dẫu không chuyên, nhưng trước một gợi ý đầy cảm hứng, nên thành thật bầy tỏ mọi nghĩ suy, chỉ mong gợi ra chút gì đó để cùng tư duy….

  • Pic Mgmt

    VI HIỀN NHÂN NGƯỜI VIỆT CHINH PHỤC CẢ TRƯỜNG AN, LÀM TỂ TƯỚNG TRUNG QUỐC

    Vào triều đại nhà Đường của Trung Hoa, nước Việt vẫn đang nằm trong thời kỳ Bắc thuộc, nhưng không phải vì thế mà chúng ta thiếu đi nhân tài. Trong lịch sử có ghi chép về câu chuyện hai anh em họ Khương ở xứ An Nam sang tận kinh đô nhà Đường khảo thí cùng các anh tài của Trung Quốc thời bấy giờ. Cả hai đều đỗ tiến sĩ, trong đó có một người đỗ đầu trên bảng vàng, rồi làm quan cho nhà Đường tới chức tể tướng...

  • Pic Mgmt

    VIETNAM"S GOT TALENT 2014

    ...Trong tập 6 “Vietnam's Got Talent 2014”, tiết mục tứ tấu đặc biệt của 4 chị em với ca khúc “Lý kéo chài” đã khiến nhiều người bất ngờ, thích thú. Sự kết hợp khéo léo giữa âm nhạc dân tộc và những âm điệu mạnh mẽ, hiện đại, nghệ thuật tạo beat bằng những chiếc cốc đã hoàn toàn thuyết phục các vị giám khảo lẫn khán giả theo dõi. Đặc biệt, Thành Lộc đã nhanh tay bấm nút vàng, đưa thẳng 4 chị em vào Bán kết mà không cần suy nghĩ quá nhiều...

  • Pic Mgmt

    Về nguồn gốc tiếng Việt

    Hai kiến giải chính về quan hệ tộc thuộc của tiếng Việt là hai người Pháp: H.Maspéro và A.G.Haudricourt. H.Maspéro, trong Etudessur la phonétique historique de la langue annamite (1), một công trình nghiên cứu nghiêm túc và sâu sắc, đã dè dặt cho rằng tiếng Việt có thể là một ngôn ngữ Thái...

Chi tiết

LÀNG SỦI

Đăng lúc: 2018-01-05 10:18:36 - Đã xem: 352

Làng Phú Thị tên Nôm là làng Sủi, nay thuộc xã Phú Thị, huyện Gia Lâm (Xã Phú Thị gồm 5 làng: làng Phú Thị, Đại Bản, Hàn Lạc, To Khê, Trân Tảo).

Theo các nhà nghiên cứu thì “Sủi” có gốc từ âm Việt cổ “S lủi”, qua phiên âm tiếng Hán là Thổ Lỗi, sau đó đổi thành Siêu Loại. Thế kỷ XVI- XVII, văn bia trong chùa ghi tên làng là Phú Thị, từ đó tên gọi này được dùng cho đến nay. Làng Sủi là một làng cổ trong địa bàn cư trú của người Việt cổ xưa thời Hùng Vương. Xưa thuộc Kinh Bắc, cách trung tâm Hà Nội chừng 15 km. Làng ở vào địa thế quý, đẹp, mảnh đất được ca ngợi là “Đất linh sinh nhân kiệt”.

Làng Phú Thị là một làng khoa bảng. Ngày nay nói tới làng Phú Thị là mọi người nghĩ ngay đó là quê hương của bậc đại nho chọc trời khuấy nước: Chu Thần Cao Bá Quát. Song Phú Thị không chỉ có Cao Bá Quát, mà còn có một bề dày văn hóa đáng nể. Trong hai thế kỷ XVII, XVIII làng này trước sau có trên ba trăm người đỗ từ tú tài đến tiến sĩ. Riêng chỉ trong khoảng 1735 – 1745, Phú Thị có “tứ Thượng thư đồng triều” tức là cùng lúc có 4 người làm Thượng thư trong triều (Nguyễn Huy Nhuận, Đoàn Bá Dung, Cao Dương Trạc, Trịnh Bá Tướng). Làng này lại từng có gia đình ba đời nối nhau đỗ tiến sĩ: Nguyễn Huy Nhuận (bố), Huy Dẫn (con), Huy Cận (cháu). Có khoa thi hai chàng trai làng Phú Thị cùng đỗ tiến sĩ như Trịnh Bá Tướng và Nguyễn Huy Mãn (khoa 1721), hay Nguyễn Huy Thuật và Nguyễn Đình Nhất (khoa 1733). Còn cử nhân tú tài thì nhan nhản. Câu ngạn ngữ “Nhất môn tam tiến sĩ, đồng triều tứ thượng thư” và câu ca trong Kinh Bắc phong thổ diễn quốc sự “Chung linh đất Sủi ai bì, Thượng thư một ngõ, bốn vì hiển vinh” xuất xứ từ đây.

Phú Thị còn là làng văn học. Ngoài “văn như Siêu, Quát vô Tiền Hán” ra, có Cao Bá Nhạ, cháu gọi ông Quát là chú ruột. Sau vụ khởi nghĩa Mỹ Lương, ông Nhạ cũng bị triều đình bắt giam. Trong ngục ông đã viết bản Trần tình văn bằng chữ Hán và Tự tình khúc bằng chữ nôm, theo thể thơ song thất lục bát. Khúc Tự tình này là một áng thơ quốc âm tuyệt tác, nhạc vần tinh diệu.

Ngoài ra, trước chú cháu nhà họ Cao, làng Phú Thị còn có Nguyễn Huy Lượng (? – 1808) tác giả nhiều thơ văn về đề tài Thăng Long, đặc biệt với bài phú Tụng Tây Hồ tuyệt vời.

Phú Thị không chỉ là một làng khoa bảng, một làng văn chương, mà còn là một dải đất đã đi vào sử sách từ nghìn năm trước đây. Thế kỷ thứ X Vua Đinh Bộ Lĩnh đã cho một sứ quân đóng đại bản doanh ở đây, để trấn giữ vùng yết hầu của con đường nối thành Đại La (tức Hà Nội ngày nay) với vùng Luy Lâu (Dâu) và Lục Đầu Giang. Đó là tướng Đào Liên Hoa, sau trở thành thành hoàng của làng Sủi.

Nhưng có lẽ nhiều người biết đến vùng đất này lại bởi một lý do khác vì đây là nơi khởi đầu của cuộc hôn nhân đẹp giữa vua Lý Thánh Tông và một cô gái làng, sau này trở thành nguyên phi rồi hoàng thái hậu Ỷ Lan (thế kỷ XII).

Trong các công trình di tích ở làng Sủi thì nổi tiếng nhất là cụm di tích đình – đền – chùa độc đáo và càng tự hào về những tên tuổi vẻ vang gắn với cụm di tích ấy.

Mặt bằng tổng thể đình -chùa- đền làng Sủi

Mặt bằng tổng thể đình – chùa – đền làng Sủi

1. Đình làng:

Đình làng Sủi thờ Thần Hoàng làng là Tây Vị Đại Vương Đào Liên Hoa tướng quân – người có công giúp Đinh Tiên Hoàng dẹp loạn 12 sứ quân, dựng nên nghiệp lớn. Tương truyền, trang Thổ Lỗi là nơi đóng quân của Ngài, chắc không ít trai tráng trong làng đã theo dưới cờ của Ngài lập công với nước.

Di tích đình – đền làng Sủi

2. Chùa Sủi:

Tên gốc là Đại Dương Tự, 3 chữ còn ghi trên nóc Tam bảo và trên bức hoành phi giữa Tam bảo. Chùa còn có tên Sùng Phúc Tự. Theo các tài liệu của Viện sử học lưu truyền, thì chùa được xây dựng từ thời kỳ đầu phật giáo du nhập vào nước ta.

Chùa được xây dựng theo hướng có hình chim Chu tước, có đường thiên lý thông xuống phía nam. Phía sau có hình chim Huyền Vũ, bên trái có hình rồng xanh trùng trùng hướng về, bên phải có hình hổ cuồn cuộn chầu tới.

Chùa được xây dựng theo hình chữ Đinh, gồm 7 gian tiền đường và 3 gian hậu cung và 2 dãy hành lang (mỗi bên 7 gian), đầu 2 hành lang giáp với tiền đường là 2 lầu 8 tám mái, treo chuông đồng và khánh đá.

Chùa có rất nhiều tượng cổ có giá trị thẩm mỹ cao tiêu biểu cho nền nghệ thuật điêu khắc Việt Nam xa xưa đến thời Lê, Nguyễn.

Thời nhà Lý, bà Ỷ Lan - Nguyên Phi triều vua Lý Thánh Tông đã về quê làm lễ cầu tự tại chùa Đại Dương và sinh được Thái tử Kiền Đức, tức vua Lý Nhân Tông, do đó bà đã cho xây dựng lại ngôi chùa này gọi là Sùng Phúc Tự, hoàn thành năm 1115 (theo Đại Việt sử lược).

Từ lâu chùa đã nổi tiếng là ngôi chùa đẹp. Năm 1989 chùa đã được Nhà nước xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá. Khu nhà tổ, nhà cúng hậu trước kia cũng rất đẹp, bị huỷ hoại do chiến tranh, đã phải dỡ bỏ hoàn toàn, nay từng bước được khôi phục và tôn tạo.

Không gian bên trong chùa

3. Đền thờ Nguyên Phi Ỷ Lan:

Phú Thị còn là quê của Ỷ Lan phu nhân, một phụ nữ nổi tiếng thời Lý. Bà tên thật là Lê Thị Khiết, có tài chính sự. Thái hậu Ỷ Lan là một nhà văn hóa lớn, thông hiểu tam giáo nhưng sùng đạo Phật. Bà cho xây dựng nhiều chùa trên đất Bắc, tạc nhiều pho tượng có giá trị thẩm mỹ cao. Là nhà chính trị, hai lần nhiếp chính thay chồng và con, bà đã giữ nghiêm được kỷ cương phép nước, trị bọn quan lại tham nhũng, dù là quốc thích vương tôn. Chính bà là người chỉ huy tối cao cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 1076-1007, mà Lý Thường Kiệt là vị thống lĩnh quân đội đại tài.

Tới thế kỷ XII làng Sủi mới nổi danh, được cả nước biết tiếng, vì nơi đây là nơi khởi đầu cuộc hôn nhân đẹp giữa vua Lý Thánh Tông và cô gái làng, sau trở thành Nguyên phi rồi Hoàng thái hậu: Ỷ Lan. Cuộc đời Ỷ Lan có nhiều chi tiết giống với nàng Tấm trong truyện cổ tích Tấm Cám. Dân làng cho tới nay cũng vẫn có tục kiêng tên, gọi tấm là đớn và cám là bổi.


4. Cây cổ thụ:

Cây đa trước sân đình có tuổi thọ khoảng 500- 700 năm.


5. Giếng cổ:

Sân đền có cái giếng cổ, bà Ỷ Lan về cầu tự tắm nước giếng này, được dân gian lưu truyền đồng nhất với cô Tấm – nhân vật cổ tích thần kỳ trong truyện Tấm – Cám. Chính vì vậy mà giếng được bảo vệ rất cẩn thận. Giếng có miệng hình tròn, kích thước khoảng 1.5 m.

                                                    (Bài viết của nhóm nghiên cứu, năm 2008)

CBN sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp