• Pic Mgmt

    CA TRÙ THỰC SỰ ĐÃ BỊ MẤT MÁT RẤT NHIỀU

    Những người chuyên tâm nghiên cứu về ca trù một cách bài bản từ xưa đến nay rất hiếm, người trẻ tuổi như anh lại càng hiếm hơn. Vậy, anh đã “bén duyên” và “chung thuỷ” với ca trù như thế nào?...

  • Pic Mgmt

    CHÙA THIỀN TÔN (THUYỀN TÔN) Ở HUẾ

    Chùa tọa lạc ở thôn Ngũ Tây, xã Thủy An, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế, nằm bên sườn núi Thiên Thai nên còn có tên là Thiên Thai Thiền Tôn Tự hay Thiên Thai Thiền Tông Tự. Có sách ghi chùa Thuyền Tôn. Chùa do Thiền sư Liễu Quán (1667-1742) khai sáng vào đầu thế kỷ XVIII. Thiền sư là đệ tử đắc pháp của Hòa thượng Minh Hoằng - Tử Dung, được Hòa thượng trao tâm ấn năm 1712. Bấy giờ, chùa đã trở thành một đạo tràng lớn, có hàng vạn đệ tử học đạo, nghe pháp...

  • Pic Mgmt

    THÔNG BÁO VỀ NGÀY GIỖ DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT

    ...Ngày 5 tháng 10 (dương lịch) năm 2011 năm nay (tức là ngày 9 tháng 9 âm lịch), lần đầu tiên, tại NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT ở Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội – Ban quản lý khu di tích và Ban đại diện gia tộc họ Cao sẽ tổ chức trọng thể NGÀY GIỖ DANH NHÂN VĂN HOÁ CAO BÁ QUÁT...

  • Pic Mgmt

    ĐÀI LOAN VÀ CỘI NGUỒN BÁCH VIỆT

    Năm 2000, một sự kiện lịch sử xảy ra ở ven bờ Thái Bình Dương. Sự kiện đó không phải là Thế vận hội 2000 ở Sydney mà thế giới chú ý đến trong vài tuần, mà là một diễn biến ít người để ý đến. Một sự kiện sẽ có ảnh hưởng lâu dài đến chính trị và có thể làm thay đổi cách nhìn của thế giới bên ngoài của nhiều nước trong vùng. Sự kiện đó chính là kết quả bầu cử ở hòn đảo Đài Loan bé nhỏ...

  • Pic Mgmt

    BÍ ẨN TÒA THÁP KHỔNG LỒ NGÓT NGÀN NĂM TUỔI Ở VĨNH PHÚC

    (VTC News) - Thật không ngờ, ở huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc, lại có một tuyệt tác tháp uy nghi, cổ kính đến vậy. Hỏi cụ bà đang tưới rau dưới ruộng về tháp, cụ đọc hai câu thơ: “Hỡi ai qua bến đò Then/Dừng chân mà ngắm tháp tiên bên đường”...

  • Pic Mgmt

    VỊ THẾ ĐỊA - VĂN HÓA NGHÌN XƯA

    Hà Nội là gì? Có thể đưa ra nhiều câu trả lời, nhiều cách trả lời với dạng vẻ khác nhau của tiếp cận liên ngành. Có thể có câu trả lời theo kiểu dân gian truyền thống, rằng Hà Nội là mảnh đất: Nhị Hà quanh Bắc sang Đông Kim Ngưu, Tô Lịch là sông bên này

  • Pic Mgmt

    NHỮNG "NỖI OAN" CỦA TRIỆU ĐÀ

    Trong sử Việt có lẽ không có vị đế vương nào lại phải chịu tiếng oan ức như Triệu Vũ Đế. Oan không phải vì những gì Triệu Vũ Đế đã làm, mà vì các sử gia Việt mắt mờ, bị sử Tàu đánh tráo khái niệm, đánh tráo thời gian, biến một vị đế vương oai hùng đầu tiên của nước Nam người Việt thành một người Tàu xâm lược, thâm độc…

  • Pic Mgmt

    TRẠNG TRÌNH NGUYỄN BỈNH KHIÊM

    Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm 阮 秉 谦 (1491-1585) sinh năm Tân Hợi đời vua Lê Thánh Tông, Hồng Ðức thứ 22 tại làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay thuộc xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng). Thân phụ của ông là giám sinh Nguyễn Văn Định, nổi tiếng hay chữ nhưng chưa hiển đạt trong đường khoa cử. Thân mẫu là bà Nhữ Thị Thục, con gái út của Thượng thư Bộ hộ Nhữ Văn Lan triều Lê Thánh Tông...

  • Pic Mgmt

    VỀ NGUỒN GỐC DÂN TỘC VIỆT NAM & ĐỊA ĐÀNG PHƯƠNG ĐÔNG CỦA OPPENHEIMER

    Trong báo Thế Kỷ 21 (số tháng 12 năm 2001, nam California, USA) ông Nguyễn văn Tuấn có đặt lại vấn đề nguồn gốc (Tàu) của dân tộc và văn minh Việt Nam sau khi ông đọc cuốn "Địa đàng ở phương Đông" của Stephen Oppenheimer. Với nhiều điểm mới dựa trên sự tổng hợp tài liệu nhiều ngành (khảo cổ học, ngữ học, di truyền học, dân tộc học) và kết quả nghiên cứu của chính Oppenheimer,...

  • Pic Mgmt

    KHẲNG ĐỊNH NIỀM TỰ HÀO DÂN TỘC TỪ THÔNG ĐIỆP VĂN HÓA CỔ

    Ngày 14/7, buổi tọa đàm về triết gia Kim Định, nhà nghiên cứu cổ sử văn hóa Việt Nam, một gương mặt văn hóa lớn của đất nước, đã diễn ra tại Văn Miếu Quốc Tử Giám, Hà Nội, nhân 15 năm ngày mất của ông. Gần 30 nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử đã có tham luận: GS.TSKH Trần Ngọc Thêm, TS Trần Ngọc Linh, nhà nghiên cứu Hà Văn Thùy, nhà nghiên cứu Nguyễn Vũ Tuấn Anh, GS sử học Trương Thâu..vv…

  • Pic Mgmt

    LỊCH SỬ VIỆT NAM THỜI PHONG KIẾN

    Nhận thấy các điểm khác biệt quan trọng giữa các nhóm tộc Việt, các học giả Trung Quốc đã cố gắng phân loại các nhóm Việt khác nhau, thường dựa trên phép gọi tên của các học giả Hán cổ hơn. Ở phía Nam vùng Quảng Đông, Quảng Tây, vùng đất mà từ thời nhà Tần đã được gọi là Lĩnh Nam, người Hán đã xác định các nhóm với tên: Dương Việt, Nam Việt, Tây Âu, Lạc Việt, Ư Việt, Điền Việt, Dạ Lang .v.v..

  • Pic Mgmt

    NHỮNG NGƯỜI VIẾT GIA PHẢ...

    16 năm qua, từ khoảng sân nhỏ của ngôi nhà đầu đường Bà Huyện Thanh Quan, quận 1, TP.HCM, tách khỏi đời sống đô thị sôi động, những người viết gia phả đã giới thiệu hơn 100 bộ gia phả, nhiều tư liệu, hồi ký giá trị cho các dòng họ và cũng truyền nhiệt huyết dựng phả cho hàng trăm người trẻ quan tâm đến gia phả học...

  • Pic Mgmt

    ĐÃ CÓ SÁCH TRUNG QUỐC KHẲNG ĐỊNH… HOÀNG SA, TRƯỜNG SA LÀ CỦA VIỆT NAM !!!

    ...Trong quá trình điền dã tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Thái Bình, tại gia đình anh Phan Văn Luyện (xã Vũ Chính, Thành phố Thái Bình) chúng tôi đã tiếp cận được cuốn sách cổ, in vào đời Vua Đức Tông (Tải Điềm) – nhà Thanh (niên hiệu Quang Tự, 1875-1909)...

  • Pic Mgmt

    ĐÌNH TRÀ CỔ - QUẢNG NINH

    Nằm ở địa đầu Tổ quốc, giáp ranh với Trung Quốc, từ ngàn đời nay Đình Trà Cổ vẫn uy nghiêm mang đậm bản sắc Việt. Đặc biệt trong đình có hai bức hoành phi lớn sơn son thếp vàng như cột mốc chủ quyền văn hóa Việt từ ngàn năm qua...

  • Pic Mgmt

    NHO GIÁO LÀ CỦA VIỆT NAM, TẦU CHÍNH LÀ DÂN HỌC MƯỚN, VIẾT NHỜ

    Câu trên mới nghe ai cũng cho là kỳ lạ nhưng nó sẽ bớt tính cách kỳ lạ khi nói thêm rằng: Tàu chỉ là chủ của Nho giáo từ đời Tần Hán mà thôi, còn hai đợt trước thì chính chủ là Việt Nam...

Chi tiết

PHỐ HIẾN (HƯNG YÊN)

Đăng lúc: 2014-06-29 21:49:28 - Đã xem: 2063

Sự hình thành và phát triển của các đô thị cổ như Phố Hiến và Hội An vốn không xa lạ với tất cả chúng ta. Nhưng một cái nhìn so sánh giữa chúng với đô thị cổ Malacca của Malaysia là điều mà nhà phê bình Phan Cẩm Thượng muốn chia sẻ với độc giả TT&VH thông qua loạt bài viết này.

1. Khái niệm thành thị đúng nghĩa đen của nó, thành là cái thành đồn trú của chính thể phong kiến, thị là cái chợ. Thành thị là chợ giao thương hình thành bên một cái thành.
 
Đương nhiên không phải nơi đâu cũng vậy, trong những ngôi thành quá lớn, bản thân nó đã như một thành phố, thì chợ thường ở ngay trong thành cùng với dân cư. 

Thành ở Việt Nam thường nhỏ, chỉ đủ cho quan quân ở, không bao gồm cả dân cư. Trong trường hợp thành Thăng Long và thành Huế đều từng là kinh đô, người ta xây dựng cả lớp thành ngoài bọc khu dân cư, đó là thành Đại La ở Thăng Long và Phòng thành ở Huế. Vấn đề chính là cách sống trong hòa bình và chiến tranh của người Việt. Thành là để phòng thủ, nhưng thị dân và nông dân thường không chạy theo vua nếu trận chiến thất bại, mà sơ tán tạm thời, đồng thời kinh đô có thất thủ cũng không có nghĩa là mất nước, nên không ai ỷ vào sự phòng thủ của thành trì dù kiên cố đến mấy. 

Vả lại thực chất thì thành Việt Nam thời phong kiến rất thấp bé, khả năng phòng thủ kém, hầu như đều thất bại trước các cuộc công thành, không thể tin tưởng vào những bức tường như vậy. 

2. Đô thị cổ Phố Hiến và Hội An là một trường hợp khác, không cần đến một sự phòng thủ và chúng cũng phát triển trong thời kỳ giao thương quốc tế hòa bình tương đối. Địa hình của chúng hình thành gần bến sông và bờ biển – thương cảng. 

Người ta cho rằng vào thế kỷ 16, 17, khi Phố Hiến hình thành thì cũng không xa biển lắm. Đây là một giả thuyết còn phải nhờ cậy đến khoa học về sự bồi lấp của sông Hồng ra biển trong 500 năm qua từ vùng Hưng Yên, Hải Dương ra Hải Phòng.

Thuyền đi biển thời cổ của cư dân Hội An, nay được lưu giữ tại nhánh sông Hoài
ở Hội An như một di vật lịch sử Ảnh: Nguyễn Anh Tuấn

Về thực chất thì Phố Hiến và Hội An xây dựng ngay bên sông và có thể đi từ sông ra biển thuận tiện. Hội An vốn là một thương cảng quan trọng của người Chăm từ thời cổ, đặc biệt vào các thế kỷ 7-10 với mặt hàng xuất khẩu chiến lược hồ tiêu. Sau thế kỷ 14, người Chăm di chuyển dần vào trong Nha Trang, sự kiểm soát vùng Quảng Nam trở nên yếu dần. Vào năm 1535, nhà thám hiểm Bồ Đào Nha Antonio de Faria đến Đà Nẵng và thúc đẩy việc thiết lập một cảng biển lớn tại Hội An, sau đó, một thương cảng như thế đã được xây dựng bởi các chúa Nguyễn vào khoảng những năm 1595. Thế kỷ 17, các thương nhân Trung Hoa và Nhật Bản đến Hội An lập nhiều hội quán và thương điếm. Hoạt động thương mại của các chúa Nguyễn linh hoạt và kiếm được nhiều lợi nhuận hơn chúa Trịnh ngoài Bắc, và Hội An được coi như một cảng thương mại quốc tế quan trọng ở vùng biển Đông Nam Á thời kỳ này. 

Ở đàng ngoài, Phố Hiến được coi như cái chợ đầu mối, trước khi vào Thăng Long, những người Hoa, người Hà Lan và người Anh đã đến đây buôn bán lập nghiệp. Giữa đàng trong và đàng ngoài đang có chiến tranh, nên quan hệ của di dân và thương nhân nước ngoài cũng cần tinh tế và khôn khéo, nếu không sẽ bị trục xuất ngay lập tức. 

3. Cả Phố Hiến và Hội An đều hình thành từ một con phố ven sông, sau đó nhân lên thành vài con phố khác nằm song song. Đầu phố và cuối phố đều có đền chùa, hội quán nằm rải rác từng khu vực xung quanh là dân của hội quán, ví như cũng là người Trung Hoa, nhưng có người Phúc Kiến, người Quảng Đông... mỗi nơi lại có hội quán riêng như là cái đình làng của dân địa phương cùng một đất nước. Đền chùa thì xen lẫn của người Việt và người nước ngoài. Khi chung tam giáo Nho - Lão - Phật, thì thờ cúng ở đâu cũng được. 

Malacca ở Malaysia cũng được hình thành như vậy, nhưng có những tôn giáo khác như Hồi giáo, Ấn Độ giáo và Thiên Chúa giáo bên cạnh tam giáo mà người Trung Hoa đưa sang. Ở đây có những người Hoa sang lâu đời kết hôn với người bản xứ, hình thành một chủng lai (người Peranakan) và họ cũng không nói tiếng Hoa nữa. 

(Còn nữa)

Phan Cẩm Thượng

Cao Bá Nghiệp sưu tầm & giới thiệu


Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp