• Pic Mgmt

    PHỐ HIẾN (HƯNG YÊN)

    Sự hình thành và phát triển của các đô thị cổ như Phố Hiến và Hội An vốn không xa lạ với tất cả chúng ta. Nhưng một cái nhìn so sánh giữa chúng với đô thị cổ Malacca của Malaysia là điều mà nhà phê bình Phan Cẩm Thượng muốn chia sẻ với độc giả TT&VH thông qua loạt bài viết này...

  • Pic Mgmt

    NGOẠI GIAO ĂN MIẾNG TRẢ MIẾNG SÒNG PHẲNG GIỮA VUA TRẦN THÁNH TÔNG & HỐT TẤT LIỆT

    Vua Trần Thánh Tông tức giận trước thái độ đó, lệnh cho quân cấm vệ tuốt gươm vây quanh sứ thần để thị uy, còn vua chẳng thèm để ý đến hắn nữa. Trương Đình Trân bị giam lỏng, quân lính lo việc ăn uống hằng ngày, lấy nước sông cho uống. Hốt Lung Hải Nha cũng bị cô lập, không cho làm việc gì ở Đại Việt...

  • Pic Mgmt

    BIA CỔ GẦN 700 TUỔI ĐỘC NHẤT XỨ THANH

    Bảo vật quốc gia Khôn Nguyên Chí Đức Chi Bi (Lam Kinh, Thanh Hóa) được khởi dựng hơn 500 năm trước. Nặng 13 tấn, tấm bia khắc ghi công trạng Hoàng thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao, bậc mẫu nghi thiên hạ, tài đức vẹn toàn...

  • Pic Mgmt

    PHONG TỤC THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA VIỆT NAM

    ...Các gia đình Việt Nam thường có bàn thờ tổ tiên, to hay nhỏ tùy hoàn cảnh từng nhà nhưng cần đặt ở nơi cao ráo, sạch sẽ, có bày bát hương, lọ hoa để cúng bái những ngày giỗ Tết. Những nhà có điều kiện rộng rãi thì thường bố trí bàn thờ tổ tiên ở nơi đẹp đẽ nhất. Trên bàn thờ đặt ba bát hương, hai lọ hoa, những tấm ảnh của những người thân đã mất, hai cái đĩa đẹp để bày đồ cúng, một chai rượu, bộ ấm chén v..v...

  • Pic Mgmt

    NGUỒN GỐC VIỆT NAM CỦA TÊN 12 CON GIÁP...

    Ngọ hay Ngũ 午 là chi thứ 7 trong thập nhị chi hay 12 con giáp. Biểu tượng của Ngọ là con ngựa dùng chỉ thời gian như giờ Ngọ từ 11 giờ sáng đến 1 giờ chiều (chính ngọ là đúng trưa, giữa trưa hay 12 giờ trưa), tháng 5 …

  • Pic Mgmt

    THƯ TỊCH TRUNG HOA THỪA NHẬN HOÀNG SA, TRƯỜNG SA THUỘC VIỆT NAM

    Theo chính sử Trung Hoa, trong suốt 22 thế kỷ, từ các đời Tần, Hán đến sau Thế chiến thứ II, không thấy tài liệu nào, hay nói rõ hơn, không có câu chữ nào ghi rằng Biển Đông (Trung Quốc gọi là Biển Nam Trung Hoa) với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa (Trung Quốc gọi là Tây Sa và Nam Sa) thuộc chủ quyền của Trung Quốc...

  • Pic Mgmt

    LĂNG ÔNG TIỀN QUÂN THỐNG CHẾ ĐIỀU BÁT Ở TRÀ ÔN

    Tiền quân Thống chế Điều bát tên thật là Thạch Duồng, quê ở làng Nguyệt Lãng, xã Bình Phú, huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh. Do có công với triều Nguyễn nên ông được ban quốc tính - họ Nguyễn và lấy tên là Nguyễn Văn Tồn. Ông được nhân dân Trà Ôn tôn kính như một bậc tiền hiền có công khai hoang mở cõi vùng đất Trà Ôn...

  • Pic Mgmt

    NOSTRADAMUS - NGƯỜI CÓ KHẢ NĂNG DỰ ĐOÁN VẬN MỆNH THẾ GIỚI...

    ...Nếu được hỏi “Ai là nhà tiên tri tài ba nhất thế giới?”, không khó để chúng mình đưa ra đáp án, đó là Nostradamus. Ông là người có khả năng dự đoán vận mệnh thế giới trong một thời gian dài, có thể tới vài thế kỉ. Những lời tiên đoán của Nostradamus về các biến cố lớn của thế giới như thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh…

  • Pic Mgmt

    KỲ THƯ VỀ TRANG PHỤC HOÀNG TỘC VIỆT NAM

    Tập sách Đại lễ phục Việt Nam thời Nguyễn (1802-1945) là công trình mới nhất của nhà nghiên cứu Trần Đình Sơn, hiện đang gây chú ý mạnh mẽ trong giới chuyên môn và nghệ thuật nước nhà. Đó là một công trình khảo cứu chi tiết và tổng quát về phẩm phục từ hoàng thất đến quan lại và sắc lính trong thời Nguyễn...

  • Pic Mgmt

    ĐÊM TÔN VINH CA TRÙ VỚI NGHỆ NHÂN KIM ĐỨC

    Ngày 13/6 vừa qua tại Trung tâm văn hóa Pháp, Hà Nội. Nghệ nhân ca trù Phó Thị Kim Đức đã cùng các truyền nhân của mình trình diễn đêm "Ca trù đàn hát khuôn". Ở tuổi 82, nghệ nhân Phó Thị Kim Đức vẫn là mẫu mực của thể loại âm nhạc dân gian này. Bà là một bậc thầy lớn của cổ nhạc Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    GIA PHẢ LÀ GÌ, CÁCH VIẾT GIA PHẢ...

    Gia phả hay gia phổ là bản ghi chép tên họ, tuổi tác, ngày giỗ, vai trò và công đức của cha mẹ, ông bà, tiên tổ và mộ phần của một gia đình lớn hay một dòng họ. Gia phả có thể gọi là Tông Chi Phả là chi tộc nhỏ trong một Dòng tộc của một Gia phả lớn có thể gọi là Tộc phả...

  • Pic Mgmt

    BÀI PHÁT BIỂU CỦA ÔNG CAO TIẾN PHIẾM NHÂN DỊP ĐẦU XUÂN NHÂM THÌN 2012

    Trong ngày gặp mặt bà con họ CAO Việt Nam đầu Xuân Nhâm Thìn tại trụ sở của Ban Liên Lạc Họ CAO Việt nam – Khách Sạn Suối Hoa – tỉnh Bắc Ninh (04/02/2012 tức 13 tháng Giêng năm Nhâm Thìn), ông Cao Tiến Phiếm-trưởng Ban Liên Lạc Họ CAO Việt Nam đã có bài phát biểu rất có ý nghĩa sau đây:

  • Pic Mgmt

    NGUỒN GỐC CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM

    Dân tộc Việt Nam là một danh từ chung để chỉ các dân tộc sống trên lãnh thổ Việt Nam. Một số người cho rằng nguồn gốc của các dân tộc Việt Nam bắt nguồn từ Trung Hoa, hoặc Tây Tạng, một số khác cho rằng nguồn gốc chính từ người Việt bản địa...

  • Pic Mgmt

    TÂY NGUYÊN

    Vùng Tây Nguyên, một thời gọi là Cao nguyên Trung phần Việt Nam là khu vực cao nguyên bao gồm 5 tỉnh, xếp theo thứ tự vị trí địa lý từ bắc xuống nam gồm Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng. Tây Nguyên là một trong 3 tiểu vùng của miền trung Việt Nam. Tây Nguyên cùng với Bắc Trung Bộ Việt Nam và Nam Trung Bộ Việt Nam hợp thành miền trung của Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    CẦN KHẲNG ĐỊNH KINH DƯƠNG VƯƠNG LÀ THỦY TỔ NGƯỜI VIỆT NAM

    Lời người viết: Dăm năm trước, để phản bác ý tưởng “Từ những dấu vết ngữ pháp Việt trong cổ thư Trung Hoa có thể nhận ra tiếng Việt là cội nguồn của ngôn ngữ Hán” của GS. Lê Mạnh Thát, ông Trần Trọng Dương có bài “Lâu đài cất bằng hơi nước.”. Là người có sử dụng tư liệu của học giả họ Lê cho tiểu luận “Tiếng Việt chủ thể tạo nên ngôn ngữ Hán,” tôi có bài “Lâu đài trên mây hay dự cảm sáng suốt” nói lại. Ông Trần Trọng Dương đáp lại bằng bài “Một lần và lần cuối thưa chuyện với ông Hà Văn Thùy”. Khi biết tác giả là Thạc sĩ Hán Nôm rất trẻ, tôi nhận ra mình dại...

Chi tiết

LỜI HỊCH KHỞI NGHĨA MỸ LƯƠNG CỦA CAO BÁ QUÁT

Đăng lúc: 2014-03-27 14:21:50 - Đã xem: 3417


Ngày 10/12/2010, tôi có dịp cùng đi với bạn Ngô Thế Long đến thăm ông Phan Văn Dốp - Giám đốc Thư Viện Khoa Học Xã Hội Thành phố Hồ Chí Minh. Tại đây, tôi đã tìm thấy toàn văn bản dịch HỊCH KHỞI NGHĨA MỸ LƯƠNG của Cao Bá Quát được đăng trong KỶ YẾU THÔNG TIN UNESCO VIETNAM, số 7 tháng 12 năm 1964 (Chủ nhiệm kiêm chủ bút: NGUYỄN ĐÌNH HÒA. Thư ký kiêm quản lý: NGUYỄN QUỲNH).




Trong cuốn kỷ yếu nói trên, tác giả Nguyễn Quỳnh đã viết một bài về Cao Bá Quát gồm 23 trang (từ tr.161 đến tr.184), giới thiệu thân thế, sự nghiệp và cuộc khởi nghĩa của Cao Bá Quát ở Mỹ Lương. Trong đó, có bài hịch kêu gọi khởi nghĩa của Cao Bá Quát (từ tr.175 đến tr.178), toàn văn bản dịch như sau:

          
Hỡi các tướng-sĩ:


Người xưa có nói:”Thiên chi sinh vật, tất nhân kỳ tài nhi đốc yên, cố tài giả bồi chi, khuynh giả phúc chi”. Nghĩa là: trời sinh muôn vật, hễ vật nào có tài lực thì vun đắp cho tốt lên, vật nào kém hèn nghiêng lệch thì làm cho đổ nát đi. Lại có câu: “Bất tri mệnh vô dĩ quân tử giả”. Không biết mệnh trời không phải là người quân tử.

Xét qua hai câu này thì phàm đã là kẻ thức giả tất phải biết cái lẽ “ThuậnNghịch” ! Ở đời, thuận hay nghịch đều do thiên mệnh, cho nên khi trời đã bày ra cảnh thuận, tức như vạch một con đường hay để người tài bồi vun đắp cho cảnh thuận cứ thuận mãi. Nhưng khi trời đã bày ra cảnh nghịch, khác nào gây sự hỗn loạn, nghiêng ngửa thì con người phải theo ý muốn của trời mà san-phẳng nghịch-cảnh. Do đó, ta có thể ngắm cảnh-tượng của tạo-hóa mà biết được việc trước sau, xét việc của người mà đoán trước được lẽ biến-hóa của trời đất vậy...

Nay thử lần giở trang sử nước nhà để tìm hiểu thế nào là cảnh thuận, thế nào là cảnh nghịch, ngõ-hầu vạch một con đường chính-nghĩa cho mọi người noi theo.


Kể từ khi họ Hồng-Bàng lập quốc, dân ta đã có hệ-thống phong-tục tập-quán thuần-mỹ, tình cha con, nghĩa vợ chồng được coi như căn-bản của đạo-lý. Trải qua đời Thục, đời Triệu, luân-thường vẫn không bị xâm-phạm mà còn vun giồng tươi tốt thêm. Như vậy có thể gọi là cảnh thuận. Đến khi đất nước biến-chuyển, giang-sơn bị lệ-thuộc vào Trung-quốc, hệ-thống luân-lý cổ truyền bị làn sóng đô-hộ biến-thể nhưng chưa mất hẳn bản-sắc, cho nên tới ngày nay, ở một vài nơi ta còn thấy những tục lệ tốt-đẹp của thời xưa. Kịp khi Ngô-Vương-Quyền đánh tan năm vạn quân Nam-Hán ở sông Bạch-Đằng, phục-hồi độc-lập cho đất nước, thì dân ta mới lại được sống trong cảnh thuận, tiếp-diễn qua các triều-đình Lê, Lý, Trần ... Nhưng vẻ-vang hơn hết là vị anh-hùng của đất Lam-Sơn đã nổi lên quét sạch giặc Minh mở một kỷ-nguyên mới cho đất nước, tức như thay trời mà đem lại cảnh thuận cho dân-tộc.

Xem như thế, ta đã biết cảnh thuận và nghịch của lịch-sử xen lẫn nhau, con người luôn luôn theo ý-muốn của trời mà hành-động, người và trời tương-ứng, tương-cảm với nhau trong sự tạo nên vũ-trụ vậy !

Giang sơn ta, cuối đời nhà Trần, như chiếc nhà mục nát chỉ rình đổ, họ Hồ lợi-dụng thời-cơ mưu việc thoán-vị. Kế đến quân Minh mượn danh-nghĩa phù Trần, dầy xéo đất nước, tàn-phá dân ta, bầy ra những trạng-thái vô cùng bi-đát, thì tưởng trăm phần trăm ách nô-lệ lại quàng vào cổ của 20 triệu dân Nam một lần nữa. Nhưng đáng mừng thay đức Lê-Hoàng ở Lam-Sơn lấy nhân-nghĩa mà trị được bạo-tàn, vì nòi-giống mà chịu đựng 10 năm lao-khổ, gây dựng được nền vương-nghiệp tốt đẹp, đem lại cảnh “thuận" cho toàn dân suốt một trăm năm thanh bình thịnh-vượng. Không ngờ họ Mạc làm phản, gây ra cảnh Nam, Bắc-triều, chia thế lực với Triều Lê ta, cam tâm cúi luồn Trung-quốc để tác oai ở miền Bắc. Rồi thì nghịch-cảnh cứ tiếp diễn mãi, hết Trịnh, Mạc tranh giành nhau ảnh-hưởng lại đến Trịnh, Nguyễn chia giới-hạn để cai-trị, sự rối lọan càng nhiều, nhân dân đồ-thán, lưu-vong đến cùng-cực. Tuy-nhiên đất đai này vốn của nhà Lê, công ơn của Vị anh-hùng Lam-Sơn đối với quốc-dân vẫn còn chói-lọi như ánh-sáng của vầng Thái-Dương, cho nên khi vua Tây-Sơn kéo quân ra Bắc chỉ dám nói diệt Trịnh mà không dám xâm-phạm đến một tấc đất của Lê-Triều. Ngờ đâu Nguyễn-Phúc-Ánh nhờ quân Pháp giúp sức đánh lại được Tây-Sơn, không trả lại ngai vàng cho nhà Lê, lại tự lập làm vua, nói là nhà Lê không người thừa-kế trực-hệ.

Người xưa đã nói:”Phú dữ quy thị nhân chi, sở dục giả bất dĩ kỳ đạo đắc chi, bất sử dã”, nghĩa là: “Phú quý thì ai cũng muốn, nhưng không lấy đạo mà được, thì không nhận”. Nguyễn-Phúc-Ánh đã làm việc trái với lẽ phải, không giữ trọn đạo thần-tử đối với nhà Lê, lại có tội đem người Pháp sang nước ta để sau này gây nhiều chuyện rắc- rối. Nghĩ lại ba trăm năm vương-nghiệp triều Lê vô cùng rực-rỡ, thì ta không khỏi căm thù dòng dõi của Nguyễn-Kim đã dại-dột để cho ngoại-bang xen vào nội-bộ của nước ta chỉ vì ham chiếc ngai vàng. Đến khi đắc-chí lại bày ra nhiều trò báo oán nhỏ-nhen, nào là quật chết hai đứa con vô tội của vua Quang-Trung, đào mả ba anh em vua Tây-Sơn lấy thủ-cấp làm đồ đi tiểu, tàn-sát con cháu những cựu-thần nhà Lê đã hợp-tác với quân Tây-Sơn để chống lại cuộc xâm-lăng của nhà Mãn-Thanh. Hơn thế nữa, Ánh lại giết hại những người đã cùng giúp mình làm nên nghiệp lớn như Nguyễn-Văn-Thành, Đặng- Trần-Thường ... ưu đãi bọn Pháp-Lan-Tây, uốn lưng thần-phục Trung quốc là nước thù-địch của ta, tóm lại Nguyễn-Phúc-Ánh đã có những hành-động và tư-tưởng phản-bội lịch-sử. Con là Minh-Mạng lại dâm- dật tàn-ác hơn bố, giết chị dâu và cháu, san phẳng mộ của Lê-Văn-Duyệt và Lê-Chất là những công-thần đã chết, lưu-đầy thân-thuộc của họ và tịch-biên gia-sản sung-công. Kể từ khi Nguyễn-Phúc-Ánh truyền đến con là Minh-Mạng và cháu là Thiệu-Trị, suốt thời gian 45 năm đế-chế, dân-tộc ta đã chịu bao nhiêu sưu cao thuế nặng, ăn bữa tối, lo bữa mai, lụt lội, mùa màng trôi sạch, xóm làng, đường xá tiêu điều. Trong khi đó, bọn tham-quan ô-lại ra sức bóp nặn lương-dân, tụi giặc đói tha hồ đốt nhà cướp của. Than ôi ! Dân ta có tội tình gì mà trời đất gieo tai, rắc vạ như vậy? So với thời thanh bình ở các triều Lê, dân ta dưới chính-sách áp-chế dã-man của họ Nguyễn-Phúc quả đã lâm vào tình-trạng đảo-huyền cơ-cực.

Hỡi các tướng sĩ !


Cái gì tốt đẹp thì vun đắp cho tươi tốt thêm lên, cái gì nghiêng-ngửa thì làm cho đổ nát đi. Nhìn vào kiến-trúc xã-hội ngày nay thì tất cả nền móng xã-hội chính-trị, cơ-cấu kinh-tế, trạng-thái sinh-hoạt đều nghiêng lệch, chỉ rình sụp đổ. Trời đất, quỷ-thần đều oán giận bọn thống trị nên mới bày ra những thảm-cảnh để mọi người trông thấy mà suy nghĩ về tương-lai. Lúc này chúng ta phải theo ý trời mà hành-động, tiêu-diệt cái triều-đại đổ-nát này và xây đắp một xã hội khác tốt đẹp và thịnh-vượng hơn lên. Vả lại nhiệm-vụ lịch-sử của họ Nguyễn Phúc đã chấm-dứt từ khi Thiệu-Trị thở hơi cuối cùng, tên hôn-quân Tự-Đức là dòng-dõi người ngoài, mượn họ Nguyễn-Phúc để lên ngôi vua đó thôi. Hơn nữa, trong trời đất, mọi vật đều biến- chuyển không ngừng, có cái gì là tồn-tại vĩnh-viễn đâu, chiếc ngai vàng kia cũng là của chung thiên-hạ, ai có đức thì được, có phải riêng gì một họ ? Ta dòng dõi của đức Lê-Thái-Tổ, đau xót vì những cảnh khổ mà toàn dân đã chịu đựng ngót nửa thế-kỷ nay, nhất quyết phất cờ khởi-nghĩa, nên mài sẵn gươm thiêng, đúc thêm súng đạn, giải-phóng đất nước khỏi sự áp-bức của bọn phong-kiến sài-lang, xây-đắp một xã-hội công-bình và nhân-đạo.

Quân ta đi đến đâu, một lá rau, hạt thóc, cũng không tơ-hào của nhân-dân, dè dặt từng giọt máu, từng viên đạn, tôn trọng một luống khoai, một nắm cỏ. Kẻ nào giết người vô tội phải đền mạng, bứt một bông hoa phải thường tiền, dẫm nát cây lúa phải phạt trượng.

Hỡi các tướng-sĩ !


Tiếng trống khởi-nghĩa đã bắt đầu rung lên trong cảnh đêm thu. Lòng người đã thức tỉnh và vâng theo mệnh-lệnh quỷ-thần. Hãy trỗi dậy cả lên ! Ai có dáo vác dáo, ai có gậy vác gậy, tiêu-diệt hết bọn quan-lại tham-ô, san-phẳng hết những bất-công của thời-đại và cương-quyết phục-hồi đất nước cho Triều Lê.

 

GHI CHÚ CỦA CAO BÁ NGHIỆP:


Cờ khởi nghĩa Mỹ Lương có thêu 2 dòng chữ:


BÌNH-DƯƠNG, BỒ-PHẢN (
蒲阪) VÔ NGHIÊU THUẤN

MỤC-DÃ, MINH-ĐIỀU HỮU VÕ THANG


Nghĩa là:


Bình-Dương và Bồ Phản
(蒲阪) không có những vua hiền như Nghiêu, Thuấn; thì ở Mục-Dã, Minh Điều phải có những người như Vũ, Thang.


Chú thích:


- Bình Dương là Kinh đô của vua Đường-Nghiêu.

- Bồ Phản (蒲阪) là Kinh đô của vua Ngu-Thuấn. [Lâu nay các sách thường ghi nhầm là Bồ Bản, hoặc Đồ Bản là không đúng]

 


Nguồn tin và ảnh minh họa: Cao Bá Nghiệp
E-mail: cbn@caobaquat.com.vn / caonghiep07@gmail.com
Mobile: 0918 028 053 / 0933 392 604

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp