• Pic Mgmt

    CHÙA BÁO ÂN

    Báo Ân Tự là tên chữ một ngôi chùa lớn thời Trần, nay chỉ mới khôi phục được một phần. Xếp hạng: Di tích lịch sử văn hóa (ngày 3-9-2003). Lễ hội hàng năm tổ chức vào ngày 14 tháng 4 âm lịch. Địa chỉ: thôn Quang Trung, xã Dương Quang, huyện Gia Lâm, Hà Nội...

  • Pic Mgmt

    Trống đồng Ngọc Lũ trong cuốn Lịch sử cổ đại Việt Nam.

    Niềm hãnh diện lớn nhứt của dân tộc Việt ở Châu Á là sự xuất hiện nền văn hóa trống đồng Đông Sơn rực rỡ thời Cổ Đại trên đất Lạc Việt, trải dài cách nay từ 2.700 đến 1.800 năm. Đó là nhờ sự ra đời của kim loại đồng và thành quả phát triển kỹ nghệ luyện kim trong nhiều thế kỷ trước đó...

  • Pic Mgmt

    Cuộc truy tìm nguồn gốc người Việt lần thứ ba

    Mặc sự công nhận chính thức về cội nguồn người Việt của nhà nước và cả giới khoa học chính thống, cuộc truy tìm nguồn gốc người Việt của các nhà nghiên cứu nghiệp dư, vẫn lặng lẽ và đang ngày càng tỏ ra quyết liệt, với những quan điểm mới, nhiều khi cực đoan, nhưng không phải không có lý. Tất cả cho thấy, quả thật rất có vấn đề trong định nghĩa thế nào là nguồn gốc người Việt...

  • Pic Mgmt

    SAU GẦN HAI THẾ KỶ, LẦN ĐẦU TIÊN "QUẢ TIM LỬA" HẠ SƠN !

    Sau gần 2 thế kỷ được vua Minh Mạng ban cho, lần đầu tiên "Quả Tim Lửa" từ chùa Tam Thai (khu danh thắng Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng) hạ sơn để tham gia cuộc triển lãm "Tinh hoa cổ vật Phật giáo" do Bảo tàng Đà Nẵng tổ chức nhân mùa lễ Vu Lan!...

  • Pic Mgmt

    BƯỚC ĐẦU “GIẢI MÔ GIA PHẢ KHẮC ĐÁ Ở VIỆT NAM

    Theo điều tra nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy bia khắc gia phả được đặt tại nhà thờ Họ ở các tỉnh sau đây (xếp theo ABC): Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội, Hà Tây, Hà Tĩnh, Hải Dương, Hưng Yên, Nghệ An, Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Thanh Hoá, Vĩnh Phú...

  • Pic Mgmt

    THỤC PHÁN LÀ AI?

    Những nhận định và đánh giá về Thục Phán và thời đại của ông hầu hết đều thiếu bằng chứng lịch sử, nên phần lớn chỉ là những lời đồn đoán hoặc thêu dệt, đầy mâu thuẫn. Kết quả đó biến ông thành một nhân vật của truyền thuyết hay huyền thoại hơn là một nhân vật lịch sử có vai trò vô cùng quan trọng đối với dân tộc...

  • Pic Mgmt

    THUỞ RỪNG SƠN DƯƠNG (tiểu thuyết của Xuân Cang)

    ..Nhân vật chính của truyện tên là Thép Gió được lệnh về xuôi, trở về vùng quê nay là vùng địch tạm chiếm, nơi đây có một cái hầm chứa rất nhiều sách dạy kỹ thuật lấy .ở Trường Kỹ Nghệ Hà Nội cất giấu trước khi rời Hà Nội. Anh có nhiệm vụ về vận chuyển các sách ấy đem lên chiến khu làm tài liệu giảng dạy. Cục trưởng Trần Đại Nghĩa bày mẹo: về gặp ông Thiều Chửu – Cây chổi lau,...

  • Pic Mgmt

    VỊ VUA VIỆT ĐẦU TIÊN TUẦN THÚ BIỂN ĐÔNG LÀ AI?

    Trong lịch sử, Lý Anh Tông chính là vị vua Việt đầu tiên tuần thú biển Đông, xem xét tình hình để có phương sách bảo vệ chủ quyền trên vùng biển đảo rộng lớn...

  • Pic Mgmt

    NHO GIÁO LÀ CỦA VIỆT NAM...

    Lời giới thiệu: Giáo sư Kim Định tên đầy đủ là Lương Kim Định (15 tháng 6, 1915 – 25 tháng 3, 1997) là giáo sư, nhà triết học, linh mục Việt Nam. Ông có công lớn trong việc xây dựng nền tảng cho triết học Việt Nam (mà ông gọi là Việt Triết hay Việt Nho).

  • Pic Mgmt

    HÁT DẬM QUYỂN SƠN (HÀ NAM)

    Hát Dậm (hay còn gọi là hát Dặm) – loại hình ca múa nhạc độc đáo chỉ có ở làng Quyển Sơn, xã Thi Sơn, huyện Kim Bảng (Hà Nam). Trải qua hàng trăm năm, hát Dậm có những nét độc đáo riêng. Đến nay những điệu hát Dậm được các nghệ nhân đem đi giới thiệu tại 16 quốc gia trên thế giới...

  • Pic Mgmt

    HỘI AN - THƯƠNG CẢNG CỔ XƯA

    Là một trong những di sản văn hóa thế giới nổi tiếng của Việt Nam, Hội An là thành phố nhỏ nằm bên bờ sông Thu Bồn thơ mộng, thuộc địa bàn tỉnh Quảng Nam - cách trung tâm TP.Đà nẵng 30km về phía nam. Nơi đây xưa kia đã từng là một thương cảng thịnh vượng, một trung tâm buôn bán lớn của vùng Đông Nam Á trong các thế kỷ 16,17,18 với sự tham gia của các thương nhân đến từ Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Hà Lan...

  • Pic Mgmt

    CHÍNH THỨC KHỞI CÔNG XÂY DỰNG NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT

    Ngày 26.3.2010, chúng tôi đã đưa tin về việc nhà nước phê duyệt DỰ ÁN XÂY DỰNG NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Ngày chủ nhật vừa qua, 06 tháng 6 năm 2010, vào lúc 9g sáng, tại khu di tích Đình-Đền Chùa Sủi ở xã Phú Thị, UBND huyện Gia Lâm đã tổ chức trọng thể lễ khởi công xây dựng NHÀ TƯỞNG NIỆM DANH NHÂN CAO BÁ QUÁT. Đến dự lễ có các vị đại biểu:...

  • Pic Mgmt

    Phú Thị - Làng cổ, làng khoa bảng

    "Chung lưng đất Sủi ai bì Thượng thư một ngõ, bốn vì hiển vinh" (Kinh Bắc phong thổ kí diễn quốc sự) Làng Phú Thị, tên Nôm là làng Sủi, nay thuộc xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, đầu thời Nguyễn thuộc tổng Kim Sơn, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc. Theo các nhà nghiên cứu thì Sủi có gốc từ âm Việt cổ "Slủi" hay "Tlủi", sau này phiên âm ra chữ Hán là Thổ Lỗi...

  • Pic Mgmt

    ĐÀN ĐÁ CỔ 3000 NĂM TUỔI

    Chiều 29/5, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Đăk Nông Nguyễn Anh Bằng cho biết: Từ nguồn tin người dân ở xã Long Sơn, huyện Đăk Mil phát hiện hai bộ đàn đá cổ, thực hiện sự chỉ đạo của lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, Bảo tàng tỉnh đã tiến hành khảo sát thực địa, thu thập thông tin tại cơ sở...

  • Pic Mgmt

    Những hình ảnh Hà Nội làm xao xuyến lòng người

    Con đường vàng lá rụng, mùi hoa sữa nồng nàn, sáng đông lạnh lẽo, chiều hè thơ mộng là những hình ảnh khiến bao người bị mê hoặc khi đặt chân đến Hà Nội - thủ đô ngàn năm văn hiến...

Chi tiết

BẢNG MÔN ĐÌNH, NGHỆ THUẬT KIẾN TRÚC & TRẠM KHẮC

Đăng lúc: 2016-03-17 16:55:46 - Đã xem: 5974

(VH&ĐS) Bảng Môn Đình thuộc xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa. Đây là công trình kiến trúc oai nghiêm, đồ sộ nhất trong vùng làng quê xưa, Bảng Môn Đình ra đời gắn với quá trình tụ cư làng xã và vấn đề học hành khoa bảng được đề cao. Khi đã an cư lập nghiệp, ổn định cuộc sống, hình thành thôn, làng thì nhân dân các địa phương lại cùng nhau góp sức xây dựng nên đình. Ngoài việc thờ cúng Thành hoàng và tôn vinh đạo học, Bảng Môn Đình còn là một công trình kiến trúc nghệ thuật cao.

Ảnh: Hữu Ngôn

Ai về Hoằng Lộc mà coi
Chợ Quăng một tháng bốn hai phiên đều
Trai mỹ miều bút nghiên, đèn sách
Gái thanh tân chợ búa, cửi canh
Trai thời chiếm bảng đề danh
Gái thời dệt vải vừa lanh (nhanh) vừa tài.

Xã Hoằng Lộc xưa có 12 vị đỗ đại khoa, trong đó có 7 tiến sĩ được ghi danh trên bia đá tại Văn miếu Quốc Tử Giám, Hà Nội, cùng gần 200 hương cống, cử nhân, 140 người đỗ sinh đồ, tú tài. Để tôn vinh nghiệp học, vào thế kỷ 15, người dân Hoằng Lộc đã dựng lên Bảng Môn Đình vừa là nơi thờ Thành hoàng làng, vừa là nơi hội tụ của nho sinh dùi mài kinh sử, nơi tôn vinh các vị khoa bảng khi vinh quy bái tổ về làng. Bảng Môn Đình đã trở thành biểu tượng của sự hiếu học của người Hoằng Lộc và được xếp hạng di tích lịch sử và kiến trúc cấp quốc gia.

Nguồn gốc vị Thành hoàng làng

Tìm hiểu về các vị thần của Đình Bảng Môn là một vấn đề đặc biệt.

Theo thần phả làng, Nguyễn Tuyên sinh nhằm ngày 10 tháng 3 năm Đinh Sửu (1017) là con trai độc nhất của ông Nguyễn Công Thanh và bà Lê Thị Hạnh, một nhà nho nghèo ở trang Bột Đà, huyện Cổ Đằng, phủ Hà Trung, xứ Thanh Hoa nay là xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa, tỉnh TH.

Vào thế kỷ XV khi Nho học chiếm ưu thế, sự học của Nho sinh ở làng Hoằng Bột đã làm hiển danh thành đất Trạng, ngôi đền được chuyển tên và hàm chứa giá trị mới của Nho giáo: Đình Bảng Môn - nơi nêu tên bảng vàng và vinh danh sự học. Tuy là ngôi đình nhưng ngoài chức năng hội họp bình thường của cộng đồng làng xã, đây còn là nơi hội họp của hội Tư văn, nơi đón nhận chúc mừng những người đỗ đạt của cộng đồng mà trong đó có mười hai tiến sĩ vinh quy về làng cùng hàng trăm hương cống, tú tài trong đó có nhiều vị khoa bảng nổi tiếng tài năng, nhân cách chính trực, thanh liêm như Nguyễn Nhân Lễ, Nguyễn Sư Lộ, Nguyễn Cẩn... Nghĩa là đình được kiêm thêm chức năng của một văn chỉ. Nó ra đời trên mảnh đất có truyền thống học hành khoa bảng nên đã được nhân dân địa phương đặt cho tên gọi rất đẹp: Bảng Môn (cửa vào của các nhà khoa bảng).

Từ chỗ là chốn thờ cúng Thành hoàng, đình làng đã trở thành nơi tôn vinh học vấn. Các đại khoa, ông nghè, ông cống đỗ đạt, vừa được hiển danh, khi mất thì bước vào kiến trúc tâm linh để trở thành những vị thần bảo trợ cho Đạo học. Có 12 vị đại khoa của Hoằng Lộc và Bảng Môn được trân trọng thờ trong đình.

Kiến trúc nghệ thuật ở đình Bảng Môn Đình

Bảng Môn Đình bố cục kiểu chữ Đinh (   ), ngoảnh hướng nam, tòa đại đình có 5 gian, phía sau là hậu cung. Hiện tại Đình Bảng Môn còn lưu bức đại tự lớn với dòng chữ “Địa linh nhân kiệt” đề cao truyền thống văn hiến của làng, và đôi câu đối nhắc nhở kẻ sĩ giữ vững khí tiết:

Địa vị quân tử hương, thanh danh sở tụy
Nhân tại văn hiến ấp, phong tiết từ trì.
 
dịch nghĩa:

Đất sinh người quân tử tiếng tăm tụ hội
Người ở làng văn hiến khí tiết vững bền.

Đình Bảng Môn không chỉ có chức năng của một ngôi đình làng như bao ngôi đình khác mà còn là một bảo tàng nghệ thuật lưu giữ các dấu ấn văn hóa các triều đại ở Đình Bảng Môn được thể hiện qua kiến trúc, chạm khắc.

Kiến trúc đầu hồi bít đốc gồm 5 gian. Kỹ thuật chạm khắc ở Bảng Môn Đình theo lối chạm lộng, chạm thủng kênh bong để các hình nổi khối như tượng tròn trên cấu kiện kiến trúc. Qua tài liệu nghiên cứu cho thấy đình có niên đại khởi dựng khá sớm, có thể trước đây phần hậu cung là một ngôi đền từ thời Mạc, đến thời Lê Trung Hưng chuyển chức năng thành ngôi đình, đến thời Nguyễn đã trùng tu lại tòa phía trước nên dấu ấn Lê không còn nhiều.

Phong cách thế kỷ XV - XVI lối vào hậu cung có đường diềm trang trí bao quanh mặt cửa kiểu y môn trước các điện thờ giống như ở chùa Keo, chùa Bút Tháp thế kỷ XVIII, nhưng phong cách chạm khắc kỷ hà kiểu chữ "vạn" (     ), đẹp như gấm dệt.

Phía trên đường diềm chữ vạn là ba mảng ván bưng chạm khắc mây đao mác tua tủa, tượng tráng sĩ cưỡi Voi bên phải, tượng trạng nguyên cưỡi ngựa bên trái, hình khối ngộ nghĩnh, sống động, hồn nhiên đậm yếu tố dân gian. Mảng ở giữa là vô vàn hình Rồng, Rồng chầu...

Phong cách thế kỷ XVII ở tại nội thất nhà Hậu cung có chạm khắc trên cột, xà ngang, xà hoành, đặc biệt là kết cấu vì nóc với các hình tượng chim phượng, cá hóa rồng, hoa cúc, sen, trúc với phong cách tinh tế, hình nét cầu kỳ, hoa mỹ.

Phong cách thế kỷ thứ XIX - XX tại nhà tiền đường có nội dung tứ linh, tứ quý nhưng mang phong cách khỏe khoắn, mạnh mẽ, sung mãn, khối tạc có diện tích lớn.

Trải qua những thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên, thời gian, thiên tai địch họa, Đình Bảng vẫn lưu giữ được nhiều nét kiến trúc cổ, mang giá trị nghệ thuật, văn hóa truyền thống và tâm linh của Hoằng Hóa nói riêng và xứ Thanh nói chung, nơi bảo tồn khá trọn vẹn những đặc điểm của giá trị về kiến trúc cổ truyền địa phương và là một trong địa chỉ văn hóa đầy tự hào của quê hương Hoằng Hóa.

Đặng Phương Mai

CBN sưu tầm & giới thiệu

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp