• Pic Mgmt

    ĐỀN QUÁN THÁNH

    Đền Quán Thánh xưa kia được xem là một trong Thăng Long tứ trấn và Thăng Long tứ quán. Tương truyền ngôi đền có từ đời Lý Thái Tổ thờ thánh Trấn Vũ - vị thần trấn giữ phương Bắc. Vì vậy mà đền có tên là Đền Trấn Võ, Quán Thánh Trấn Võ hay Quán Thánh...

  • Pic Mgmt

    NƯỚC XÍCH THẦN VÀ NƯỚC XÍCH QUỶ

    Nhờ sự phát triển rực rỡ của nền nông nghiệp dưới thời đại Thần Nông Đế Viêm*, xã hội Miêu, Viêm mà về sau gọi là Bách Việt đã có những phát triển vô cùng khởi sắc trên nhiều lãnh vực. Cư dân nông nghiệp sinh tụ đông đảo, đời sống an lạc, sung túc… Thời gian này tương ứng với giai đoạn giữa của thời kỳ văn hóa Bắc Sơn kể từ 7.000 đến 1.000 năm trước Công nguyên)...

  • Pic Mgmt

    NGHÈ NGUYỆT VIÊN & NHỮNG LINH VẬT CHĂM PA HIỆN HỮU

    ...Làng cổ Nguyệt Viên nằm bên dòng sông Mã đổ ra biển lớn, thuộc xã Hoằng Quang, Hoằng Hóa, nay là TP Thanh Hóa. Địa thế nơi đây có núi Phong Châu làm án, dòng sông Mã uốn quanh, non sông hun đúc khí thiêng. Địa linh sinh nhân kiệt, đất này đã sinh ra nhiều nhân tài hào kiệt, đặc biệt là danh nhân khoa bảng...

  • Pic Mgmt

    NSND CAO VIỆT BÁCH

    CBN giới thiệu: Cao Việt Bách sinh ngày 10.10.1940 tại thôn Nhân Dục, xã Hiến Nam, thị xã Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên. Năm 1952, ông học trường thiếu sinh quân ở Lư Sơn, Quế Lâm (Trung Quốc). Năm 1954, ông học trường Thiếu sinh quân ở Moskva Liên xô cũ). Năm 1959 ông được vào học Khoa chỉ huy hợp xướng thuộc Nhạc viện hàng đầu của Liên xô cũ…

  • Pic Mgmt

    BẨY NÀNG CON GÁI CỦA EVA

    Tựa đề rất thơ này là tên của một cuốn sách khoa học phổ thông hết sức hấp dẫn về di truyền học. Tác giả của nó là một nhà bác học nổi tiếng kiêm… phóng viên truyền hình, vì thế chắc chắn ông rất biết cách viết sách như thể kể một câu chuyện, ly kỳ và cuốn hút. Câu chuyện mở đầu bằng một sự kiện rất “giật gân”...

  • Pic Mgmt

    8 BÍ ẨN LỚN NHẤT VỀ TRÁI ĐẤT

    Bạn có thể ngạc nhiên khi biết rằng, hàng chục tàu vũ trụ đã vẽ được bản đồ bề mặt sao Hỏa còn chính xác hơn độ sâu của các đại dương trên Trái đất. Thực tế này ám chỉ, bất chấp các tiến bộ và thành tựu về khoa học kỹ thuật, con người vẫn chưa hiểu rõ được hành tinh đang cư trú. Dưới đây là 8 trong số các bí ẩn về Trái đất vẫn chưa được giải mã...

  • Pic Mgmt

    DÒNG HỌ DUY NHẤT CÓ NGHỀ LÀM GIẤY SẮC PHONG

    Cách đây 300 năm, dòng họ Lại ở Nghĩa Đô, ngoại thành Hà Nội được chúa Trịnh Tráng giao cho đặc ân làm giấy sắc. Nguyên liệu là cây dó Lâm Thao, qua nhiều công đoạn chế biến cầu kỳ trở thành loại giấy đẹp có sức bền hàng trăm năm. Ngày nay, dòng họ làm giấy sắc vinh quang một thời chỉ còn lại hai nghệ nhân là cụ Lại Thị Phượng và cụ Lại Thế Bàn đều ở tuổi xưa nay hiếm...

  • Pic Mgmt

    KỲ TÀI NGƯỜI CHỮA KHỎI BỆNH VÔ SINH...

    Cô Quách Thị Huệ ở thôn Xuân Phong xã Hải Vân, huyện Như Thanh (Thanh Hóa) nổi tiếng khắp vùng quê với những bài thuốc gia truyền hay trị hiếm muộn, bệnh gút, xương khớp. Đến xã Hải Vân hỏi thăm cô Huệ thuốc nam, từ đứa trẻ đến người già đều nhiệt tình chỉ dẫn. Cô Huệ trước là Hiệu trưởng Trường tiểu học xã Hải Vân. Từ lúc mới vài tuổi, cô đã theo bà, theo mẹ lên rừng tìm cây thuốc. Năm 1991, khi mẹ đẻ của cô bị tai nạn ốm yếu, cô bắt đầu thay mẹ đảm nhận việc bốc thuốc gia truyền...

  • Pic Mgmt

    MẠC ĐĨNH CHI, VÀI TRUYỀN THUYẾT

    Mạc Đĩnh Chi (1286-1350)(1) tự là Tiết Phu, người huyện Chí Linh, tỉnh Hải Duơng, nổi tiếng học vấn uyên thâm, có tài ứng đối mẫn tiệp nhưng người thấp bé, hình dung xấu xí. Ông đỗ Trạng nguyên khoa Giáp Thìn (1304) thời Trần Anh Tông, khi chưa đầy 20 tuổi. Thời xưa người được chấm đỗ thi Đình có khi còn phải vào yết kiến để vua xét dung mạo rồi mới quyết định cho đỗ hẳn hay không...

  • Pic Mgmt

    CHỮ NÔM 字喃 CỔ XƯA VÀ Ý NGHĨA CỦA *VIỆT*

    Chữ “Nôm” có trước “Hán-Viêṭ”! Nếu hôm nay tôi không phát giác thì cũng sẽ có người khác tìm ra điều nầy! Trước hết xin xác định chữ Nôm là gì? để dễ thảo luận...

  • Pic Mgmt

    LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CHÙA SỦI

    Chùa Sủi có tên là Đại Dương Sùng Phúc tự, là một ngôi chùa cổ, có từ trước thời Lý, tọa lạc tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Thời Lý - Trần, các vua thường qua đây ngủ đêm để ngóng mộng, chờ thông điệp của thần linh. Đây vốn là nơi nguyên phi Ỷ Lan (cô Tấm của quê hương Kinh Bắc) đời vua Lý Thánh Tông về cầu tự, sinh được thái tử Càn Đức – sau lên ngôi là vua Lý Nhân Tông. Thỏa nguyện ước, Bà cho xây dựng lại chùa và hoàn thành vào năm 1115...

  • Pic Mgmt

    TRƯỚC BÀ TRƯNG, SAU BÀ TRIỆU, CÙNG MỘT BẬC NGƯỜI

    Hai Bà Trưng khởi nghĩa ở Hát Môn có lẽ đã là người lập “Hội phụ nữ” đầu tiên của nước Nam. Dưới cờ Nhị Trưng Vương có rất nhiều tướng lĩnh là nữ, cùng chung chí hướng, “đền nợ nước, trả thù nhà”. Nhưng người phụ nữ đầu tiên nắm quyền lãnh đạo đất nước có lẽ phải kể đến tiền nhân của Hai Bà Trưng là… Lữ Hậu...

  • Pic Mgmt

    TƯ LIỆU ĐỊA BẠ TRONG NGHIÊN CỨU LÀNG XÃ VIỆT NAM TRUYỀN THỐNG (KHẢO SÁT ĐỊA BẠ LÀNG VIỆT VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ)

    Trong lịch sử Việt Nam, lần đầu tiên Nhà nước cho lập sổ địa bạ là vào năm 1092, bấy giờ gọi là điền tịch. Thời Lê, ngay sau kháng chiến chống Minh thắng lợi, năm 1428 Lê Thái Tổ đã lệnh cho các địa phương trong cả nước điều tra, xem xét ruộng đất và lập sổ địa bạ. Quốc triều hình luật quy định cứ bốn năm làm lại sổ điền bạ một lần.

  • Pic Mgmt

    VỀ CUỐN GIA PHẢ DÒNG HỌ CAO Ở PHÚ THỊ, GIA LÂM, HÀ NỘI

    Cuốn gia phả này, được cụ Cao Đức Bảo viết lần đầu – Ông là tổ đầu tiên của họ CAO từ nơi khác đến lập nghiệp ở Phú Thị. Lần thứ hai, do Cao Huy Dật (đời thứ 12) chép lại phả cũ, ghi bổ sung và viết tựa ngày 18 tháng 11 năm Bính Dần 1746, triều Cảnh Hưng thứ 7...

  • Pic Mgmt

    THUỞ RỪNG SƠN DƯƠNG (tiểu thuyết của Xuân Cang)

    ..Nhân vật chính của truyện tên là Thép Gió được lệnh về xuôi, trở về vùng quê nay là vùng địch tạm chiếm, nơi đây có một cái hầm chứa rất nhiều sách dạy kỹ thuật lấy .ở Trường Kỹ Nghệ Hà Nội cất giấu trước khi rời Hà Nội. Anh có nhiệm vụ về vận chuyển các sách ấy đem lên chiến khu làm tài liệu giảng dạy. Cục trưởng Trần Đại Nghĩa bày mẹo: về gặp ông Thiều Chửu – Cây chổi lau,...

Chi tiết

VÀI SUY NGHĨ VỀ VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA GIA ĐÌNH & VĂN HÓA DÒNG HỌ...

Đăng lúc: 2018-08-06 14:20:52 - Đã xem: 14

Vài suy nghĩ về vai trò của văn hóa gia đình, văn hóa dòng họ trong công cuộc xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam
(2011-06-15)
Trong công cuộc đổi mới, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước hiện nay, một nhiệm vụ hết sức quan trọng là phải ra sức xây dựng một nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc đi đôi với sự nỗ lực xây dựng và phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
Việc xây dựng một nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam đòi hỏi phải sử dụng nhiều biện pháp, trong đó biện pháp phát huy vai trò của văn hoá gia đình, cả “gia đình hạt nhân” lẫn “gia đình mở rộng” và văn hoá gia tộc, trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị di sản văn hoá dân tộc, có thể và cần phải được coi là biện pháp quan trọng hàng đầu.

Chúng ta ai cũng biết rằng ở Việt Nam cũng như ở nhiều dân tộc khác ở Phương đông, gia đình và dòng họ có một vị trí rất quan trọng trong tổ chức đời sống cộng đồng. Gia đình Việt Nam là một tổ chức cơ sở bao gồm nhiều thành viên gắn bó với nhau bằng huyết thống, nghĩa tình, xây dựng thành một tổ ấm tinh thần và vật chất để giáo dục con cái, đóng góp và giữ gìn văn hoá dân tộc. Mỗi gia đình là một tế bào của xã hội, vì vậy tất cả mọi gia đình đều phải tốt thì xã hội mới phát triển bền vững và lành mạnh được. Như vậy gia đình có một vị trí hết sức quan trọng trong xã hội, trong đời sống cộng đồng, có vai trò to lớn trong việc giáo dục các thành viên trở thành người công dân tốt, có ích cho xã hội, cũng như trong việc sản sinh và giữ gìn văn hoá dân tộc. Không những thế, trong quan niệm của người dân, nhà (gia đình) là gắn liền với nước, nhà (gia đình) tiếp thu di sản văn hoá của nước, bảo vệ nước và đóng góp công sức cho nước. Vì vậy, trong truyền thống đạo đức của dân tộc ta, gia đình, văn hoá gia đình rất được coi trọng.

Tuy nhiên, ở Việt Nam, đối với đời sống cộng đồng, vai trò của gia đình không lớn bằng vai trò của gia tộc (dòng họ).

Xét về thành phần cấu tạo, thì gia đình (đơn vị cơ sở) và gia tộc (dòng họ – đơn vị cấu thành) đều do những người cùng huyết thống gắn bó mật thiết với nhau tạo thành. Vì vậy, ở Việt Nam cũng như ở nhiều nước phương Đông, gia đình và gia tộc đều được coi trọng như nhau. Tuy nhiên giữa các dân tộc phương Đông cũng thấy có một sự khác biệt rất tế nhị về vai trò của gia đình và gia tộc. Chẳng hạn như ở Trung Quốc xưa (thuộc loại hình văn hoá nông nghiệp gốc du mục), vai trò  của gia đình lớn hơn vai trò của gia tộc (Nho giáo rất coi trọng gia đình – “ Tề gia, trị quốc, bình thiên hạ” ). Còn ở Việt Nam xưa (thuộc loại hình văn hoá nông nghiệp gốc nông nghiệp) thì vai trò của gia tộc (dòng họ) có phần lớn hơn vai trò của gia đình. “Trong họ, ngoài làng” là quan niệm chi phối đời sống của người dân, đối với mỗi người dân, họ phải làm tròn bổn phận với hai đối tượng quan trọng nhất: bên trong là họ hàng, bên ngoài là làng xóm. Sức mạnh gia tộc, ý thức gia tộc thể hiện ở tinh thần đùm bọc, yêu thương nhau. Người trong một họ có trách nhiệm cưu mang nhau về vật chất, hỗ trợ nhau về trí tuệ, tinh thần và dìu dắt nhau, làm chỗ dựa cho nhau về mặt xác lập địa vị xã hội (“ Một người làm quan cả họ được nhờ”). Ở Việt Nam, mỗi thành viên trong gia đình không chỉ chịu sự ràng buộc của văn hoá gia đình, mà còn phải chịu sự chi phối của văn hoá gia tộc, nhiều khi còn khắt khe hơn sự chi phối của văn hoá gia đình. Sự chi phối của văn hoá gia tộc thể hiện ở chỗ mỗi họ đều có gia pháp, gia lễ, gia phong, gia qui, gia đạo … Vì vậy khi một thành viên trong họ vi phạm gia pháp, gia phong (như trường hợp phụ nữ có chồng mà ngoại tình) thì họ hàng họp lại quyết định hình thức trừng phạt (“Gọt gáy bôi vôi”). Mỗi thành viên trong họ không chỉ có bổn phận tuân thủ gia lễ, gia phong, gia pháp, mà còn có bổn phận phải cố gắng học hành, đỗ đạt để làm rạng rỡ cho dòng họ, xóm làng; phải luôn nuôi dưỡng trong mình lòng tự tôn gia tộc. Ở Việt Nam, ý thức gia tộc thể hiện mạnh mẽ ở nhiều thiết chế văn hoá gia tộc, như nhà từ đường, nhà thờ tổ, lễ giỗ tổ (tế tổ), lập gia phả (thực chất là tộc phả), trong đó việc giỗ tổ (tế tổ), lập gia phả (tộc phả) là hết sức quan trọng, vì nó gắn kết mọi thành viên trong gia tộc lại với nhau với tinh thần luôn ghi nhớ công ơn của tổ tiên, hiểu rõ nguồn gốc và sự phát triển, sự chuyển dịch, sự thịnh suy của dòng họ. Như vậy, ở Việt Nam cùng với khái niệm “dân hoá dân tộc”, các khái niệm “ văn hoá gia đình”, “ văn hoá gia tộc ” là những khái niệm cần được coi trọng, phát huy để làm cơ sở cho sự phát triển bền vững của cả xã hội và của đất nước, cũng như cho sự hình thành một nền văn hoá rực rỡ đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam.

Sức mạnh gia tộc, ý thức gia tộc ngoài những mặt tích cực nêu trên, trong xã hội cũ, dưới thời phong kiến, cũng có một số mặt hạn chế như tư tưởng bản vị, cục bộ dẫn đến tranh chấp quyền lợi, địa vị trong làng (ngày xưa gọi là “nạn xôi thịt”), đôi khi có cả đổ máu. Nhưng dù sao, những mặt hạn chế đó chỉ là thứ yếu, mà trong thời đại ngày nay hầu như đã mất dạng.
 
Từ những phân tích nêu trên, chúng ta có thể đi đến nhận định rằng: Để xây dựng một nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam, chúng ta cần phải phát huy tối đa vai trò của văn hoá gia đình, văn hoá gia tộc (dòng họ), nhất là văn hoá gia tộc, bảo tồn và phát triển những mặt tích cực của chúng nhằm chống lại những cuộc tấn công của các tệ nạn xã hội – con đẻ của mặt trái của nền kinh tế thị trường và của hội nhập quốc tế . 
PGS Huỳnh Lứa
(Tháng 3/2011)

CBN sưu tầm & giới thiệu
 

Tin cùng loại :

 

Video họ cao

Lịch vạn niên

Album ảnh

Hỏi đáp

Tên bạn: *

Email: *

Điện thoại: *

Nội dung:*

   *

Xem hỏi đáp