• Pic Mgmt

    VỀ MỘT BÀI THƠ VIẾT NĂM 1938

    ...Tôi không nhớ rõ là năm nào, nhưng ít ra cũng phải vài ba thập kỷ rồi. Và như đã thành nếp quen rồi, mỗi khi tôi kể chuyện ngày xưa, các cháu lại thích nghe. Các cháu nói: ngày xưa hay thế ông nhỉ !? Chúng không còn hỏi: bao giờ cho đến ngày xưa nữa ! Trái lại chúng chăm chú lắng nghe tôi kể...

  • Pic Mgmt

    GIẢI MÃ BÍ ẨN BÃI CỌC BẠCH ĐẰNG GIANG

    Từ Hà Nội, TS Nguyễn Việt về Quảng Ninh lần theo dấu vết khảo cổ và thư tịch bạc màu thời gian, cùng các cộng sự thực hiện dự án khảo sát đáy sông, biển Vân Đồn, Bạch Đằng để tìm kiếm những gì còn lại từ các trận thủy chiến oanh liệt. Các thợ lặn và chuyên gia khảo cổ từ Hàn Quốc cũng được mời tham gia khảo sát...

  • Pic Mgmt

    GIA PHẢ - CÁCH TIẾP CẬN MỚI

    Như chúng ta đều biết, Viện Nghiên cứu Hán Nôm là nơi lưu giữ một số lượng gia phả viết bằng chữ Hán Nôm lớn nhất trong cả nước. Mới đây, Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Oanh đã thống kê được 264 cuốn gia phả hiện đang có tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm; hầu hết số gia phả này đều là bản chép tay...

  • Pic Mgmt

    BÍ ẨN TÒA THÁP KHỔNG LỒ NGÓT NGÀN NĂM TUỔI Ở VĨNH PHÚC

    (VTC News) - Thật không ngờ, ở huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc, lại có một tuyệt tác tháp uy nghi, cổ kính đến vậy. Hỏi cụ bà đang tưới rau dưới ruộng về tháp, cụ đọc hai câu thơ: “Hỡi ai qua bến đò Then/Dừng chân mà ngắm tháp tiên bên đường”...

  • Pic Mgmt

    KHÔNG GIAN CUỘC KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG...

    Đã có nhiều công trình nghiên cứu về cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng qua khảo cổ, qua hệ thống đền thờ ở Trung Quốc… Trong bài này xin được giới thiệu một phần công trình của giáo sư Lê Trọng Khánh, qua lược đồ ngôn ngữ cổ để góp phần làm sáng tỏ thêm không gian rộng lớn cuộc khởi nghĩa của Hai Bà:...

  • Pic Mgmt

    SỐ PHẬN THĂNG TRẦM CỦA NƯỚC VIỆT (Trung Quốc)

    Nhà nước 越 Việt vụt hiện thành một quầng sáng trong huyền sử Trung Hoa vào cuối thời Xuân Thu – Chiến Quốc, dưới triều đại của vị chủ tể truyền thuyết 勾踐 Câu Tiễn, mà cuộc vật lộn của ông với nhà 吳 Ngô thù địch, đã trở thành biểu tượng cho đức kiên ngoan và lòng quả cảm vô bờ bến, khiến cho một con người có thể lẫy lừng trở lại vũ đài, sau khi đã hoàn toàn bị quật ngã...

  • Pic Mgmt

    ... NGƯỜI CÓ BIỆT TÀI CHỮA XƯƠNG KHỚP

    Từ 5 năm nay, người dân huyện Ba Chẽ biết đến bài thuốc của ông Lương Văn Việt (SN 1952), thôn Tân Tiến, xã Đồn Đạc (Ba Chẽ, Quảng Ninh) bởi những người không may bị gãy chân, gãy tay, bong gân, trật khớp, va đập gì liên quan đến xương khớp họ đều tìm đến ông để chữa trị. Bệnh nhân nhẹ thì vài lần giật, kéo, còn người nặng thì vài tuần đắp, uống thuốc là khỏi hẳn...

  • Pic Mgmt

    BIỂN VIỆT, CON ĐƯỜNG TỪ HUYỀN THOẠI

    Bộ phim nhìn lại biển Việt từ những câu chuyện huyền thoại liên quan đến biển đảo VN, bắt nguồn từ việc khai thác biển của các cư dân Việt từ thời tiền sử cho đến ngày nay. Có những huyền thoại được sáng tạo ra nhằm thể hiện ước mơ chinh phục như truyền thuyết trăm trứng của Lạc Long Quân và Âu Cơ, có những huyền thoại để tải câu chuyện hiện tượng tự nhiên, có những huyền thoại để giải thích cứ liệu mờ...

  • Pic Mgmt

    BÍ ẨN HUYỆT ĐẠO, GIẾNG TIÊN TRÊN ĐỈNH NGÀN NƯA

    Đến hẹn lại lên, cứ đến mùng 9 tháng giêng hàng năm, người dân trong và ngoài tỉnh lại nô nức trở về dự Lễ hội đền Nưa – Am Tiên, uống ly nước giếng Tiên,ở nơi mlinh thiêng...

  • Pic Mgmt

    VỀ AN DƯƠNG VƯƠNG

    Những tài liệu xưa nhất của Việt Nam còn lại là Việt điện u linh, Việt sử lược, Lĩnh Nam chích quái và Đại Việt sử ký toàn thư đều ghi chép về sự tồn tại của thời kỳ lịch sử An Dương Vương và nước Âu Lạc trong giai đoạn đầu của lịch sử Việt Nam. Tiếp những tập sách trên, Dư địa chí của Nguyễn Trãi, Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú,...

  • Pic Mgmt

    GIỮA MỘT THẾ GIỚI VẠN BIẾN

    Tình hình quốc tế trong hai năm qua có những chuyển biến rõ rệt. Một kỷ nguyên mới cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn đã xuất hiện và có thể đang tiến vào trạng thái “chiến tranh lạnh mới”. Việt Nam cần nhận biết bản chất của những biến đổi, đẩy mạnh cải cách, nâng cao chất lượng hợp tác với các nước lớn và cộng đồng ASEAN...

  • Pic Mgmt

    BÁCH VIỆT TIÊN HIỀN CHÍ - LĨNH NAM DI THƯ

    Công trình dịch thuật và chú thích bộ sử liệu quan trọng liên quan đến nguồn gốc dân tộc Việt đã được hoàn tất sau 10 năm trời và được trình làng qua buổi sinh hoạt ra mắt sách hôm chủ nhật 10 tháng 9 năm 2006 tại Thư Viện/Bảo Tàng Viện Việt Nam, thủ đô tị nạn Little Sàigòn...

  • Pic Mgmt

    LỄ DÂNG HƯƠNG DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT...

    Nằm trong chuỗi hoạt động của Hội nghị quốc tế quảng bá văn học Việt Nam lần thứ III, Liên hoan thơ châu Á – Thái Bình Dương lần thứ II, sáng 06/03/2015, Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức lễ dâng hương danh nhân Cao Bá Quát tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội...

  • Pic Mgmt

    TÌM HIỂU LỊCH SỬ BIỂN, ĐẢO VIỆT NAM TRONG PHIM TÀI LIỆN "BỌT BIỂN & SÓNG NGẦM"

    VTV.vn - Bộ phim tài liệu "Bọt biển và sóng ngầm" sẽ giúp khán giả hiểu thêm về lịch sử của những quần đảo và vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam...

  • Pic Mgmt

    KỲ THƯ VỀ TRANG PHỤC HOÀNG TỘC VIỆT NAM

    Tập sách Đại lễ phục Việt Nam thời Nguyễn (1802-1945) là công trình mới nhất của nhà nghiên cứu Trần Đình Sơn, hiện đang gây chú ý mạnh mẽ trong giới chuyên môn và nghệ thuật nước nhà. Đó là một công trình khảo cứu chi tiết và tổng quát về phẩm phục từ hoàng thất đến quan lại và sắc lính trong thời Nguyễn...

Chi tiết

THỬ TÌM HIỂU NĂM SINH, NĂM MẤT CỦA CAO BÁ QUÁT

Đăng lúc: 2014-03-27 21:54:43 - Đã xem: 6389

Sau vụ khởi nghĩa ở Mỹ Lương vào năm 1854, Cao Bá Quát đối với triều Nguyễn là một nghịch thần. Cả dòng họ ông bị quan lại săn đuổi, truy lùng để tiêu diệt. Văn thơ ông bị thiêu hủy và cấm tàng trữ. Những người trong dòng họ muốn sống còn, phải đổi tên, cải họ và đổi vùng sinh hoạt. Phải chờ một thời gian khá lâu, hoặc một cơ hội thuận tiện, có khi đến lúc qua đời mới trở về họ Cao.

 
                                           (nghĩa quân)


Gần đây, người viết có bắt liên lạc với một người ở Long An, nhận mình là dòng họ, cháu chắt của Cao Bá Quát. Anh này cho biết hiện nay anh đang mang họ Trần. Ba anh dặn dò khi qua đời, tất cả bia mộ đều đề họ Cao. Nội tổ của anh cũng đã từng di chúc như vậy với ba của anh. Chúng tôi đang tiếp tục tìm hiểu thêm về nhánh họ Cao này. Như vậy việc nghiên cứu về thân thế, sự nghiệp, văn thơ của Cao Bá Quát từ trước đến nay là một điều không dễ dàng.


                   (nghĩa quân)


1. Năm Sinh Của Cao Bá Quát:


Trước đây, các nhà khảo cứu văn học không biết ông sinh năm nào. Việt Nam Văn Học Sử Giản Ước Tân Biên, tác giả Phạm Thế Ngũ, chú thích 8, trang 437 “Cứ theo tung tích và sự liên lạc với người đương thời, người ta đoán Cao Bá Quát sinh vào khoảng từ 1800 đến 1803. Nguyễn Siêu người bạn ông mến phục, sinh năm 1799, Phạm Văn Nghị, người vẫn coi ông là bậc đàn anh, sinh năm 1805” (1). Tủ Sách Đại Học Sư Phạm, Lịch Sử Văn Học Việt Nam, tập 3, tác giả Lê Trí Viễn mở đầu chương III, với dấu hỏi không rõ ông sinh năm nào “CAO BÁ QUÁT (? - 1855)” (2). Trong tập biên khảo “Lối Xưa Xe Ngựa” của Nguyễn Thị Chân Quỳnh không biết căn cứ vào tư liệu nào bà xác định Cao Bá Quát sinh năm 1808 : “Đầu thế kỷ 19, Cao Bá Quát (1808 – 54/55) khi đi sứ Tân-Gia-Ba có dịp mở rộng tầm mắt...” (3)









                               (vệ binh)


Ngày nay đa số những người viết tiểu sử của ông, tạm thời chấp nhận sự phát hiện của nhóm nghiên cứu Vũ Khiêu, Nguyễn Văn Tú, Nguyễn Trác, Hoàng Hữu Viên, Hoàng Tạo..., qua tập THƠ VĂN CAO BÁ QUÁT; năm sinh của Cao Bá Quát là 1809. Trong phần “Lời giới thiệu” của Vũ Khiêu: [Cao Bá Quát tự là Chu Thần, hiệu là Cúc Đường, biệt hiệu là Mẫn Hiên.] Ông sinh năm 1809 tại làng Phú Thị, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh (nay là xã Quyết Chiến, huyện Gia Lâm, ngoại thành Hà Nội).

Sử sách triều Nguyễn không ghi ngày sinh của ông. Khẳng định ông sinh năm 1809 là căn cứ vào bài “Thiên cư thuyết” của ông. Trong bài có chỗ viết: "Với cái tuổi ta mới hai kỷ mà núi sông thành quách cũ, đã thấy thay đổi đến ba lần”. Cuối bài ghi: “Tháng mạnh thu, năm Nhâm Thìn, Chu thần thị viết bài thuyết này”. Năm Nhâm Thìn tức là năm 1832 - nếu ông đủ hai kỷ tức 24 tuổi (tính theo âm lịch) thì tức là ông sinh năm Kỷ Tỵ, Gia Long thứ 8 (1809)] (4). Người viết lưu ý, để dễ nhớ, chỉ cần làm bài toán đơn giản: 1832 – 23 = 1809 (24 tuổi ta = 23 tuổi tây). (*)


                                (mã binh)


2. Năm mất Của Cao Bá Quát:


Cũng trong phần “Lời giới thiệu” của Vũ Khiêu (5): “Giữa năm 1853 (Tự Đức năm thứ 7), ông xin thôi dạy, lấy cớ về nuôi mẹ già. Năm ấy tại miền Bắc, vào tháng 6, tháng 7, châu chấu bay mù trời, lúa má bị chúng cắn sạch, nạn đói hoành hành, mọi người ta thán. Cao Bá Quát đã đứng lên tụ tập nhân dân bí mật một cuộc khởi nghĩa tại Hà Nội”. Vũ Khiêu không xác quyết năm qua đời của Cao Bá Quát.


                             (quan lại)


Tác giả Phạm Thế Ngũ (6), trong sách nêu trên, cho rằng Cao Bá Quát mất năm 1854: “Năm 1854, ông phải thiên ra làm Giáo thụ Quốc Oai (một phủ ở biên giới tỉnh Sơn Tây). Chán nản phẫn uất với triều đình, ông mới mưu phản, giao thiệp với đầu mục đảng kín là Nguyễn Kim Thanh, phù Lê Duy Cự làm minh chủ,và tháng 10 năm ấy, khởi nghĩa ở Mỹ Lương. Nghĩa quân bị quân triều phá tan. Cao Bá Quát bị bắt, đưa về nguyên quán chịu án xử chém, với hai con là Bá Phùng, Bá Thông”. Tác giả Nguyễn Thị Chân Quỳnh, trong tác phẩm đã nêu trên, lưỡng lự về năm qua đời của Cao Bá Quát, nên đã viết nước đôi 54/55 (7). Trong tập “Thơ Cao Bá Quát” (8), tác giả Kiều Văn cũng ghi năm mất của Cao Bá Quát là 1854.


                    (thái giám)


Sự thực, Cao Bá Quát mất vào tháng chạp năm giáp dần “Tháng 12, phó lãnh binh Sơn Tây Lê Thuận phát hết đảng giặc ở núi An Sơn; Cao Bá Quát thua rồi chết, quân Triều bắt sống được tướng giặc và đảng giặc đem về” (9). Căn cứ vào sử liệu của Quốc Sử Quán Triều Nguyễn “Cao Bá Quát thua rồi chết” thì chứng tỏ ông đã đánh nhau với quân triều đình, thua trận và chết tại trận tiền, chứ không phải bị bắt rồi bị xử án chém. Sở dĩ có sự nhầm lẫn về năm dương lịch xảy ra là vì khi nói đến năm giáp dần, thì đổi qua dương lịch là năm 1854, năm ất mão là 1855. Các vị ấy quên rằng tháng chạp, năm giáp dần chuyển qua dương lịch như sau:

         - Ngày 01 tháng chạp, năm giáp dần nhằm ngày 18.01.1855.
         - Ngày 30 tháng chạp, năm giáp dần nhằm ngày 16.02.1855.

Như vậy nguyên tháng chạp, năm giáp dần rơi vào năm 1855 rồi. Cho nên, năm qua đời của Cao Bá Quát là năm 1855.


                             (một ông quan)


Nay các tài liệu lịch sử nói về Cao Bá Quát chưa phát hiện được nhiều. Hoàn cảnh của Cao Bá Quát cũng khá đặc biệt vì bị xếp vào loại nghịch thần, làm giặc nên thơ văn, sách vở nói về ông vào thời triều Nguyễn rất hạn chế. Nếu ai có điều kiện có thể tìm về nơi ông đã từng làm việc (viện Hàn Lâm), hoặc có thể tìm lại lý lịch của ông trong cuộc thi Hương vào thời nhà Nguyễn: “Mãi sau mới có định lệ kể từ khoa 1829 học trò ứng thi phải khai đủ tên họ, lý lịch ông cha ba đời trên mặt quyển. Lời khai phải được lý trưởng chứng nhận.” (10). Cao Bá Quát đậu Á nguyên (thứ nhì) tại trường thi Hà Nội vào năm 1831, khi quyển thi nộp về kinh bị bộ Lễ xếp xuống cuối bảng. Tại bô Lễ, còn tìm được dấu tích gì về quyển thi và lý lịch của ông?"


Trong khi chờ đợi những phát hiện mới về Cao Bá Quát, chúng ta có thể tạm chấp nhận năm sinh của ông là 1809 và năm qua đời là 1855.


Chú thích:

1. Phạm Thế Ngũ, Việt Nam Văn Học Sử Giản Ước Tân Biên, Cơ Sở XB ĐN, U.S.A., không đề năm, tr.437
2. Lịch sử Văn học Việt Nam, tập 3, NXB Giáo Dục, 1976, tr.297.
3. Nguyễn Thị Chân Quỳnh, "Lối Xưa Xe Ngựa, NXB An Tiêm, Paris, 1995, tr.34.
4. Thơ văn Cao Bá Quát, NXB Văn Học, Hà Nội - 1984, tr. 9.
5. Sđd, tr.39.
6. Phạm Thế Ngũ, Sđd., tr.438
7. Nguyễn Thị Chân Quỳnh, Sđd, tr. 34
8. Thơ Cao Bá Quát, NXB Đồng Nai, 2000, tr.5.
9. Quốc Sử Quán Triều Nguyễn, Quốc Triều Chánh Biên Toát Yếu, Quyển 5; chủ biên Cao Xuân Dục, Thế kỷ 20 (1908), tr.155. Việt Học Thư Quán – Nhóm bạn Lê Bắc, Doãn Vượng, Công Đệ chuyển sang ấn bản điện tử năm 2001.
10. Nguyễn Thi Chân Quỳnh, Sđd, tr. 48.

* Tuổi ta: tính từ lúc thai nhi còn trong bụng mẹ, chờ ngày ra đời (9 tháng 10 ngày). Khi vừa ra đời, đứa bé được tính 1 tuổi.

Tuổi tây: tính từ lúc chào đời là 0 tuổi. (12 tháng sau mới tính 1 tuổi).
Nhưng hiện nay, tại các nước phương tây, ngành bảo hiểm nhân thọ (life insurance ), đa số các công ty tính tuổi trước sáu tháng, kể từ ngày sinh (khoảng 180 ngày). Có thể nói đông và tây đã gặp nhau 6 tháng tuổi.

Theo: anhvaem.vnweblogs.com/archives/4394/200803


Trần Công Nghị

Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp